Welkom!
Les 3 Communicatie
Reflecteren
Welkom!
Les 3 Communicatie
Reflecteren
Open bij de herkenbare ervaring dat mensen vaak iets afronden en meteen doorgaan, terwijl juist terugkijken helpt om een volgende keer sterker te handelen.
Waar denk jij aan bij reflecteren?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als terugkijken, leren, fouten, verbeteren en gevoel.
Lesdoel
Ik kan terugkijken op een ervaring en
benoemen wat ik ervan leer voor een volgende keer.
This item has no instructions
Wat is reflecteren?
Reflecteren is bewust terugkijken op wat je hebt gedaan, gedacht en gevoeld.
Je onderzoekt niet alleen wat er gebeurde, maar ook waarom het zo liep.
Het doel is dat je er iets van leert wat je in een volgende situatie weer kunt gebruiken.
Benadruk dat reflecteren meer is dan je mening geven. Het gaat om terugkijken, begrijpen en vooruitkijken.
Waarom is reflecteren nuttig?
Je ziet wat al goed ging
Je ontdekt wat beter kan
Je leert van fouten zonder jezelf af te kraken
Je bereidt je voor op een volgende situatie
Maak het praktisch: op school, in stage, in gesprekken en bij samenwerking. Reflecteren helpt prestaties én zelfkennis groeien.
Van ervaring naar leren
Ervaring → terugkijken → begrijpen → aanpassen → sterker handelen
Zonder terugkijken blijft een ervaring vaak alleen een gebeurtenis.
Door te reflecteren maak je er een leerpunt van.
Gebruik deze keten als rode draad voor de rest van de les.
Voorbeelden van ervaringen
Je kunt reflecteren op veel situaties:
Een presentatie
Een stageopdracht
Een gesprek met een klant
Samenwerken in een groep
Kies voorbeelden die passen bij mbo: praktijklessen, BPV, klantcontact, planning, samenwerken.
Waar kijk je op terug?
Bij reflecteren let je op meerdere kanten van een ervaring:
Handelen: wat deed ik?
Denken: wat dacht ik toen?
Gevoel: wat voelde ik?
Resultaat: wat leverde het op?
Laat zien dat reflectie niet alleen over gedrag gaat, maar ook over gedachten en gevoelens die gedrag beïnvloeden.
Eerlijk en concreet terugkijken
Goede reflectie is:
eerlijk: je kijkt zonder smoesjes
concreet: je noemt echte situaties
gebalanceerd: je ziet sterke en zwakke punten
leergericht: je zoekt naar verbetering
Waarschuw voor vage uitspraken als 'het ging wel oké'. Vraag om concreet gedrag en concrete momenten.
Wat is het doel van reflecteren?
Een ervaring vergeten
Een leerdoel ontdekken
Jezelf beoordelen
Een fout uitleggen
Toetst de kern uit slides 2-4: reflecteren is bewust terugkijken om iets bruikbaars mee te nemen naar een volgende keer.
Maak de keten compleet
Door te reflecteren kijk je bewust terug op een ervaring. Zo kun je begrijpen wat er gebeurde en een leerpunt maken voor een volgende keer.
De woorden komen uit de basisuitleg en de keten van ervaring naar leren.
Waar let jij op als je terugkijkt op een ervaring?
Let op elementen als: concreet voorbeeld, meerdere kanten van de ervaring, eerlijk terugkijken, niet alleen goed of fout maar ook waarom en wat je leert.
Beschrijven: wat gebeurde er?
De eerste stap is feitelijk beschrijven.
Noem de situatie, wat jij deed, wie erbij betrokken waren en wat het resultaat was. Houd dit nog zonder oordeel.
Veel studenten slaan deze stap over en beginnen meteen met oordelen. Eerst feiten, dan betekenis.
Analyseren: waarom liep het zo?
Daarna onderzoek je de oorzaken:
welke keuze maakte ik?
wat hielp mij?
wat zat mij in de weg?
welke invloed hadden anderen of de situatie?
Benadruk dat analyseren verder gaat dan 'ik had pech'. Zoek beïnvloedbare oorzaken.
Leren: wat neem je mee?
Hier trek je een conclusie uit je ervaring.
Je benoemt wat je wilt vasthouden en wat je anders wilt aanpakken. Een leerpunt is bruikbaar, duidelijk en gericht op een volgende keer.
