2.2 en 2.3

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 2

2.2 en 2.3

Plan vandaag

Uitleg veranderingen in de wetenschap en techniek:

• humanisten

• technieken

• wereldbeeld

De mens centraal

Middeleeuwen: boeken worden met de hand overgeschreven

• welke problemen krijg je dan???? Fouten in de tekst!

In de renaissance kregen mensen interesse in teksten uit de oudheid

• maar de vertalingen zitten vol fouten en christelijke toevoegingen

• humanisten gaan de teksten opnieuw vertalen

Waarom?

Humanisten zetten de mens centraal: door goed onderwijs kan je veel bereiken. Dit is een ander mensbeeld dan in de middeleeuwen.

Erasmus, Copernicus en Michelangelo

Michelangelo was wetenschapper, schilder, beeldhouwer, architect en schrijver: hij was het voorbeeld voor de humanisten.

Wetenschappers uit het noorden van Europa reisden af naar Italië om meer te leren.

• Erasmus bestudeerde en vertaalde het Nieuwe Testament opnieuw

• Copernicus las nieuw vertaalde werken over het universum en kwam met de theorie dat de zon in het midden stond i.p.v. de aarde.

2.2 en 2.3

15

minute

00

second

+30 s

Lees 2.2

Nieuwe technieken, nieuwe ideeën

Boekdrukkunst: hierdoor konden teksten precies worden gekopieerd zonder fouten. Ideeën werden sneller en verder verspreid.

Mechanische klok: uren en minuten kunnen precies worden bijgehouden.

Nieuwe ontdekkingen leiden tot twijfel aan
oude denkbeelden. Ook de ontdekkingsreizen
helpen daarbij:

oude denkbeeld: extreem heet rond de evenaar

reis: hitte valt wel mee

• bewijs voor beweringen is nodig

Kritiek op de kerk 2.3

Door nieuwe vertalingen van bijv. het Nieuwe Testament van Erasmus komen mensen erachter dat niet alles klopt wat de kerk beweerd.

• aflaten staan niet in de Bijbel

Ook Maarten Luther heeft kritiek: 95 stellingen van kritiek

• 1517 publiceert hij deze punten op de deur van een kerk

  • Geen aflaten

  • Zelf Bijbel lezen om in contact met God te komen

  • Geen priesters

  • Geen verering van heiligen

Welke kritiek is er op de kerk?

Erasmus: humanist

Vertaalt het Nieuwe Testament en ontdekt fouten in de vertaling.

• Schrijft boek, Lof der Zotheid, waarin hij de misstanden binnen de kerk beschrijft.

• Wat de kerk doet heeft niks met het oorspronkelijke christendom te maken

1. Vereren van heiligen

2. Vereren van relikwieën

3. Macht en rijkdom van de kerk

Gelovigen wilden juist het geloof veranderen omdat het voor hen belangrijk was.

Welke kritiek is er op de kerk?

Luther: monnik.

• Doel: kerk van binnenuit veranderen

• Resultaat: splitsing kerk ---> anders dan Erasmus want die wilde geen splitsing

Kritiek op aflatenhandel en rijkdom: schrijft zijn 95 stellingen

--> Begin splitsing katholieke kerk

Hierdoor twee stromingen: Rooms-katholieken en protestanten

Binnen het protestantisme ook verschillende stromingen: volgers van Luther en Calvijn

Held van de reformatie: boekdrukkunst... waarom?

Protestantisme

Twee stromingen calvinisme (Calvijn) en lutheranisme (Luther) zijn het wel eens over:

• geen heiligen, relikwieën of versiering: dit leidt af van het ware geloof

• zelf band met god: je kan alleen in de hemel komen door Gods genade

• geestelijken mogen wel trouwen
  

Zijn het oneens over de rol van de vorst / het volk

Luther: het volk mag niet in opstand komen. De vorst bepaalt het geloof.

Calvijn: het volk mag wel in opstand komen tegen een vorst die het ware geloof bestreed.

Katholieke kerk

Protestantse kerk

Gevolgen reformatie

1. Het geloof voor miljoenen Europeanen veranderd
2. Europa krijgt te maken met bloedige godsdienstoorlogen

• In Duitsland, Frankrijk en ook Nederland

> Leg uit in je schrift: 

1. Waarom veel Europese vorsten kozen voor het protestantisme

2. Geef bij ieder land (Duitsland, Frankrijk en Nederland) een omschrijving van het conflict (welk geloof en waarom)