Les 1: Immuunsysteem en ziekten van

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Les 1: Immuunsysteem en ziekten van

Voorbereiding les:

Bekijk het filmpje over auto immuunziekten

Maak zelf een samenvatting in je eigen woorden van de functie van de thymus (zoek op internet en in Learnbeat)

De thymus

Kindertijd: groot orgaan

Daarna: wordt kleiner

'school' voor witte bloedcellen

Ontsporing auto immuunstelsel

Verkeerde scholing witte bloedcellen in thymus ('slechte docent')

vaak 'trigger' door een ontsteking of.....?

Wat weet je
over immuniteit?

Wat kun je na deze les?

- je kunt vertellen welke soorten afweer ons lichaam heeft

- wat er kan gebeuren als dit systeem faalt

- tips geven om immuunsysteem te versterken

- je kunt vertellen wat een systeemziekte is

- je kunt vertellen wat een auto-immuunziekte is

- je kunt aan de hand van tenminste 1 voorbeeld vertellen hoe een auto-immuunziekte in het lichaam klachten veroorzaakt

Afweersysteem - bij ziekte verwekkers(1) 

Afweer is opgebouwd uit verschillende onderdelen van

 1 Barrières: 

     - Huid, sfincters, trilhaarepitheel, 

     - slijmlaagjes

     -  zuurgraad van de maag, zuurgraad 

          vagina, zuurgraad van de huid, 

    - darmflora, huidflora, vaginaflora

    - lysoym in speeksel, vocht en slijm. 

2 Antistoffen 

3 Witte bloedcellen (leukocyten) en de differentiaties daarvan. (zie volgende dia)  

ook belangrijk:  Lymfatisch systeem (thymus, milt, lymfeklieren en lymfeweefsels) 

Afweersysteem - bij ziekte verwekkers (2) 

Aspecifieke afweer

- 1e afweerlinie : barrières, zie vorige dia

- 2e afweerlinie: ontsteking hulptroepen. 

       - granulocyten 

       - macrofagen

       - killercellen

       - interferonen. (eiwitten die de bovenstaande 

                   cellen aantrekt)

Specifieke afweer of immuniteit

   - antigeen op/door de ziekteverwekker komt in 

       contact met lichaamscellen

   - lymfocyten gaan mobiliseren

          - B lymfocyten (rode beenmerg)

                   vermenigvuldigen razendsnel

                   maken antistoffen > ziekte verwekker dood

                   daarna geheugen-B-lymfocyten > immuniteit. 

          - T lymfocyten (zwezerik)

                  vallen cellen aan (besmette lichaamscellen, 

                        abnormale lichaamscellen, zoals kanker)

                   ook hier T-geheugencellen

Afweersysteem - korte herhaling specifieke afweer

Afweersysteem -  overzicht (3) 

er komt een trauma/ziekte verwekker op je lichaam af

eerste barriere faalt. 

tweede afweer komt in actie: 

grunulocyten, macrofagen, killercellen

weefselschade

kapotte weefsel geeft ontstekingsmeditoren af, o.a. histamine

kapotte weefsel vertoont ontstekingsreactie: 

- roodheid

- warmte

- zwelling

- pijn

- pus

- gestoorde functie. 

geheugencellen worden aangemaakt voor de volgende keer. 

= specifieke afweer

= immuniteit. 

wat kan er mis gaan in het afweersysteem? 

- te weinig werking > infecties

- herkent micro-organisme niet > infectie

- overdreven reactie > allergie

- valt het eigen lichaam aan > auto-immuunziekte 

- herkent transplantatie of bloedtransfusie als lichaamsvreemd > afstoting reactie. 

Hoe kun je je immuunsysteem versterken?

Tips voor een goed immuunsysteem

Drink voldoende water!

Diepe buikademhaling, doorbloeding darmen stimuleren.

Eet gezond en gevarieerd. Vezels!

Beweeg voldoende/ zit weinig.

Verminder stress.

Goede nachtrust.

Systeemziekte of auto-immuunziekte?

Systeemziekte - het afweersysteem valt het eigen lichaam aan Geeft ontstekingsreactie

Auto-immuunziekte

Systeemziekte is een auto-immuunziekte. 

Eigen afweersysteem valt eigen lichaam aan, waardoor een ontstekingsreactie ontstaat.

Hierdoor gaan cellen stuk/ raken beschadigd.

Het gaat altijd over cellen passend in een zelfde systeem.

Bv. gewrichten, pancreascellen, longcelweefsel, zenuwcellen

Reumatoïde artritis

-  Immuunsysteem (t-cellen) valt per ongeluk de gezonde cellen in gewrichten aan

- Symptomen:   ontstekingen, pijn en zwelling in de gewrichten, wat de mobiliteit van de patiënt beperkt.

