Kraamvrouw met comorbiditeit en/of respiratoire problemen.

• Verpleging en verzorging
• HBO
• Studiejaar 4

welkom bij deze lesdag.

Moniek Jongman

Obstetrie verpleegkundige MST sinds April 2002

Docent verpleegkunde sinds Augustus 2020

korte voorstelronde 

Hoe heet je?

Welk ziekenhuis werk je?

Hoelang is je voorwerkperiode geweest?

Welke afdeling heb je hiervoor gewerkt?

lesopzet:

• Leertaak MK-OBS-6: Zorg verlenen aan een kraamvrouw met een hoog complexe zorgvraag: uitleg > Lesson-Up
• Pauze
• Leertaak MK-OBS-8: Zorg verlenen aan en bewaken van de vitale functies van de obstetrische zorgvrager met en bewakingsmonitor: uitleg > Lesson-Up.
• Afronden les

hoe zitten jullie erbij vandaag?

😒🙁😐🙂😃

kraamvrouw met co morbiditeit en/of respiratoire problemen.

leerdoelen:

• Benoemt de meest voorkomende comorbiditeiten in de kraamperiode
• Verklaart klinische oorzaken/risico’s
• Herkent symptomen bij: DM/DG, epilepsie, obesitas, bariatrische chirurgie, schildklierafwijkingen, astma/COVID, HIV, Hepatitis B, cardiale aandoeningen, ademhalingsdepressie
• Interpreteert symptomen en deelt urgenties in
• Verklaart gevolgen en complicaties
• Benoemt beleid en licht verpleegkundige interventies toe

welke co morbiditeit zie jij het vaakst bij opgenomen kraamvrouwen?

DG/DM

epilepsie

cardiaal

obesitas

astma/ COVID-19

Hepatitis B/ HIV

schildklier

oorzaken van co morbiditeit bij een kraamvrouw

Vooraf bestaande chronische aandoeningen
Zwangerschapsgerelateerde complicaties (zoals diabetes gravidarum)
Medicatiegebruik
Complicaties peripartum (bijv. fluxus, infectie)
Verminderde conditie, obesitas of onderliggende cardiorespiratoire problemen
Infecties zoals COVID, influenza, HIV of hepatitis B

maak een mindmap met je groep, na 5 min rouleren naar ander ziektebeeld.

• Welke klachten/ symptomen zie je bij opname?
• Welke monitoring/ controles zijn nodig?
• Welke risico’s kan dit tijdens de postpartumperiode geven?
• Bij welke symptomen/ signalen licht je direct een arts ass in?
• Verpleegkundige interventies

waarom is de kraamperiode extra kwetsbaar voor vrouwen met comorbiditeit?

waarom is de kraamperiode extra kwetsbaar voor vrouwen met comorbiditeit?

hormonale veranderingen
bloedvolume daling
slaaptekort
wondgenezing
infectiegevoeligheid

klinische kwetsbaarheid postpartum

Fysiologische verandering na bevalling: na de bevalling daalt het circulerend bloedvolume en nemen respiratoire belastingen toe, wat risico's verhoogt bij cardiale en ademhalingsproblemen.

Verhoogd tromboserisico: Hypercoagulabiliteit en factoren zoals obesitas en immobiliteit verhogen het risico op trombose in de postpartumperiode

klinische kwetsbaarheid postpartum

infectierisico's en complicaties: wonden, katheters en  borstvoeding verhogen infectierisico's met potentieel ernstige gevolgen bij kwetsbare ouderen.

specifieke aandoeningen en monitoring: Diabetes en epilepsie vereisen extra toezicht door instabiele glucosewaarden en risico op insulten postpartum

wat zijn alarmsymptomen bij kraamvrouwen met chronische aandoeningen?

urgent of niet urgent (groen-oranje-rood kaartje)

Saturatie 92% 

Bloedglucose 4.5 met klachten 

Enkeloedeem postpartum 

Koorts 38,1 dag 2 

Post partum insult 

Astma met lichte piep, saturatie 98 

Hypertensie 150/100 postpartum 

Koorts 38,5 + tachycardie 

Glucose 3.4 zonder symptomen

Pijn op de borst

interventies bij comorbiditeit en respiratoire complicaties.

