Thema 2 Voortplanting & Ontwikkeling

Thema 2 Voortplanting & Ontwikkeling

1 / 51
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo t, mavoLeerjaar 3

This lesson contains 51 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Thema 2 Voortplanting & Ontwikkeling

Leerdoelen BS 2.1


  • Je kunt de primaire geslachtskenmerken noemen.

  • Je kunt de delen van het voorplantingsstelsel noemen en aanwijzen in een afbeelding.
    Ook kun je de bouw, functie en werking ervan beschrijven.

BS 2.1 Geslachtskenmerken

Primaire geslachtskenmerken: Geslachtskenmerken die je vanaf je geboorte al hebt.


Voorplantingsstelsel: alle organen die een rol

spelen bij de voortplanting.

Sommige delen zijn uitwendig

zichtbaar, sommige niet.
Borsten bij de vrouw spelen ook een

rol bij de voortplanting.


Uitwendige geslachtsorganen

Welke geslachtskenmerken zijn vanaf de geboorte zichtbaar?

A

Primaire geslachtskenmerken

B

Secundaire geslachtskenmerken

C

Primaire en secundaire geslachtskenmerken

D

Geen van beide

Wat wordt de buitenkant van het vrouwelijke voortplantingsstelsel genoemd?

A

Eierstok

B

Vagina

C

Vulva

D

Baarmoeder

In welke delen van het voortplantingsstelsel van een man worden zaadcellen tijdelijk opgeslagen?

A

in de bijballen

B

in de teelballen

C

in de zaadblaasjes

D

in de zwellichamen

Sleepvraag







Baarmoeder

Vagina

Urinebuis

Eierstok

Eileider

Urineblaas

In de afbeelding is het voortplantingsstelsel van een man schematisch getekend.

Met welk nummer is het deel aangegeven dat de penis in erectie brengt?

A

Nummer 1

B

Nummer 2

C

Nummer 3

D

Nummer 4

Lees BS 2.1 nog eens door en maak de opdrachten 1 t/m 9+ online.


Wat in de les niet af is is huiswerk voor de volgende keer.

Leerdoelen BS 2.2


  • Je kunt uitleggen wat de functie is van geslachtshormonen.

  • Je kunt omschrijven wat secundaire geslachtskenmerken zijn en daarbij voorbeelden noemen.

  • Je kunt de lichamelijke en geestelijke veranderingen in de puberteit beschrijven.


BS 2.2 Verandering in de pubertijd

Hormonen: stoffen die allerlei processen in je lichaam kunnen regelen.

Hormoonklieren: Hier worden hormonen geproduceerd. En worden afgegeven aan het bloed.

Hypofyse: Belangrijke hormoon klier in je hersenen, speelt een belangrijke rol tijdens de pubertijd.

Teelbal: Ook een hormoonklier, produceert mannelijk geslachtshormoon: Testosteron

Eierstok: Ook een hormoonklier, produceert vrouwelijk geslachtshormoon: Oestrogeen

We zijn eerst allemaal een beetje

een meisje…


Vanaf de 6e week komen er door hormonen de verandering naar man

of vrouw.

Naast lichamelijke veranderingen maak je ook geestelijke veranderingen door.

Hierbij horen veranderingen in gedachten, gevoelens, zelfstandigheid en sociaal leven.

Je ontwikkelt je tijdens de pubertijd lichamelijk en geestelijk naar volwassene.

Welk voorbeeld is geen secundair geslachtskenmerk bij jongens?

A

Baardgroei

B

Haargroei

C

Baard in de keel

D

Pubishaar

Welke hormoonklier in de hersenen stuurt andere hormoonklieren aan tijdens de puberteit?

A

Alvleesklier

B

Hypofyse

C

Bijnier

D

Schildklier

Welke hormoonklieren maken de geslachtshormonen die zorgen voor veranderingen in de puberteit?

A

Teelballen en baarmoeder

B

Eierstokken en teelballen

C

Bijballen en eierstokken

D

Baarmoeder en bijballen

Lees BS 2.2 eerst nog eens door.
Maak daarna de opdrachten 1 t/m 10+


Wat niet af is is huiswerk voor de volgende les.

Leerdoelen BS 2.3


  • Je kunt uitleggen hoe zaadcellen worden gevormd en vervoerd.

