GWP - H4 Pruiken en revoluties.pptx

H4 - Pruiken en revoluties

Pruikentijd

Amerikaanse Revolutie

Franse Revolutie

Nederlandse Revolutie

1 / 24
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 24 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

H4 - Pruiken en revoluties

Pruikentijd

Amerikaanse Revolutie

Franse Revolutie

Nederlandse Revolutie

Periode: vroegmoderne tijd

Tijdvak: pruiken & revoluties

Wat is een revolutie?

Een grote verandering in de samenleving in een korte tijd. Hier wordt meestal geweld bij gebruikt.



4.1 De pruikentijd

  • In de 18e eeuw was er in veel Nederlandse steden armoede en werkloosheid.

  • De rijke adel en rijke burgerij droegen pruiken om hun rijkdom te laten zien.

  • De Franse economie bloeide door de (wereld)handel t.k.v. het gewone volk.

  • Frankrijk kende een standenmaatschappij, waarin de derde stand veel leed.

  • De wetenschappelijke revolutie leidde tot het idee dat je met rede (verstand) alles kon verklaren; hierdoor zou de wereld beter en gelukkiger worden.

  • De beweging die het gebruik van het verstand wilde bevorderen, wordt de verlichting genoemd; verlichte denkers bedachten allerlei nieuwe ideeën.

  • Door het idee dat alle mensen gelijk waren en gelijke rechten moesten krijgen, ontstond er een beweging voor afschaffing van de slavernij (abolitionisme).

Frankrijk in de 18e eeuw

Standenmaatschappij:


  • Je geboorte bepaalde je stand.

    • Je kon nauwelijks van stand wisselen


De 3e stand kende grote onderlinge verschillen:

boeren, arme arbeiders én

rijke burgers (=bourgeoisie)



Met rationeel denken kan men de mens én de maatschappij beter begrijpen en ook de wereld verbeteren. Dus zelf nadenken en niet zomaar naar de kerk of de koning luisteren!

In de 18e eeuw ontstaat de verlichting; verlichte denkers ontwikkelen nieuwe ideeën over godsdienst, mensenrechten en politiek.


godsdienst


Voor de Verlichting geloofde men dat god steeds ingreep in het leven en alles bepaalde.

Tijdens de Verlichting kwamen er nieuwe ideeën over god en godsdienst:


  • Er is niet één ware godsdienst, maar je moet tolerant zijn ten opzichte van andere godsdiensten.

  • God heeft de wereld wel geschapen, maar bemoeit zich er verder niet meer mee.

  • Er is helemaal geen god; atheïsme.


mensenrechten


Voor de Verlichting was er ongelijkheid en ontevredenheid over de standenmaatschappij.

Tijdens de Verlichting werd voor het eerst nagedacht over mensenrechten:


  • Je moet vrij zijn om je mening te kunnen uiten.

  • Alle mensen zijn gelijk geboren en moeten dezelfde rechten moesten hebben.

  • Er ontstaat een beweging voor afschaffen van slavenhandel en slavernij (= abolitionisme).

politiek


Voor de Verlichting heerste het idee van absolutisme; macht van een koning werd door niets beperkt.

Tijdens de Verlichting vond men dat macht eerlijker verdeeld moest worden:


  • Een koning of regering doet zijn werk voor het volk, niet voor zichzelf.

  • Doet een koning of regering het werk niet goed? Dan mag het volk een nieuwe kiezen.

  • De staat moet verdeeld worden in wetgevende, rechterlijke en uitvoerende macht (Trias Politica).


4.3 Revolutie in Frankrijk

  • In de tweede helft van de 18e eeuw heerste er grote ontevredenheid onder de Franse bevolking; er was veel armoede, honger en de staatsschuld was hoog.

  • De 1e en 2e stand waren bevoorrecht en hoefden nauwelijks belasting te betalen; de 3e stand moest veel belasting betalen en had geen inspraak in de politiek.

  • Na onenigheid in de Staten-Generaal, riep de 3e stand de Nationale Vergadering uit; zij zwoeren een grondwet te schrijven om de koningsmacht te beperken.

  • Met de bestorming van de Bastille in Parijs begon op 14 juli 1789 de Franse Revolutie; de 1e en 2e stand kregen het zwaar te verduren en verloren privileges.

  • In 1791 werd Frankrijk een constitutionele monarchie en een democratie; de koning moest zich aan de grondwet houden en alleen rijke mannen kregen kiesrecht.

  • In 1792 kregen radicalen (en niet langer de gematigden), een meerderheid in het parlement; er kwam stemrecht voor alle mannen en Frankrijk werd een republiek.

  • In 1794 stopte het radicale terreurbewind en kwamen er gematigde regeringen; de Franse Revolutie eindigde met de staatsgreep van Napoleon Bonaparte in 1799.

  • In 1804 kroonde Napoleon zichzelf tot keizer en voerde nieuwe wetten in, zoals voor het burgerlijk recht en scheiding tussen kerk en staat.

  • De Fransen veroverden grote delen van Europa; in 1815 werd Napoleon definitief verslagen.







Belangrijke politieke veranderingen tijdens de Franse revolutie:


  • De Nationale Vergadering schafte standsverschillen af.

  • Frankrijk kreeg een grondwet;

    • alle Fransen onderdanen werden burgers

      • Frankrijk werd een constitutionele monarchie

      • Frankrijk werd een democratie met mannen kiesrecht

  • Frankrijk raakte in oorlog met Oostenrijk en Pruisen.

