6.5 ongeslachtelijke voortplanting

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 1

Pak alvast je schrift en een pen

1

m

00

s

+30 s

Planning

• Startopdracht over 6.4

• Leerdoelen + uitleg 6.5

• Leerdoelencheck

• Huiswerk

Benoem zo veel mogelijk voorbeelden van vruchten met maar 1 zaad, enkele zaden en heel veel zaden

1. Vruchten met 1 zaad: ...

2. Vruchten met enkele zaden: ...

3. Vruchten met veel zaden: ...

2

m

00

s

+30 s

1. Vruchten met 1 zaad: Pruim, avocado, olijf, nectarines, abrikozen, mango's ect.

2. Vruchten met enkele zaden: Appels, peren, mandarijnen, sinaasappels ect.

3. Vruchten met veel zaden: Paprika's, tomaten, meloenen, pompoenen ect.

Benoem zo veel mogelijk voorbeelden van vruchten met maar 1 zaad, enkele zaden en heel veel zaden

Benoem de volgende onderdelen:

1

2

3

4

5

6

2

m

00

s

+30 s

Benoem de volgende onderdelen:

Schil

Vruchtvlees

Kroontje

Steeltje

Klokhuis

Zaad (pit)

Schrift en pen weg!

15

s

+30 s

Basisstof 6.5:

Ongeslachtelijke voortplanting

Leerdoelen: 

Aan het einde van de les kun je:

1. uitleggen dat bij ongeslachtelijke voortplanting de nakomelingen dezelfde erfelijke eigenschappen hebben als de ouder.

2. voorbeelden geven van ongeslachtelijke voortplanting.

geslachtelijke voortplanting

• Een zaad ontstaat uit een zaadbeginsel waarvan de eicel is bevrucht.

• Als bij voortplanting bevruchting plaatsvindt, noem je dat geslachtelijke voortplanting.

ongeslachtige voortplanting

• Zaadplanten kunnen zich ook voortplanten zonder bevruchting

• Een deel van de plant groeit dan uit tot een nieuwe plant. Dit noem je ongeslachtelijke voortplanting.

Aan de rand groeien kleine plantjes. Als deze afvallen en op de grond (aarde) terechtkomen, kunnen ze elk uitgroeien tot een nieuwe plant.

DNA

• Alle cellen van een organisme hebben dezelfde chromosomen in de celkern.

• Chromosomen bestaan voor een groot deel uit DNA.

• Het DNA bevat de informatie voor alle erfelijke eigenschappen

Celdeling

Is er bij kruisbestuiving sprake van geslachtelijke voortplanting of van ongeslachtelijke voortplanting?

Geslachtelijke voortplanting

Ongeslachtelijke voortplanting

Wat is ongeslachtelijke voortplanting?

Voortplanting door bevruchting

Voortplanting zonder bevruchting

Wanneer hebben de nakomelingen hetzelfde DNA als de ouderplant?

Bij geslachtelijke voortplanting

Bij ongeslachtelijke voortplanting

knollen

• Knol: ondergronds, verdikt deel van de stengel met reservevoedsel en knoppen.

• Knop/'oog': deel van de knol waar een nieuwe plant uit groeit.

• Uit één knop groeit een aardappelplant met dezelfde erfelijke eigenschappen als de ouderplant.

Bij aardappelplanten vindt ongeslachtelijke voortplanting plaats d.m.v. knollen.

Bollen

• Voorbeelden van bolgewassen: uien, narcissen en tulpen.

• Bolschijf: een hele korte stengel.

• Rokken: verdikte bladeren met reservevoedsel.

• Bol: bestaat uit wortels en rokken en vormt nieuwe bollen door ongeslachtelijke voortplanting

• Uit één knop ontstaat een nieuwe plant, terwijl uit de andere knoppen nieuwe bollen ontstaan.

Tussen de rokken bevinden zich knoppen.

Als een bol in het voorjaar uitloopt, ontstaat uit één knop een plant. Uit de andere knoppen ontstaan nieuwe bollen.

De plant en de nieuwe bollen hebben dezelfde erfelijke eigenschappen als de ouderplant.

