Niet aangeboren hersenletsel

• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 1-3

Niet Aangeboren Hersenletsel

Inhoud les

• Definitie NAH
• Anatomie hersenen
• Symptomen bij NAH 
• Tips voor begeleiding

NAH - Niet aangeboren herstenletsel 

• NAH ontstaat: na de geboorte (dus niet met, of rond de geboorte).
  
• Het kan ontstaan door verschillende oorzaken, maar leidt tot een breuk in de levenslijn. Door deze breuk is er sprake van een veranderd leven. Er is een tijd van vóór en een tijd ná het hersenletsel.
  
• Hersenletsel verandert mensen, bijna niemand wordt weer zoals hij of zij was. 
• NAH is geen diagnose maar een verzamelnaam van allerlei aandoeningen in het brein.  Je spreekt bij NAH van twee categorieen. 

Welke twee categorieën zijn er bij NAH?

Noem zo veel mogelijk voorbeelden van traumatische oorzaken van NAH

Noem zo veel mogelijk voorbeelden van NIET traumatische oorzaken van NAH

1. Traumatische hersenletsel (NAH)

Ontstaat door ''geweld'' van buitenaf.

Bijv.

• een (verkeers)ongeluk met als gevolg hersenletsel
• een val op het hoofd
• een klap op het hoofd met een zwaar voorwerp
• een schietpartij (kogel in het hoofd)
• een operatieve ingreep.

2. Niet traumatisch hersenletsel

Ontstaat door een proces in het lichaam.  (inwendige oorzaak) 

• zuurstofgebrek van de hersenen b.v. bij verdrinking of verstikking
  
• stoornis in de bloedtoevoer naar de hersenen (bijv. bij een hersen-bloeding of bij een hartstilstand)
• hersenziekte/hersenaandoening
• stofwisselingsstoornis
  
• neurologische aandoengen: MS, Parkinson, epilepsie
• vergiftiging, gebruik alcohol/drugs

Enkele cijfers

https://www.hersenletsel-uitleg.nl/achtergrondinformatie/cijfers-en-feiten

Traumatisch hersenletsel

Niet traumatisch hersenletsel

Hersenkneuzing

Herseninfarct

Zwangerschapscomplicaties

Whiplash

Zuurstofgebrek

Symptomen NAH

De hersenen

• grote hersenen
• kleine hersenen
• hersenstam

 Gevolgen NAH

• Cognitieve stoornissen
• Gedragsveranderingen
• Psychische of psychiatrische stoornissen
• Fysieke stoornissen

Begrippen toegelicht

Afasie = taalstoornis

Agnosie = problemen met herkennen van objecten 

Apraxie = problemen met uitvoeren van handelingen 

Neglect = niet of minder bewust van 1 kant van het lichaam en de omgeving hiervan. 

Het één zeggen en het ander bedoelen.

Probleem met begrijpen en produceren van taal.

Afasie is een taalstoornis

Hierbij kunnen verschillende taalproblemen optreden, zoals het verwisselen van klanken, problemen met begrijpen van taal of het vinden van woorden.

Communicatie
met afasie

Zelf ervaren hoe lastig het is

www.hersenletsel-uitleg.nl

www.afasietherapie.nl

Zichtbare gevolgen

Onzichtbare gevolgen

Geheugenstoornissen

Hemiparese

Verstoorde controle

Taalstoornissen

Hemianopsie

Concentratiestoornissen

Hemiplegie = verlamming aan 1 zijde

Cognitieve stoornissen

stoornissen in waarneming en oriëntatie;

tempo van informatieverwerking;

concentratie/aandacht;

geheugen;

handelen (apraxie);

taal (afasie).

Gedragsveranderingen

• toename in heftigheid van emotionele reacties of juist afwezigheid van emotionele reacties (apathie)
• agressie en agitatie
• sociaal onaangepast gedrag
• ontremd en impulsief gedrag.

Voorhoofdskwab

planning

organiseren

geheugen

impulscontrole

het oplossen van problemen

selectieve aandacht

besluitvorming

beheersen van gedrag en emoties.