  • Je kunt de processen tijdens de menstruatiecyclus beschrijven.


BS 2.3 Vruchtbaar worden

Tijdens de pubertijd wordt je ook vruchtbaar.
Door hormonen gaan de teelballen van jongens zaadcellen/spermacellen produceren, en dit blijven ze de rest van hun leven doen.

Ze worden gemaakt in de teelballen en bewaard in de bijballen.

Sperma dat vrijkomt bij een orgasme bestaat uit vocht van zaadblaasjes en prostaat en de zaadcellen.


Voeg hier je vraag toe

A

Answer A

B

Answer B

C

Answer C

D

Answer D

Leerdoelen BS 2.4




BS 2.4 Zwanger worden

Zodra de zaadcel binnendringt wordt de eicel ondoordringbaar voor andere zaadcellen.


Bevruchting: kern eicel versmelt met kern zaadcel.



Meteen na bevruchting gaat de bevruchte eicel delen. Er vind geen plasma groei plaats, dus het klompje cellen blijft even groot.

5 tot 7 dagen na ovulatie komt het klompje cellen in de baarmoeder aan.

Innesteling: klompje cellen nestelt zich in het baarmoederslijmvlies.


Vanaf innesteling maakt embryo hCG hormoon, hierdoor blijft gele lichaam instant en geen nieuwe rijpende follikels.



Als het klompje cellen begin uit te groeien tot een baby  embryo


Zwangerschap duurt gemiddeld 9 maanden (40 weken).


Na innesteling kan de embryo zuurstof en voedingsstoffen opnemen uit de holtes met bloed van de moeder in het baarmoederslijmvlies.


Eerst produceert het gele lichaam de hormonen, later ook de placenta (moederkoek). Deze hormonen remmen de werking van de hypofyse waardoor er geen eicellen meer rijpen.


Placenta: bestaat uit weefsel van moeder en kind. Bloed van moeder en kind stromen vlak langs elkaar.

Hierdoor kunnen zuurstof en voedingsstoffen (o.a. glucose) naar de embryo toe en koolstofdioxide en afvalstoffen naar de moeder toe.


Schadelijke stoffen, geneesmiddelen, alcohol, drugs en nicotine kunnen ook doorgegeven worden. Dit is schadelijk voor het kind!

Ook ziekte verwekkers zoals o.a. het aids virus kan ook via de placenta doorgegeven worden.
Antistoffen geeft de moeder ook door aan het kind via placenta.

Het bloed blijft gescheiden!

DEEL 2

Navelstreng: hierdoor is de embryo verbonden met de placenta. Bestaat uit weefsel van de embryo.


Navelstrengslagaders: bloed stroomt van embryo weg, bloed bevat koolstofdioxide en afvalstoffen.


Navelstrengaders: bloed stroom naar embryo toe, bloed bevat zuurstof en voedingsstoffen.




Foetus: vanaf de 3e maand van de ontwikkeling noemen we de embryo een foetus.

Vruchtwater: Embryo drijft hierin, beschermt tegen stoten, uitdroging temperatuurschommelingen, ook kan de embryo zich gemakkelijker bewegen.


Vruchtvliezen: om het vruchtwater liggen de vruchtvliezen, deze bestaan uit weefsels van de embryo.

Twee-eiige tweeling:


2 eicellen worden bevrucht door 2 zaadcellen.


Verschillend DNA



Eeneiige tweeling:


1 eicel wordt bevrucht door 1 zaadcel.


Klompje cellen breekt in twee en groeit uit tot 2 embryo.


Gelijk DNA.


Bs 2.5 Geboorte

De laatste paar weken van de zwangerschap ligt de foetus met het hoofd naar beneden.


Indaling: paar weken voor de bevalling zakt het hoofdje verder naar beneden in het bekken.

De Bevalling


Weeën: spieren van de baarmoeder trekken samen, die gebeurt steeds vaker in verloop van tijd.

Ontsluiting: de opening van de baarmoeder wordt steeds wijder door de weeën. Dit heet ontsluiting.

hierbij breken meestal de vruchtvliezen en verliest de vrouw een deel van het vruchtwater.

Opening van de baarmoeder moet minimaal 10 cm worden. Dit kan wel 20 uur duren.