Laat studenten zien dat 'ik moet beter mijn best doen' te algemeen is. Een leerpunt moet specifieker zijn.
Vooruitkijken: volgende keer
Reflecteren is pas echt sterk als je vooruitkijkt.
wat ga ik opnieuw doen?
wat ga ik veranderen?
hoe pak ik dat concreet aan?
Leg het verschil uit tussen een inzicht en een actie. Inzicht zonder vervolg verandert weinig.
Welke stap hoort direct na beschrijven?
Leren
Vooruitkijken
Analyseren
Beoordelen
Sluit aan op slides 8-11: eerst feitelijk beschrijven, daarna analyseren waarom het zo liep.
Vul de stappen van reflecteren in
Eerst beschrijf je feitelijk wat er gebeurde. Daarna analyseer je waarom het zo liep. Vervolgens formuleer je een leerpunt en kijk je vooruit naar de volgende keer.
Controleert de volgorde en de kernwoorden uit het reflectieproces.
Waarom is een leerpunt zonder actie nog niet sterk?
Een sterk antwoord noemt een concrete actie voor de volgende keer, bijvoorbeeld voorbereiden, oefenen, structuur maken of feedback vragen. Vermijd te algemene antwoorden als 'beter opletten'.
Een kort voorbeeld
Situatie: een presentatie liep rommelig.
Reflectie: ik begon zonder duidelijke volgorde en werd zenuwachtig.
Leerpunt: volgende keer maak ik vooraf een vaste opbouw en oefen ik de opening hardop.
Gebruik dit voorbeeld om het hele proces compact te laten zien: beschrijven, analyseren, leren, vooruitkijken.
Veelgemaakte fouten bij reflecteren
alleen vertellen wat er gebeurde
jezelf alleen negatief beoordelen
te vaag blijven
geen stap zetten naar een volgende keer
Een goede reflectie is niet alleen terugblikken en ook niet alleen zelfkritiek. Het gaat om bruikbaar leren.
Taal die helpt bij reflecteren
Handige starters:
Ik merkte dat...
Dat kwam doordat...
Wat goed werkte, was...
Een volgende keer wil ik...
Deze taalsteunen helpen studenten om concreter en analytischer te formuleren.
Van losse ervaring naar groei
Wie regelmatig reflecteert, gaat patronen zien.
Daardoor begrijp je jezelf beter en kun je bewuster kiezen hoe je een volgende situatie aanpakt. Zo wordt ervaring stap voor stap ontwikkeling.
Sluit inhoudelijk af door terug te keren naar de kern: reflecteren maakt van meemaken echt leren.
Wat is een veelgemaakte fout bij reflecteren?
Concreet zijn
Vooruitkijken
Patronen zien
Te vaag blijven
Gebaseerd op slides 13-15. Distractors zijn juist kenmerken of opbrengsten van goede reflectie.
Welke starter helpt jou het meest bij reflecteren?
Ik merkte dat...
Dat kwam doordat...
Wat goed werkte, was...
Een volgende keer wil ik...
This item has no instructions
Hoe kan reflecteren je helpen om te groeien?
Kijk of studenten herkennen dat regelmatig reflecteren helpt om patronen te zien, jezelf beter te begrijpen en bewuster te handelen.
Wat neem jij mee uit deze les over reflecteren?
Laat studenten één helder leerpunt uit de les noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen beschrijven en analyseren, of het belang van een concrete volgende stap.
Wat hielp jou het meest om deze les te begrijpen?
Stimuleer eerlijke terugblik op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeld op slide 12, de stappen, de taalstarters of klassengesprek.
Wat vond jij nog lastig aan reflecteren?
Gebruik de antwoorden om te zien waar nog uitleg of oefening nodig is, bijvoorbeeld bij analyseren, eerlijk terugkijken of concrete leerpunten maken.
Begrippenlijst
reflecteren - bewust terugkijken op een ervaring om ervan te leren
ervaring - iets wat je hebt meegemaakt of gedaan
beschrijven - feitelijk vertellen wat er gebeurde
analyseren - onderzoeken waarom iets zo verliep
leerdoel - Een inzicht wat je wilt inzetten in een vergelijkbare situat
resultaat - wat een situatie uiteindelijk opleverde
vooruitkijken - bedenken wat je een volgende keer anders of opnieuw doet
This item has no instructions