Startklaar in 3 minuten H3A
Op tafel:
Map/schrift;
Pen;
Leerboek voor geschiedenis.
Jas uit, tas van tafel, mobiel in Zakkie in de tas.
Startklaar in 3 minuten H3A
Op tafel:
Map/schrift;
Pen;
Leerboek voor geschiedenis.
Jas uit, tas van tafel, mobiel in Zakkie in de tas.
Startklaar in 3 minuten H3B
Op tafel:
Map/schrift;
Pen;
Leerboek voor geschiedenis.
Jas uit, tas van tafel, mobiel in Zakkie in de tas.
Planning + lesdoel
SO 1.
Casus: kerstbestanden WO I.
Verder kijken: film Im Westen Nichts Neues.
Lesdoelen:
- Je kunt beoordelen of een bron wel of niet betrouwbaar is aan de hand van twee vragen: ooggetuige en intentie/doel.
Casus: kerstbestanden
Bestand = een tijdelijke vrede.
Kerstbestanden: Engelse/Franse legers staken het vuren met kerst, ontmoeten elkaar en spelen soms zelfs een potje voetbal.
- Met kerst zijn we weer thuis…’.
Inzien menselijkheid vijand, juist door propaganda vervaagt… (vijand als schurk): hoop?
Bronfragment: betrouwbaar? Ooggetuige en intentie/doel…?
Ontmoeting Britse en Duitse soldaten buiten de loopgraven, 1914.
Anonieme Britse soldaat over kerst 1914: ‘Om zes uur hield alles op en was het helemaal stil… (…) We zaten de hele avond rond het vuur, en omstreeks 23 uur vertelde een infanterieofficier dat alle gevechten geannuleerd waren, en dat soldaten elkaar troffen tussen de loopgraven … .’
Bronfragment: betrouwbaar?!
Hoe betrouwbaar? Ooggetuige en doel/intentie… wat voor soort bron is het, aan wie gericht?
Duitse soldaat geeft een Engelse soldaat een vuurtje, rond Kerst/oudjaar 1914.
In de buurt
Vaardigheid: betrouwbaarheid
Bij geschiedenis gebruiken we bronnen om te kunnen onderzoeken wat er gebeurde in het verleden. Maar niet alle bronnen kun je gebruiken!
Je moet bijvoorbeeld nadenken over de betrouwbaarheid van een bron: Spreekt de bron de waarheid? Kun je de informatie uit een bron geloven? (waarheidsgetrouw, onbevooroordeeld)
Twee vragen om de betrouwbaarheid van bronnen te beoordelen:
Is de bron primair (ooggetuige, uit de tijd zelf)? Een primaire bron is betrouwbaarder, want dat is vaak een ooggetuige.
Wat is het doel/intentie van de maker van de bron? Alleen informatie geven of ook overtuigen van een mening? Neutraal of met vooroordelen?
Vragen: wat is de identiteit van de bronmaker en het schrijfdoel?
Film: Im Westen Nichts Neues (2022)
Gegevens over Im Westen Nichts Neues (film), betrouwbaar?
De film is gebaseerd op de roman Im Westen Nichts Neues van Erich Maria Remarque, die zelf een oorlogsveteraan was in WO I.
De film moest een hit worden in de wereldwijde bioscopen.
In de roman van Remarque probeert hij de lezer te overtuigen van de zinloosheid van oorlog.
Bespreken: rol muziek, historisch correct (?) film start in 1917.
Origineel: antioorlogsroman van Duitse pacifist en WO I-veteraan Erich Maria Remarque (1929).
Eerste 1,5 jaar na publicatie: 2,5 miljoen exemplaren verkocht.
Boodschap Remarque? Duidelijk maken: gruwelen en zinloosheid van oorlog.
Boek verboden toen Hitler aan de macht kwam: verklaring?
Startklaar in 3 minuten V3A
Op tafel:
Map/schrift;
Pen;
Leerboek voor geschiedenis.
Jas uit, tas van tafel, mobiel in Zakkie in de tas.
Planning + lesdoel
Terugblikvragen: Russische Revolutie en welk woord weg.
Uitleg: einde WO I en Vrede van Versailles.
Checkvraag bron: Versailles in bronnen.
Werken aan PO-portfolio: schema-opdracht / paar minuutjes film (?)
Lesdoelen:
Je kunt twee grote veranderingen in 1917 uitleggen.