Uitdrijving: de weeën worden steeds krachtiger, persweeën. De persweeën samen met het persen van de vrouw zorgt ervoor de het kind naar buiten wordt geperst. Dit van enkele seconden tot 2 uur duren.

Overtollig slijm wordt bij het kind weggehaald, en de navelstreng wordt af geklemd en doorgeknipt. Dit litteken die je dan overhoudt is je navel.


Nageboorte: De placenta, vruchtvliezen en rest navelstreng wordt door een aantal weeën nog losgemaakt van de baarmoederwand en verlaat ook het lichaam van de vrouw.


Bij een stuit of dwarsligging wordt vaak voor een keizersnede gekozen. Dit is veiliger voor moeder en kind.

Doormiddel van een operatie komt het kind via een opening in de buikwand ter wereld.

Bs 2.6 Seksualiteit

Geslacht: Wordt bepaald door lichamelijke geslachtskenmerken die je hebt.


Gender wordt bepaald door:

  • Je geslacht

  • Hoe je je voelt (genderidentiteit)

  • Op wie je verlieft wordt (geaardheid)

  • Hoe je je uit naar de buitenwereld (genderexpressie)


Cisgender: genderidentiteit komt overeen met je geslacht.

Genderdysforie: genderidentiteit komt niet overeen

met je geslacht.

Transgender: iemand zijn genderidentiteit (gevoel) komt

niet overeen met zijn geslacht.

Non-binair: personen herkennen zich niet volledig bij de

eigenschappen of gedragingen van het geslacht.


Geaardheid: zegt iets over tot wie je je aangetrokken voelt/verlieft wordt.


Heteroseksueel: je voelt je aangetrokken tot iemand van het andere geslacht.

Homoseksueel: je voelt je aangetrokken tot iemand van hetzelfde geslacht. Bij vrouwen wordt dit ook wel lesbisch genoemd.

Biseksueel: je valt op mensen van beide geslachten.

Aseksueel: je niet aangetrokken voelen tot anderen.

Panseksueel: gender of geslacht maakt niet uit voor de aantrekking.


LHBTQIA+

Afkorting voor; lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, queer, intersekse en

aseksueel.

De + staat voor dat de term breder is dan de genoemde letters.


Queer is een overkoepelende term voor iedereen die niet binnen de traditionele categorieën

passen.


De vlag staat voor diversiteit: dat iedereen gelijk is en zichzelf moet kunnen zijn.


Seksualiteit: Alle gedachten, gevoelens en handelingen die te maken hebben met lust en opwinding.


De mens heeft niet alleen seks voor voortplanting maar ook voor lust(seksuele opwinding) en intimiteit (je verbonden voelen met iemand.









Orgasme: of klaarkomen, een prettig gevoel door prikkeling van eikel/clitoris, bij mannen vind ook een zaadlozing plaats.


Masturbatie: zelfbevrediging, seks met jezelf.

Bs 2.7 Veilige seks DEEL 1

Onbetrouwbare methoden


Periodieke onthouding: geen geslachtsgemeenschap in de vruchtbare periode.


Onbetrouwbaar, doordat het lastig precies te bepalen is wanneer de ovulatie is.




Coïtus interruptus: voor het zingen de kerk uit of onderbroken zwangerschap genoemd. De man trekt de penis terug uit de vagina voordat hij een orgasme krijgt.


Onbetrouwbaar, doordat de man voordat het orgasme komt wat voorvocht verliest, waar ook zaadcellen in kunnen zitten.

SOA: Seksueel Overdraagbare Aandoening of ook wel geslachtsziekten.


Door onveilige seks (seks zonder condoom) kun je een SOA krijgen.


Alleen een CONDOOM beschermd tegen SOA’s!!!


Na onveilige seks, altijd een SOA test bij huisarts of GGD!

De pil: Door middel van hormonen die je als vrouw dagelijks slikt,

komt er geen ovulatie, baarmoederslijmvlies minder dik.


De prikpil: Injectie met hormonen die er 3 maanden voor zorgen dat

je geen ovulatie meer krijgt. Vaak stopt de hele menstruatie.