  • Radicalen kwamen aan de macht in het parlement;

    • alle mannen (geen vrouwen) mochten stemmen

      • de koning werd afgezet en de republiek werd uitgeroepen

      • koning Lodewijk XVI werd publiekelijk onthoofd onder de guillotine

Napoleon aan de macht; zijn staatsgreep wordt gezien als einde van Franse revolutie:

  • 1799: Napoleon greep de macht en werd dictator

  • 1804: Napoleon schafte de republiek af en kroonde zichzelf tot keizer

  • 1812: Napoleon wilde Rusland veroveren, maar de verovering mislukte

  • 1813: Napoleon werd door een leger van een coalitie van Pruisen, Oostenrijk, Zweden en Rusland bij Leipzig (in Duitsland) verslagen

  • 1815: Napoleon werd definitief verslagen bij Waterloo (in België)






4.5 De afschaffing van de slavernij

  • Door het succes van de expansie, ontwikkelden Europeanen een superioriteitsgevoel.

  • In Europese kolonies was er daardoor sprake van racisme door slavernij en slavenhandel.

  • Onder invloed van het christendom en de Verlichting, ontstond er een idee van gelijkheid.

  • In Groot-Brittannië ontstond een beweging voor afschaffing van slavernij: abolitionisme.

  • Abolitionisten voerden protestacties uit om de slechte situaties van slaven te verbeteren.

  • Afschaffen van de slavernij ging moeizaam en werd als nadelig gezien voor de economie.

  • Groot-Brittannië: in 1807 werd slavenhandel afgeschaft, in 1833 werd slavernij afgeschaft.

  • Frankrijk: in 1815 werd slavenhandel afgeschaft, in 1848 werd slavernij afgeschaft.

  • Nederland: in 1814 werd slavenhandel afgeschaft, in 1863 werd slavernij afgeschaft.

  • VS: in het noorden was slavernij al in de 18e eeuw verboden, in het zuiden pas in 1865.

  • Afschaffing van slavernij was een oorzaak van de Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865).



4.2 Revolutie in Amerika

  • In 1765 besloot de Britse regering dat Amerikanen (inwoners van Britse kolonies) belasting moesten betalen; de Amerikanen kwamen daartegen in verzet.

  • In 1774 gingen de Britse kolonies in hun verzet tegen de Britten samenwerken in het Congres; in 1775 braken gevechten uit met het Britse leger.

  • Op 4 juli 1776 werd de onafhankelijkheidsverklaring aangenomen; hierin waren de principes (basisideeën) van de Verlichting verwerkt (mensenrechten).

  • In 1783 erkende de Britse regering de onafhankelijkheid van de VS van Amerika en was er sprake van dekolonisatie van de Britse kolonies.

  • De VS waren een bondsstaat of federatie; zij hadden een centrale regering, maar ook had elke deelstaat eigen wetten en parlementen.

  • De VS kregen in 1787 een grondwet (met daarin de driemachtenleer toegepast).

  • Ook hebben de VS de Bill of Rights waarin de grondrechten van de burgers staan.

  • De Amerikaanse revolutie was een democratische; VS werden een democratie.


Noord-Amerika


Oorzaken voor ontevredenheid onder

Britse kolonisten (=Amerikanen):


  • Stijgende belastingdruk

  • Geen invloed op bestuur


Amerikanen wilden geen belasting betalen

als zij niet vertegenwoordigd waren in het

Britse parlement.


‘No taxation

without

representation’


Trias Politica in de VS:

Wetgevende macht

Uitvoerende macht

Rechterlijke macht



Tijdlijn:

1774 Kolonies bundelen verzet (in het Congres)

1775 Begin Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

1776 Onafhankelijkheidsverklaring ondertekend (4 juli)

1783 Erkenning onafhankelijkheid VS door Britse regering

1787 VS krijgen grondwet met daarin de driemachtenleer


Hoe laat deze afbeelding de standenmaatschappij zien?


En wat vindt de tekenaar van de standenmaatschappij?



1792-1794

Periode van terreur onder leiding van de radicale Robespierre



1794-1799

Gematigde regeringen



1799-1815

Napoleon aan de macht. Deze staatsgreep wordt gezien als het einde van de Franse revolutie

  • 1799: Napoleon greep de macht en werd dictator

  • 1804: Napoleon schafte de republiek af en kroonde zichzelf tot keizer

  • 1812: Napoleon wilde Rusland veroveren, maar de verovering mislukte

  • 1813: Napoleon werd door een leger van een coalitie van Pruisen, Oostenrijk, Zweden en Rusland bij Leipzig (in Duitsland) verslagen

  • 1815: Napoleon werd definitief verslagen bij Waterloo (in België)



Situatie in Frankrijk vóór de revolutie:

  • Macht was in handen van koning Lodewijk XVI.

  • Frankrijk kende een standensamenleving:

  • Geestelijken (1e)

  • Edelen (2e)

  • Burgers en boeren (3e)


Situatie in 1789:

  • Leden van de 3e stand waren arm en hadden honger.

  • Er was in Frankrijk een hoge staatsschuld ontstaan.

Oplossing voor de hoge staatsschuld:

Koning Lodewijk XVI roept de Staten-Generaal (=vertegenwoordigers van de drie standen) bijeen voor het om de belasting te verhogen.



Tijdens de bijeenkomst van de Staten-Generaal in mei 1789 kregen de vertegenwoordigers van de drie standen onenigheid over de manier van vergaderen.

Gevolg?

De vertegenwoordigers van de 3e stand riepen zichzelf uit tot Nationale Vergadering; alleen zij vertegenwoordigden het Franse volk.