Je kunt uitleggen waarom Duitsland zich over gaf in 1918.
Je kunt uitleggen wat er veranderde in Duitsland in 1918.
Je weet hoe er een einde kwam aan WOI en waarom de Vrede van Versailles veel Duitsers woedend maakte (T2, I).
Je kan uitleggen wat de Vrede van Versailles betekende voor Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk. (R)
Paragraaf 3.5: einde WO I
Geschiedenis havo/vwo 3
Terugblikvraag: schema Russische Revolutie (1917): neem over in je schrift en vul in (in stilte) (5 min.)
Oorzaken Februarirevolutie =
Gevolgen Oktoberrevolutie =
Februarirevolutie (1917) =
Oktoberrevolutie (1917) =
Grote fout Voorlopige Regering =
Checkvraag: waarom wil Rusland/Duitsland vrede?
Bekijk de bron.
(Met bron) Waarom wilden de Russen in maart 1918 graag vrede sluiten met de Duitsers?
(Met bron) Waarom wilden de Duitsers graag vrede sluiten met de Russen?
Checkvraag: welk woord weg
Bepaal steeds: welk woord hoort er niet bij? En waarom? Geef steeds een historisch argument (leg uit…)
A: Duitsland – Engeland – Frankrijk – Verenigde Staten
B: Tsaar – Februarirevolutie – standenmaatschappij – hongersnood
C: Tweefrontenoorlog – Von Schlieffenplan – statische oorlog – loopgraaf
Terugblikvraag: propagandaposter VS/Duitsland
Wat zie je? Wie is wie?
Wat is de boodschap van de bronmaker?
Voor welk publiek?
Waarom voorbeeld van een totale oorlog?
Waarom voorbeeld van een wereldoorlog?
Chronologisch overzicht WO I en interbellum (h/v 3)
Ontstaan Duitsland en start Duits modern imperialisme (1871)
Eerste Wereldoorlog (na moord op Franz-Ferdinand) (1914-1918)
Roaring Twenties (1920-1929)
Beurskrach, economische wereld-crisis (1929-1939)
Russische Revolutie (1917)
Wapenstilstand WO I (1918) en Vrede van Versailles (1919)
Onbeperkte duikbotenoorlog van Duitsland
Duitsland voert een onbeperkte duikbotenoorlog: Duitse aanvallen op schepen van de geallieerden en van neutrale landen die de geallieerden bevoorraden (voedsel, wapens).
Gevolg: VS is boos op Duitsland en gaan vanaf 1917 meevechten aan de kant van de geallieerden.
Geallieerden = Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland, Italië, VS. (triple entente + VS + Italië).
Centralen = Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Ottomaanse Rijk (triple alliantie + Ottomaanse Rijk - Italië).
Rusland wil vrede met Duitsland
WO I verloopt heel slecht voor Rusland, want:
Zware verliezen in de strijd / miljoenen soldaten sterven.
Grote voedseltekorten in Russische steden (vooral winter 1916-1917).
Eisen Russische volk: einde aan WO I, meer voedsel en hogere lonen.
Gevolg 1917:
Februarirevolutie: afzetten tsaar. Oktoberrevolutie: communisten onder leiding van Lenin pakken de macht
Lenin wil stoppen met de oorlog en wil vrede met Duitsland (gebeurt in maart 1918: vrede van Brest-Litovsk)
Twee grote veranderingen van 1917
Twee grote veranderingen (discontinuïteiten) tijdens WO I in 1917:
April 1917: Verenigde Staten gaan deelnemen aan WO I (aan de kant van geallieerden/triple entente).
Februari en oktober 1917: Russische Revolutie: Rusland wordt communistisch (o.l.v. Lenin) en wil vrede sluiten met Duitsland.
Maart 1918: vrede gesloten tussen Rusland en Duitsland: Vrede van Brest-Litovsk, waardoor Rusland veel grondgebied verliest.
Gevolg: vooral door komst VS worden geallieerden/triple entente veel sterker richting einde oorlog…
Waarom is WO I een wereldoorlog?
Waarom was de Eerste Wereldoorlog een wereldoorlog?
Koloniën van Europese landen worden ook betrokken in de oorlog (gevechten in Afrika en Azië + soldaten uit koloniën naar Europa voor oorlog).
2. De Verenigde Staten doen mee aan de oorlog in 1917.
Duitsland is aan het verliezen
Grootste problemen voor Duitsland aan het einde van WO I:
Motivatie van Duitse soldaten neemt af.
