Les 7 Methodisch werken met onbegrepen gedrag

• Excel
• Beroepsopleiding

Les 7 onbegrepen gedrag

GVP groep 33

4 september 2026

Wat gaan we doen vandaag?

•  Terugblik trainingsacteur, stand v zaken en vakantie?
• Wat is onbegrepen/ probleemgedrag?
• Oorzaken van probleemgedrag
• Soorten/vormen probleemgedrag
• Methodisch werken met probleemgedrag (ABC, SOAP)
• Casus bespreking
• Slecht nieuws gesprek
• kennisopdracht m 2?
• Werken aan opdrachten/vragen stellen?

Wat is volgens jou onbegrepen gedrag?

Definitie onbegrepen gedrag

Onder onbegrepen gedrag verstaan we alle gedrag van de cliënt die door de cliënt zelf en/of zijn omgeving als moeilijk hanteerbaar ervaren wordt

Richtlijn probleemgedrag bij mensen met dementie, zegt:gedrag van een persoon met dementie dat leidt tot lijdensdruk of problemen voor de omgeving. 

Alzheimer nederlandwerkt aan de cultuuromslag naar onbegrepen gedrag

Probleemgedrag kan je vergelijken met koorts

• Er wordt aangegeven dat er sprake is van een ander probleem
  
• Net als met koorts wanneer je lichaam aangeeft dat er iets aan de hand is.
  
• Probleemgedrag is vaak de enige manier hoe een bewoner zich kan uiten.
  

Wat kunnen oorzaken zijn van
onbegrepen gedrag

Waar kan onbegrepen gedrag vandaan komen?

4 hoofddomeinen

1.biologisch

2.Sociaal

3. Psychologisch

4. Omgevingsfactoren ( zingeving en maatschappij vallen hier ook onder)

Opdracht 30 min

Werk de oorzaken van onbegrepen gedrag in tweetallen uit aan de hand van 2 bewoners.

Hoe kom je aan deze informatie?

Relatie

Je krijgt pas het echte verhaal als je een relatie aangaat.

Waarom is die informatie zo belangrijk? en welke informatie vooral

Waar kan je het voor gebruiken wat is belangrijk

Dag invulling

Wensen : Sluit de daginvulling hierop aan?

Keuzes: vrijheid om zelf te kiezen, keuze om niets te doen.

Daginvulling: dagstructuur,variaties, voldoende ondersteuning.

 Overbelasting, verveling. sluit aan bij de rol die iemand in zijn leven had

Client gebonden

Psychische factoren

Psychiatrische diagnose: depressie, angst etc..

Hoe gaat iemand om met zijn ziekte..

Persoonlijke factoren

Levensloop: (traumatische) gebeurtenissen, relatie kinderen

persoonlijkheid: copingstrategie, reactie op afhankelijkheid..

Levensstijl: dag en nacht ritme, teruggetrokken of juist graag in gezelschap

Lichamelijke factoren

Medische diagnose: dementie, delier, ziekte van parkinson etc..

Beperkingen: minder zicht minder gehoor etc…

Medicatie: psychofarmaca, bijwerkingen.

Sensomotorisch: prikkelbaar voor licht, geluid etc..

Slaapproblemen

Eetproblemen etc..

Welke soorten onbegrepen gedrag gedrag kom je tegen?

Waaruit komt probleemgedrag  voort?

Meest voorkomende gedragsproblemen

• Psychotisch
  
• Depressief
  
• Angstig
  
• Geagiteerd
  
• Apathisch
• onrust

• rusteloosheid
• zorg afhouden
• doe jij maar, is goed
• geen zin in, weet het niet, nu even niet
• wantrouwen, hallucinaties

Hoe wordt er binnen jullie locatie methodisch gewerkt met onbegrepen gedrag?

ABC Methode

A = Actie = gedrag

B = Beweger, begint vanwege

C = Consequenties

D = Denken

A  omschrijf de actie 

■ Welke vorm nam het onbegrepen gedrag aan?

■ Wat doet de cliënt?

■ Waar speelt dit zich af

■ Hoe lang duurt het al?

■ Hoe vaak en hoe ernstig is dit?

■ Voor wie is het een probleem?

B Bewegers

Interne bewegers

Interne toestand van de cliënt zoals bijvoorbeeld honger, fase dementie en het eventueel

betrekken van de levensgeschiedenis, beperkte verwerkingscapaciteit van de hersenen.

■ Wat kan er aan de hand zijn in de cliënt zelf?

Externe beweger: Uitlokker: Wat ging er vooraf aan het probleemgedrag, of hoe zag onze eigen omgang met

de cliënt eruit?

■ Wanneer en waar begon het onbegrepen gedrag?

■ Wat deed de persoon vlak voordat hij/zij met het gedrag begon?

■ Wat gebeurde er op dat moment om hem/haar heen?

■ Hoe ziet de omgeving eruit? Wat doen de andere aanwezigen?

■ Is er de laatste tijd iets veranderd?

■ Wanneer vertoont de cliënt dit onbegrepen gedrag niet?

■ Is er gedurende de dag of nacht iets gebeurd waar de cliënt zich aan heeft geërgerd, wat hem boos of

opgewonden heeft gemaakt?

■ Is er onlangs iets bijzonders gebeurd?

C = omschrijf de consequenties

■ Hoe gaat de actie verder?

■ Hoe reageerden de zorgverleners of begeleiders?

■ Hoe reageren de anderen?

■ Wat is het gevolg voor de cliënt?

■ Bespreek de observaties met elkaar.

www.zorgvoorbeter.nl

opdracht aan de slag met ABC

in tweetallen.

Van ieder een bewoner met onbegrepen gedrag. 

bekijk de rapportage en vul het ABC in. (20 min)

Hoe is er gerapporteerd?

SOAP

Subjectief: wat de cliënt zegt over zijn eigen belevingen.

Objectief: de observatie van de situatie door de zorgverlener.

Analyse: de conclusie die de zorgverlener trekt uit de subjectieve en objectieve gegevens die zijn verzameld.

Plan: wat de zorgverlener vervolgens gaat doen.

opdracht

maak er een soap rapportage van?

slecht nieuws gesprek. wat versta je eronder

Ben je bewust: 

Uit communicatie onderzoeken komt naar voren dat een slecht nieuws gesprek heftige emotionele reacties kan oproepen.

Het cognitieve verwerkingsvermogen wordt tijdelijk geblokkeerd.

Daardoor is het balanceren tussen helderheid, de boodschap direct overbrengen en empathie, het opvangen van de emotionele klap.

methodiek: SPIKES

Wetenschappelijk onderbouwd.

S; setting, omgeving

P; Achterhaal wat de ander al weet of verwacht

I; Invitation, check wat de ander wil weten soort waarschuwing van wat er gaat komen.

K; kennisoverdracht,de boodschap direct helder zonder moeilijke woorden brengen.

E; Empathie, Erken de emotiesvan de ontvanger, benoem wat je ziet. ik merk dat dit hard binnen komt.

S; Stategie, Sluit af met een helder plan, vervolg afspraken en vat eventueel samen.

Oefenen

haal casuistiek op.

formuleer een waarschuwing en heldere boodschap

We doen dit gezamenlijk.

Casusbespreking/intervisie

Vragen?

zelfstandig werken aan opdrachten