Nuvaring: Een ring met daarin hormonen, die in de vagina gedragen wordt. Op die plek worden de hormonen langzaam afgegeven en voorkomen een ovulatie, baarmoederslijmvlies minder dik.


Anticonceptiestaafje of Implanon, anticonceptiepleisters.

Spiraaltje: Er bestaat een Koperspiraal en een Hormoonspiraal.

Bij het hormoonspiraaltje zorgen de hormonen ervoor dat de kans op

bevruchting en innesteling erg klein wordt en is net zo betrouwbaar als

de pil. Vaak stopt ook de menstruatie, na 5 jaar vervangen.


Het koperspiraaltje is omwikkelt met koper, het koper zorgt ervoor

dat de zaadcellen aangetast worden, waardoor de kans op bevruchting

minder groot is. Daarnaast wordt ook het innestelen bijna onmogelijk. Het koperspiraaltje is wel minder veilig, er is een kleine kans op een zwangerschap. Na 5 tot 10 jaar vervangen



Pessarium: Een rubber koepeltje dat over de

baarmoedermond wordt aangebracht in combinatie

met zaaddodend pasta. Wordt tegenwoordig bijna niet meer gebruikt.

DEEL 2

Sterilisatie: met een kleine operatieve ingreep wordt iemand onvruchtbaar gemaakt.

Bij de man worden de

zaadleiders onderbroken.

Bij de vrouw worden de

eileiders onderbreken of

blokkeren.

Noodmaatregelen GEEN ANTICONCEPTIEMIDDELEN!

Morning-afterpil: Een pil innemen binnen 3 dagen (72 uur) na geslachtsgemeenschap. Beste is zo snel mogelijk. Zitten heel veel hormonen in die een ovulatie of

innesteling voorkomen. Zorgt voor hevige misselijkheid.

Deze kun je zonder recept halen bij drogist of apotheek.


Als je ongewenst zwanger bent kun je de zwangerschap

afbreken.

Abortus: De zwangerschap wordt afgebroken en de embryo wordt

afgestoten of weggehaald.


Als minder dan 7 weken zwanger bent kan het met een abortuspil.


+7 tot en met de 13e week van de zwangerschap kan een abortus gedaan worden doormiddel van een zuigcurettage.


+13 tot en met de 23e week nog een late abortus gedaan worden, maar dit is een zwaardere ingreep.


Je hebt een wettelijke verplichte bedenktijd van 5 dagen.

Condoom: Van latex gemaakt en gaat om de penis heen die in erectie is, of het vrouwencondoom wat in de vagina zit. Beschermt bij juist gebruik tegen zwangerschap en SOA!


BS 2.8 Erfelijkheidsonderzoek

Genetisch advies: Erfelijkheidsonderzoek of je een erfelijke ziekte bij je draagt. DNA van verschillende familie leden wordt onderzocht voor bepaalde erfelijke ziektes.


Drager: Persoon is vaak zelf niet ziek, maar heeft het gen op 1 chromosoom voor de erfelijke ziekte.





Prenataal onderzoek: (erfelijkheids-)onderzoek bij embryo’s of foetussen. Prenataal betekent

voor de geboorte.


Echoscopie: met een echoscoop worden er geluidsgolven door het lichaam gestuurd.

De hardere delen weerkaatsen dat geluid, hierdoor wordt er een beeld gevormd.


NIPT: Niet-invasieve prenatale test. Er wordt wat bloed afgenomen van moeder, in dat bloed zitten enkele cellen van de placenta, hier zit ook wat DNA van de embryo in. Dit DNA kan dan onderzocht worden.

Vlokkentest: Vanaf de 8e week van de zwangerschap kan er een klein beetje weefsel uit de placenta worden gehaald. Hier zitten ook cellen in van de embryo.

Hierdoor is bijvoorbeeld een afwijking te ontdekken als het syndroom van down.




Vruchtwaterpunctie: Via de buikwand en de wand van de baarmoeder wordt er vruchtwater weggezogen. Hierin zitten ook cellen van de embryo, deze kunnen dan onderzocht worden. Dit kan pas vanaf de 16e week.

Het risico op een miskraam wordt

groter door een vlokkentest of

vruchtwaterpunctie.

Het wordt dus alleen gedaan

als het kind de kans heeft

op een afwijking of ernstige

ziekte.