- Aandachtspunt  aandacht te besteden aan de symptomen zoals pijn en stijfheid, en de patiënt te ondersteunen bij het omgaan met de fysieke uitdagingen.

Systemische lupus erythematosus (SLE):

SLE is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem verschillende delen van het lichaam aanvalt, waaronder gewrichten, huid, nieren, hart, longen en hersenen.

- Symptomen:  vermoeidheid, gewrichtspijn, huiduitslag en koorts.

Als verpleegkundige is het van belang om te zorgen voor rust, medicatiebeheer en emotionele ondersteuning, aangezien SLE diverse symptomen met zich mee kan brengen.

SLE (systemische lupus erythematosus)

Wat is het? 

- Auto-immuun 

- Lichaam maakt ontstekingseiwitten aan 

- Constante ontsteking tegen het eigen lichaam. 

Symptomen algemeen; 

- Koorts 

- Vermoeidheid 

- Algehele malaise 

- Huidafwijkingen : scala aan problemen. 

- ontstekingen bv gewrichten, nieren, hart. 

- pijnklachten           

 

Behandeling; 

- Symptoombestrijding: pijnstilling en bloedverdunners

- antiinflammatoire medicatie > veel bijwerkingen

- adviezen over leefstijl

- begeleiding. 

Multiple sclerose

- Het immuunsysteem tast de beschermende laag rond zenuwvezels in de hersenen en het ruggenmerg aan.

- Gevolg: communicatieproblemen tussen de hersenen en de rest van het lichaam.

- Symptomen zoals vermoeidheid, spierzwakte, problemen met coördinatie en evenwicht.

Als verpleegkundige is het belangrijk om de patiënt te ondersteunen bij dagelijkse activiteiten, medicatiebeheer en het begrijpen van de fysieke en emotionele uitdagingen die gepaard gaan met MS.

Coeliakie

 - Auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem de dunne darm aanvalt als reactie op gluten, een eiwit dat voorkomt in tarwe, gerst en rogge.

Dit kan leiden tot ontsteking en beschadiging van de darmvlokken, wat resulteert in problemen met de opname van voedingsstoffen.

- Klachten die kunnen duiden op coeliakie zijn;

aanhoudende diarree

soms juist verstopping

stinkende ontlasting

opgezette buik

verminderde eetlust

buikpijn

Psoriasis

- Chronische auto-immuunziekte die de huid aantast

-  Het immuunsysteem versnelt de levenscyclus van huidcellen, waardoor deze sneller dan normaal worden vervangen.

Gevolg: dode huidcellen op het huidoppervlak, wat leidt tot dikke, rode plekken bedekt met zilverachtige schubben.

Als verpleegkundige is het belangrijk om de huid van de patiënt te observeren, te helpen bij het beheer van symptomen en ondersteuning te bieden bij de mogelijke psychosociale impact van deze zichtbare aandoening.

Sclerodermie 

Bij deze aandoening krijg je last van ontstekingen en verharding van je bindweefsel. Bindweefsel komt in je hele lichaam voor. Het zorgt ervoor dat de cellen van je huid, gewrichten, spieren en organen bij elkaar worden gehouden.

scleros=hard, derma=huid

MG (= myasthenia gravis) 

Spierzwakte door een foute prikkel tussen zenuwen en spieren, door te weinig receptoren die reageren op de stof acetylcholine (auto-immuun tegen de receptoren wrs). 

soms thymoom. 

Vaak een grillig verloop 

 

Symptomen 

Dubbelzien 

Neerhangende oogleden 

Moeilijk slikken 

Slechte articulatie 

Totale verlamming 

Verzwakte AH spieren 

Behandeling 

Symptoombestrijding

soms : IC en beademingsondersteuning 

Medicatie : minder afbraak acetylcholine, zodat er meer tijd is. 

Soms verwijdering van de thymus (zwezerik) 

Genees-middelen bij autoimmuun ziekten

• Symptoombestrijding
• Ontstekingsremmers: milde en sterke
• Immunosuppressiva
• Biologicals (monoklonale antistoffen)

Reumatoïde artritis

Lesboek pathologie: 2.2.3. 

ontstekingen in gewrichten = beschadiging

Chronische pijn/ontstekingen

Vaak symmetrische lokale symptomen

Systemische symptomen

Welke van de onderstaande symptomen bij RA zijn systemisch?

1. pijn in polsgewrichten
2. afwijkende stand vingers
3. vermoeidheid
4. cysten in het kniegewricht

Multiple sclerose

Zenuwen vervoeren impulsen: sturen spieren aan.

Het isolerende omhulsel van de zenuwen wordt afgebroken door het immuunsysteem

Wat is het gevolg van de afbraak van het omhulsel van zenuwen?

1. infectie
2. verkeerd aansturen van organen
3. vochtophoping (oedeem)
4. huiduitslag