Ecosystemen 4 vwo

Ecosystemen

4 VWO 2026

1 / 35
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

This lesson contains 35 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Ecosystemen

4 VWO 2026

Programma

Uitleg PO


Uitleg ecosystemen


Zelf oefeningen maken.

PO Ecologie ‘Buurserzand’

Vak: Biologie (Ecologie)

Klas: 4 Havo en VWO

Praktisch

Je fietst zelfstandig naar infocentrum de wakel


VWO

12:30 wegfietsen van school
13:15 uur starten bij infocentrum De Wakel.
13.15- 14.15 Wandelexcursie,
14.15- 15-45 veldwerk en uitwerken opdrachten.
Uiterlijk 16:00 uur terugfietsen naar school/huis.


Praktisch

Benodigdheden

  • Stevige wandelschoenen

  • Lange broek en hoge sokken tegen teken

  • Voldoende eten en drinken

  • Deze handleiding

  • Pennen en potloden

  • Goede fiets

  • 1 laptop met de tabel met Ellenbergwaardes (downloaden van teamssite)

  • Mobiel met google lens of de app Plantnet®

  • Eventueel kleine paraplu of regenjas.


Waardoor wordt een ecosysteem begrensd?

Hoe noemen we alle organismen in een ecosysteem samen?

Vegetatie en vegetatie type

Alle planten samen uit de levensgemeenschap wordt de vegetatie genoemd.


De vegetatie van een bepaald ecosysteem heeft meestal een zelfde samenstelling.


Ecosystemen worden meestal naar hun vegetatie type benoemd.

Doel van de opdracht

  • Jullie trekken op basis van waarnemingen in jullie plots een conclusie over de abiotische staat van de plot die je onderzoekt.

  • Je vergelijkt je conclusie met de doelen/voorwaarden die Natuurmonumenten heeft gesteld aan dit stukje natuur?


  • Waarom zou je dit willen weten?

Omdat bepaalde stukken natuur zeer kwetsbaar en belangrijk zijn voor het ecosysteem. Zijn abiotische factoren niet gunstig, dan verdwijnen deze kwetsbare soorten.

Leerdoelen

- Je kunt enkele kenmerken van een heidegebied beschrijven en kan benoemen voor welke uitdagingen de Nederlandse natuur staat.

- Je kunt beschrijven hoe een vegetatie opname gemaakt wordt en welke aandachtspunten er zijn.

- Je kunt de namen van planten opzoeken aan de hand van de kenmerken van planten (Flora)

- Je kunt aan de hand van de Ellenberg waardes een uitspraak doen over de verzuring van de heide.
- Je kunt beschrijven welke technieken er kunnen worden toegepast om de heide te beheren. 

Het gentiaanblauwtje

  • De bijzondere levenscyclus van het gentiaanblauwtje | Natuurnieuws

Vegetatietypen

  • Kensoorten: typische planten en dieren die karakteristiek zijn voor dit ecosysteem/vegetatie.

  • Je verwacht op het Buurserzand dus de soorten die typerend zijn voor dit vegetatietype.

  • Vegetatietypen Buurserzand: Droge heide, vochtige heide, bos, schraalgrasland en vennen.


  • Komen we de kensoorten niet tegen? Dan gaat er ergens iets fout.


Vegetatie beschrijving met behulp van plotjes

(vegetatiekunde)

Onderzoeksvraag

  • Voldoet het plot aan de doelen van natuurmonumenten?

    • Je brengt soorten in jouw plot op naam, telt ze en zoekt ze op in het excel bestand.

    • De waarden die hieruit komen vergelijk je met de getallen van Ellenberg in de legenda (excel)

    • Wat zijn jullie resultaten? Komt dit overeen met de doelen van natuurmonumenten voor jouw vegetatieopname?

Verwerking resultaten

  • Resultaten haal je op in het veld. (Vegetatieopname met Ellenbergwaarden)

  • Je kan pas naar huis als het boekje is ingevuld en je laat zien dat resultaten kloppen.

  • De uitwerking van de opdracht doe je thuis en in de les.


tolerantiecurve

Relatie tolerantiecurve en Ellenbergwaarden

Voorbeelden van Ellenbergwaarden

vocht voedselrijkdom zuurgraad

Komen jouw resultaten overeen met de doelen van natuurmonumenten?

Ecologie

Leerdoel

  • Je kunt een voedselrelaties en de informatienetwerken binnen een ecosysteem beschrijven.

  • Je kunt de energiestroom door een ecosysteem beschrijven.


ecosystemen

  • Complexe systemen (open, genest)

  • Je kunt dus op heel veel verschillende manieren naar ecosystemen kijken

Tropisch regenwoud

Tuiniermieren (Atta sp.)

Relaties tussen organismen

  • Binnen een populatie

    • Competitie

      • Voedsel

      • Nestruimte

      • Voortplanting

    • Cooperatie

      • Groepsvorming (kudde, school)

      • Statenvorming (bijen, mieren)

Voedselketen: pijlen, plant aan de basis

voedselweb

Trofische niveaus

trofische niveaus

  • Producenten: autotroof

  • Consumenten: heterotroof

    • Eerste orde (herbivoren)

    • Tweede orde (carnivoren – omnivoren)

    • Etc.

Relatie tussen assimilatie en dissimilatie

Kringloop van stoffen

Overdracht van stoffen en energie

Voedselpiramide

Energiestromen in een ecosysteem