Psychische of psychiatrische stoornissen

• stemmingsstoornissen;
• denk- en waarnemingsstoornissen (psychosen,   waanideeën,  hallucinaties);
• angst, dwang, posttraumatische stressstoornissen;
•  verslavingsproblematiek.
  

Fysieke stoornissen

• motorische stoornissen (krachtverlies en coördinatiestoornissen, spasticiteit);
• pijnklachten van hoofd, nek, schouder, rug en extremiteiten;
• vermoeidheid;
• zintuiglijke en seksuele stoornissen.

Gevolgen van NAH verschilt per persoon 

• plaats van het letsel
• ernst van de beschadiging
• de leeftijd waarop het letsel is ontstaan
• persoonlijkheidskenmerken vóór het letsel
• reacties van en aanpassingen in de omgeving.

Sociale problemen

eenzaamheid

gevoelens van afwijzing

ontbreken zinvolle dagbesteding

Kans op overschatting en overvraging vanuit de omgeving. 

Persoon zelf vaak ook geen ziekte inzicht.

Gevolgen van NAH kunnen leiden tot  depressieve klachten, angsten en tot overbelasting van de partner.

 

Cognitieve stoornissen en gedragsproblemen kunnen het aangaan en onderhouden van sociale contacten bemoeilijken, waardoor vereenzaming op de loer ligt. Iemands zelfwaardering wordt soms negatief beïnvloed door gevoelens van afwijzing en het ontbreken van zinvolle dagbesteding. De gevolgen van NAH kunnen bij mensen met NAH en hun naasten leiden tot depressieve klachten, angsten en tot overbelasting van de partner.

 

Veranderde emoties en gedrag

Bewust van beperking: welke emoties kan dit oproepen?

Emoties onder controle kunnen houden?

Stemmingswisseling

Blijvende karakterverandering

Situaties minder goed kunnen inschatten en beheersen (niet kunnen overzien)

Gevoel van controleverlies

Verminderd zelfvertrouwen, onzekerheid, gevoelens van eenzaamheid, frustratie, machteloosheid. Hierdoor huilen, boos worden. soms geen emoties kunnen uiten.

Verminderde controle op impulsen en emoties

Gevolgen in het dagelijks leven

• Hersenletsel als breuk in de levenslijn 
• Grotere afhankelijkheid van anderen
• Woonsituatie niet meer geschikt, ‘gedwongen’ verhuizing
• Een kleinere wereld
• Minder goed zien, horen, ruiken
• Problemen in relaties
• Gevolgen voor werk, arbeidsparticipatie
• Gevolgen voor vrijwilligerswerk en deelnemen aan sociale activiteiten
• Heroverwegen van ‘wat is belangrijk in het leven’
• Een moeilijk gevolg: gebrek aan ziekte-inzicht

•  Gevolgen voor de naasten

Toekomstbeeld spat uiteen
Hoe geef je nog vorm aan een bestaande relatie
Hoe ontstaan nieuwe relaties
Wat is haalbaar........

Wat is belangrijk als zorgverlener bij NAH?

Tips

• Neem de tijd.
• Vraag eerst aandacht door iemands naam te noemen.
• Concentreer je op de persoon en doe niet tegelijkertijd iets    anders.
• Spreek in korte zinnen en geef verwerkingstijd.
• Zeg of vraag één ding tegelijk.
• Geen kinderlijke taal of kinderlijke toon. Eenvoudig taalgebruik
• Bied structuur en regelmaat zodat de cliënt houvast krijgt.
• Wees voorspelbaar: benader iemand met NAH consequent op dezelfde manier, ook dat geeft houvast.

• Houd rekening met wat de persoon met NAH aankan. Zie onvermogen niet voor onwil aan. 
• Ken en onderken de onzichtbare gevolgen van hersenletsel. 
• Denk niet in beperkingen maar kijk wat iemand met NAH wél kan.  
• Maak gebruik van de expertise van de mantelzorger. 

www.hersenletsel-uitleg.nl

cce.nl