Monitoring vitale functies: regelmatige controle van ademhaling, hartslag, bloeddruk, temperatuur en diurese.

Specifieke comorbiditeitszorg: diabetes, epilepsie en respiratoire aandoeningen > interventies zoals glucose controle, veiligheid en zuurstof.

Cardiale en obesitaszorg: strikte vochtbalans, gewichts controle, wondzorg en tromboseprofylaxe

symptomen DM/DG

• Polyurie, polydipsie, moeheid
• Schommelende glucosewaarden
• Hypoglykemie: zweten, trillen, verwardheid
• Hyperglykemie: droge mond, misselijkheid, acetongeur

symptomen epilepsie

• Verwardheid of aura’s
• Spierkrampen, trekkingen
• Bewustzijnsverlies
• Postictale verwardheid en moeheid

symptomen obesitas

• Kortademigheid bij geringe inspanning
• Wondgenezingstoornissen
• Hogere kans op trombose
• Mobiliteitsproblemen

symptomen bariatrische chirugie

• Malabsorptie (vitamine B12, ijzer, foliumzuur)
• Buikpijn, dumpingklachten
• Hypoglykemie na de maaltijd

symptomen schildklierafwijkingen

Hypothyreoïdie: 

• koude-intolerantie, gewichtstoename, obstipatie, moeheid

Hyperthyreoïdie: 

• hartkloppingen, gewichtsverlies, rusteloosheid, transpireren,                trillende handen, slecht slapen. diarree

symptomen astma en COVID

• piepen (Wheezing)
• Dyspneu
• Hoesten
• Benauwdheid vooral 's nachts of bij inspanning
• Koorts, hoesten
• Kortademigheid
• Vermoeidheid, myalgieën
• Verminderde saturatie

symptomen HIV en Hep. B

• Vaak asymptomatisch
• Verhoogde infectiegevoeligheid
• Lymfeklierzwelling, koorts

• Misselijkheid, braken
• Verminderde eetlust
• Geelzucht (icterus)
• Donkere urine

symptomen cardiale aandoeningen

• Dyspneu, orthopneu
• Oedeem
• Palpitaties
• Pijn op de borst
• Vermoeidheid

symptomen ademhalingsdepressie

• Trage, oppervlakkige ademhaling
• Slaperigheid, sufheid
• Lage saturatie
• Cyanose in ernstige gevallen

de gevolgen van de ziektebeelden

Verminderde conditie en herstelcapaciteit

Hogere kans op infecties

Risico op postpartum complicaties zoals fluxus of trombose

Vertraagde wondgenezing

Kans op neonatale complicaties (bijv. hypoglykemie bij DM)

Verhoogde belasting van het cardiorespiratoire systeem

beleid

Strikte glucoseregulatie bij DM

Anti-epileptica volgens schema, medicatiemonitoring

Astmabehandeling met inhalatiemedicatie vervolgen

Infectiepreventie bij COVID, hepatitis of HIV

Cardiale monitoring en medicatieoptimalisatie

Alertheid op pijnstilling die ademhalingsdepressie kan geven

interventies algemeen

1. Vroegsignalering en monitoring (RR, pols, temp, saturatie, glucose, diurese)
2. Observatie van symptomen en risico-inschatting
3. Voorlichting aan kraamvrouw en partner
4. Meldplicht (bij hepatitis B, HIV → overdracht kinderarts)

interventies gericht op ziektebeeld

1. Diabetes: glucosecontroles, hypo-/hyperbehandeling
2. Epilepsie: veiligheid waarborgen, rust, medicatietrouw
3. Astma/COVID: ademhalingsondersteuning, inhalatie-instructie, saturatiemonitoring
4. Obesitas: mobilisatie, tromboseprofylaxe, wondzorg
5. Cardiale problemen: vochtbalans, monitoren op decompensatie
6. Ademhalingsdepressie: ABC-controle, zuurstof, arts waarschuwen, medicatie evalueren

algemene zorg voor de obstretische zorgvrager aan de bewakingsmonitor

leerdoelen:

• Je kunt benoemen welke vitale functies van de obstetrische zorgvrager worden gemonitord.
• Je kunt verklaren waarom deze vitale functies worden gemonitord.
• Je kunt de werking van de monitor uitleggen (hartritme, saturatie, plethysmograaf).
• Je kunt de instellingen en alarmgrenzen benoemen.
• Je kunt verklaren waarom alarmgrenzen worden ingesteld.

algemene zorg voor de obstretische zorgvrager aan de bewakingsmonitor

vervolg leerdoelen:

• Je kunt benoemen hoe je de obstetrische zorgvrager aan de monitor
• Je kunt hartritme, saturatie en ademhaling instellen op de monitor.
• Je kunt obstetrische parameters meten en afwijkingen interpreteren.
• Je kunt verpleegkundige interventies benoemen.
• Je kunt ABCDE, MOEWS en obstetrische triage benoemen.

welke vitale functies worden gemonitord bij obstetrische patiënten?

welke vitale functie monitor jij het vaakst bij een obstetrische zorgvrager?

hartritme

saturatie

ademhaling

bloeddruk

temperatuur

urineproductie

alle bovenstaande

waarom is monitoring bij obstetrische zorgvragers essentieel?

Snelle fysiologische veranderingen tijdens zwangerschap

Risico op hypertensieve aandoeningen (pre-eclampsie/HELLP)

Risico op respiratoire complicaties

Hogere cardiac output → sneller tachycardie

Risico op postpartum bloedverlies

Vroege herkenning verslechtering via MOEWS

Monitoring = vroegsignalering = voorkomen van escalatie.

welke verandering in de zwangerschap verhoogt het risico op tachycardie?

1. verlaagd circulerend bloedvolume
2. verhoogd circulerend bloedvolume
3. verlaagd zuurstofbehoefte
4. versnelde nierfunctie

werking hartritme-monitoring:

Via ECG‑elektroden of pulsoximeter:

• Meet elektrische activiteit of pulsfrequentie
• Toont ritme en frequentie

• Normocardie
• Tachycardie
• Bradycardie
• Onregelmatigheden

saturatie

SpO₂ (zuurstofsaturatie):

• Meet hoeveelheid zuurstof op hemoglobine
• Normaal bij zwangeren: ≥ 96%
• Waarden < 95% → verhoogde alertheid

pletch

Plethysmograaf:

• Toont kwaliteit van de puls
• Betrouwbare meting = gelijkmatige golf
• Platte of onregelmatige golf → beweging, vasoconstrictie of slechte sensorplaatsing

bij zwangeren en kraamvrouwen is de pleth extra belangrijk.

• vasodilatatie
• bloedverlies (verminderde perfusie)
• risico op shock
• snelle fysiologische veranderingen

Een verslechterende pleth kan vroeg wijzen op:

→ shock, bloedverlies, vasoconstrictie, slechte perifere circulatie.

wat zijn de aanbevolen obstetrische monitorgrenzen (MOEWS‑richtlijn): hartritme, ademhaling, sp02, RR systolisch & diastolisch, temp

wat zijn de aanbevolen obstetrische monitorgrenzen (MOEWS‑richtlijn):

Hartritme: 50–120/min, Ademhaling: 10–25/min, SpO₂: ≥ 96%

RR systolisch: 100–140 mmHg, RR diastolisch: 60–90 mmHg

Temp: 36–37.5 °C

Waarom alarmgrenzen instellen?

Snelle verslechtering komt vaker voor bij obstetrische patiënten

Aangescherpte waarden zorgen voor vroegsignalering

Standaardisatie voorkomt gemiste signalen

“Een saturatie van 94% is normaal voor een zwangere.”

1. juist
2. onjuist

verpleegkundige interventies:

Bij afwijkende waarden:

• ABCDE toepassen
• MOEWS-score bepalen
• Tijdig opschalen volgens beleid
• O₂ toedienen indien geïndiceerd
• Extra vitale controles
• Bloedverlies objectiveren
• Infuus & vochtbeleid
• Observatie foetus (indien nog zwanger)

Hoe interessant vond je deze lesmiddag?

0100