Te weinig bevoorrading van voedsel voor soldaten en burgers in Duitse steden.
Geallieerden worden sterker door deelname Verenigde Staten aan oorlog (geallieerden = Frankrijk, Engeland en VS).
Gevolg: stakingen Duitse arbeiders en opstanden van Duitse soldaten.
Gevolg: Duitse keizer vertrekt en nieuwe Duitse regering tekent wapenstilstand op 11 november 1918 (einde van gevechten).
1918-1933: Duitsland = Republiek van Weimar = een parlementaire democratie.
Winst WO I voor geallieerden: Engeland, Frankrijk en Verenigde Staten
Checkvragen: koppelen en schrijfvraag: schrijf in je schrift (4 min.)
Combinatievraag: koppel de juiste letters aan de juiste cijfers, bijv. A1, B2, C3:
B. Schrijfvraag in je schrift: leg in minimaal drie zinnen uit waarom 1917 een belangrijk jaar is voor het verloop van WO I.
Vrede van Versailles (1919)
Na de Eerste Wereldoorlog sluiten de geallieerden en Duitsland de Vrede van Versailles (1919), met als belangrijkste bepalingen:
Duitsland is als enige schuldig aan de Eerste Wereldoorlog (Alleinschuld).
Duitsland moet grote herstelbetalingen betalen (132 miljard Mark).
Duitsland moet grondgebied en koloniën afstaan.
Bijv. Elzas-Lotharingen aan Frankrijk (belangrijk gebied voor grondstoffen kolen en ijzer wapens).
Duitsland mag maar een klein leger hebben (geen kans meer op aanval), maximaal 100.000 soldaten.
Gevolg: Duitsland voelt zich vernederd… (‘Diktat’): ontstaan onvrede, boosheid en wraak onder Duitse bevolking…
https://www.youtube.com/watch?v=laM7lZbjpTw&t=194s
Verlies grondgebied Duitsland
Waarom wil Frankrijk Duitsland hard straffen?
Veranderingen: kaart 1871 en 1919
Gevolgen einde WO I voor andere Centralen
Verliezers WO I: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Ottomaanse Rijk
Italië: was overgestapt naar de geallieerden.
Oostenrijk-Hongarije: de volken binnen dit land die wilden, kregen hun eigen staat.
Oostenrijk-Hongarije valt uit elkaar en verdwijnt.
Ottomaanse Rijk (Turkije): wordt een mandaatgebied van Engeland en Frankrijk (= gebied waar land tijdelijk beheer heeft van andere landen).
Aan de slag… (10 min.), fluisterend overleg
Bekijk twee spotprenten + oefenopdrachten over de Vrede van Versailles.
Wat zie je? Wat betekent alles?
Wat is de boodschap van de bronmaker?
PO-Portfolio: invullen schema
Hoe beter en completer ingevuld, hoe hoger je cijfer (telt mee voor PO-portfolio).
- Deadline inleveren: donderdag 14 november (H3A), vrijdag 15 november (V3A/H3B).
Gebruiken: je aantekeningen, PowerPoints HSH, leerboek geschiedenis.
Laatste les voor het proefwerk krijg je hem terug om te leren voor het proefwerk (!)
Republiek van Weimar (1918-1933)
Republiek van Weimar = Duitsland van 1918-1933, democratische republiek, waarvan de grondwet in de plaats Weimar is geschreven.
De Weimarrepubliek was politiek instabiel (zwak, niet sterk), want:
- Grote onvrede en boosheid onder Duitse bevolking over verlies Eerste Wereldoorlog (gaf opstanden, dolkstootlegende);
- Grote onvrede en boosheid onder Duitse bevolking over bepalingen Vrede van Versailles (vooral herstelbetalingen);
- Grote economische problemen (schulden, werkloosheid), vooral door de economische wereldcrisis vanaf 1929.
https://schooltv.nl/video/de-republiek-van-weimar-van-democratie-naar-dictatuur/#q=weimar
Dolkstootlegende (complot)
Onvrede in de Weimarrepubliek en wantrouwen naar de democratie wordt gevoed door de dolkstootlegende = idee dat het Duitse leger de oorlog nog had kunnen winnen, maar werd verraden door de sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende.
= complot.
= antisemitisch (Jodenhaat).
Geeft politieke onstabiliteit
- Volgende les: 9 in 5…