Levend, dood of levenloos
Levend, dood of levenloos
Open vanuit herkenbare voorbeelden uit de klas of natuur: een plant, een gevallen blad en een steen. De les draait om het onderscheid tussen drie categorieën.
Welkom 1C
Ga rustig zitten
leg de volgende spullen op tafel
etui
boek biologie
aantekeningen schrift
This item has no instructions
Lesdoel
Ik kan onderscheiden of iets levend, dood of levenloos is.
This item has no instructions
Welke dingen vind jij duidelijk levend, dood of levenloos?
Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Vraag eventueel door bij twijfelgevallen zoals blad, hout of water.
Van levend naar dood
Een organisme is eerst levend
Daarna kan het dood gaan
Levend en dood horen dus bij organismen
Benadruk dat 'dood' alleen kan bij iets dat eerst geleefd heeft. Dat is het kernverschil met levenloos.
Wat is levend?
Een levend organisme heeft levenskenmerken. Het kan bijvoorbeeld:
ademen
groeien
bewegen
Gebruik alleen de levenskenmerken die in de aangeleverde stof staan. Voeg hier geen extra lijst toe om dicht bij het lesdoel te blijven.
Wat is dood?
Een dood organisme heeft geen levenskenmerken meer.
Het kan niet meer:
ademen
groeien
bewegen
Leg de nadruk op 'meer': het organisme kon deze dingen vroeger wel. Dat maakt het dood en niet levenloos.
Dood betekent: vroeger levend
Een dood organisme leeft nu niet meer, maar heeft eerder wel geleefd.
Een gevallen blad, een dode insect of een afgestorven plantdeel zijn bruikbare voorbeelden. Houd het eenvoudig en concreet.
Wat is levenloos?
Levenloze dingen hebben nooit geleefd.
Ze hebben geen levenskenmerken gehad en krijgen die ook nooit.
This item has no instructions
Voorbeelden van levenloos
lucht
steen
water
Koppel elk voorbeeld kort terug aan de definitie: nooit geleefd, geen levenskenmerken, zal nooit gaan leven.
Levenloos kan toch belangrijk zijn
Levenloze dingen zijn belangrijk voor organismen.
Zonder lucht en water kun je niet leven.
Voorkom de misvatting dat 'belangrijk voor leven' hetzelfde is als 'levend'. Water en lucht zijn essentieel, maar blijven levenloos.
This item has no instructions
Het verschil op een rij
Levend: heeft levenskenmerken
Dood: had levenskenmerken, maar nu niet meer
Levenloos: heeft nooit levenskenmerken gehad
Dit is de samenvattende onderscheidingsslide die de centrale vraag oplost.
Begrippen
organisme - een levend wezen
levenskenmerken - kenmerken waaraan je kunt zien dat iets leeft, zoals ademen, groeien en bewegen
levend - een organisme dat levenskenmerken heeft
dood - een organisme dat geen levenskenmerken meer heeft
levenloos - iets dat nooit heeft geleefd
lucht - een levenloze stof die nodig is om te leven
water - een levenloze stof die nodig is om te leven
This item has no instructions