Noem 1 verschil en overeenkomst tussen knollen en bollen

Verschillen:

• Bollen bevatten een bolschijf en rokken. KNOLLEN NIET!

Overeenkomsten:

• Ongeslachtelijke voortplanting.

• Bevatten beide knoppen (waaruit één plant + nieuwe bollen/knollen uit ontstaan)

• Nieuwe bollen/knollen/planten bevatten dezelfde erfelijke eigenschappen!

Meerdere antwoorden kunnen goed zijn!

uitlopers

• Aardbeiplanten vormen uitlopers.

• Uitlopers zijn bovengrondse stengels waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan.

wortelstokken

Wortelstok: ondergrondse stengels waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan

Lelietje-van-dalen

Ongeslachtelijke voortplanting door wortelstokken.

Uitlopers zijn waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan.

Ondergrondse stengels

Bovengrondse stengels

Vermeerderen

• Plantenkwekers maken veel gebruik van ongeslachtelijke voortplanting.

• Dit noemen ze het vermeerderen van planten.

Na 6 weken kun je opnieuw groeipunten in buisjes met voedingsbodem zetten.

Zo ontstaan er nieuwe plantjes.

Na 1 jaar kunnen er meer dan 50.000 planten ontstaan MET DEZELFDE ERFELIJKE EIGENSCHAPPEN.

Vermeerderen

• Stekken: stengel in potje water tot er wortels vormen. Als de wortels groot genoeg zijn, wordt het stengeltje in potgrond gezet.

• Weefselkweek: knoppen ofwel groeipunten worden afgesneden en in speciale buisjes met voedingsbodem geplaatst.

• Groeipunt: afgesneden knop van een plant waaruit nieuwe plantjes groeien.

Weefselkweek

Na 6 weken kun je opnieuw groeipunten in buisjes met voedingsbodem zetten.

Zo ontstaan er nieuwe plantjes.

Na 1 jaar kunnen er meer dan 50.000 planten ontstaan MET DEZELFDE ERFELIJKE EIGENSCHAPPEN.

andere organismen

• Eencellige organismen, zoals bacteriën, planten zich voort door middel van celdeling.

• Bij celdeling vindt geen bevruchting plaats.

• Nakomelingen hebben hetzelfde DNA als de ouder.

Bacteriedeling

andere organismen

• Bijna alle dieren kunnen alleen nakomelingen krijgen door geslachtelijke voortplanting.

• Bij een kwal vindt eerst ongeslachtelijke voortplanting plaats en daarna geslachtelijke.

Start

Ongeslachtelijk

Geslachtelijk

Levenscyclus van een kwal.

Levenscyclus van een kwal.

"poliep" en "larve" moeten de leerlingen in het NL kennen!

De overige Engelse termen hoeven de leerlingen niet te kennen!

Pak je laptop en open LessonUp!

1

m

00

s

+30 s

Wat is geen voorbeeld van ongeslachtelijke voortplanting?

A

Stekken

B

Bollen

C

Bloemen

D

Knollen

Een tulp plant zich voort d.m.v:

A

Bollen

B

Knollen

C

Uitlopers

D

Wortelstokken

Een aardbeienplant plant zich voort d.m.v.:

A

Bollen

B

Knollen

C

Uitlopers

D

Wortelstokken

Een aardappelplant plant zich voort d.m.v.:

A

Bollen

B

Knollen

C

Uitlopers

D

Wortelstokken

Zet de levenscyclus van een kwal in de juiste volgorde van boven naar beneden!

Poliep

Baby-kwalletje

Grote kwal

Bevruchting

Larve

Wat voor soort voortplanting vindt hier plaats?

A

Geslachtelijke voortplanting

B

Ongeslachtelijke voortplanting

Wat voor soort voortplanting vindt hier plaats?

A

Geslachtelijke voortplanting

B

Ongeslachtelijke voortplanting

Huiswerk

• Maak opdracht 1 + 2 + 3 + 5 t/m 8 van basisstof 6.5 ongeslachtelijke voortplanting

• Klaar? Maak dan de "Test Jezelf" van basisstof 6.5.
  

• Ook klaar? Maak dan de "Test Jezelf" van 6.1 t/m 6.4 als je dat nog niet gedaan had.