Lidwoorden en zelfstandige naamwoorden

10

minute

00

second

1 / 25
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 1

This lesson contains 25 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

10

minute

00

second

This item has no instructions

Lidwoorden en zelfstandige naamwoorden

Open vanuit een eenvoudige zin die leerlingen kennen, zoals: 'De fiets staat klaar.' Zo zien ze meteen dat deze les over woorden in zinnen gaat.

Lesdoel

Ik kan lidwoorden en zelfstandig naamwoorden herkennen.

This item has no instructions

Welke woorden met de, het of een ken jij al?

Gebruik dit als start: laat leerlingen losse woordgroepen noemen zoals 'de tafel' of 'een fiets'. Zo activeer je voorkennis over lidwoorden én zelfstandige naamwoorden.

Lidwoorden: kleine woorden

Lidwoorden zijn kleine woorden die bij een zelfstandig naamwoord horen.


Er zijn drie lidwoorden in het Nederlands:

  • de

  • het

  • een

Voorbeelden:

  • de tafel

  • het boek

  • een fiets

Benadruk dat leerlingen de drie lidwoorden moeten kunnen herkennen, niet alle regels over wanneer je de of het gebruikt.

Lidwoord + naamwoord

Een lidwoord staat vaak voor een zelfstandig naamwoord.


Voorbeelden:

  • de vriend

  • het boek

  • een school


Samen vormen ze een woordgroep.

Zeg hardop steeds beide woorden samen: 'de vriend', 'het boek'. Zo horen leerlingen dat het lidwoord bij het naamwoord hoort.

Soms staat er een woord tussen

Niet altijd staan het lidwoord en het zelfstandig naamwoord direct naast elkaar.


Er kan een ander woord tussen staan.


Voorbeelden:

  • de grote tafel

  • het rode boek

  • een nieuwe fiets


Het lidwoord hoort nog steeds bij het zelfstandig naamwoord.

Dit voorkomt de misvatting dat lidwoord en zelfstandig naamwoord altijd direct naast elkaar moeten staan.

Zelfstandige naamwoorden

Zelfstandige naamwoorden zijn woorden die iets of iemand benoemen.


Dat kunnen zijn:

  • personen

  • dieren

  • dingen

  • plaatsen

Gebruik de woorden uit de directe leefwereld van leerlingen en wijs eventueel voorwerpen in het lokaal aan.

Welk woord is een lidwoord?

A

tafel

B

grote

C

het

D

school

Sluit aan op de eerste uitleg: lidwoorden zijn de, het en een. 'grote' is een veelgemaakte vergissing, omdat het tussen lidwoord en naamwoord kan staan.

Vul de juiste woorden in

In de klas zie ik een boek op de tafel. Boek en tafel zijn zelfstandige naamwoorden.

een
de
Boek
zelfstandige naamwoorden
het
vriend
lidwoorden
school

Controleert of leerlingen lidwoorden herkennen en weten dat 'boek' en 'tafel' dingen benoemen.

Enkelvoud en meervoud

Een zelfstandig naamwoord kan vaak in enkelvoud en meervoud staan.


Voorbeelden:

  • boek → boeken

  • tafel → tafels

  • vriend → vrienden

  • school → scholen

  • fiets → fietsen

Leg alleen het verschil uit tussen één en meer dan één. Houd het eenvoudig; ga niet diep in op spellingsregels van meervoud.

Lidwoorden bij enkelvoud en meervoud

Bij enkelvoud zie je vaak:

  • de tafel

  • het boek

  • een fiets


Bij meervoud zie je vaak:

  • de tafels

  • de boeken

  • de fietsen

een gebruik je bij enkelvoud.

Houd het functioneel: leerlingen hoeven vooral te zien dat een vaak bij één hoort en de ook bij meervoud kan staan.

Welke woordgroep is meervoud?

A

een fiets

B

het boek

C

de tafels

D

de school

Toetst het verschil tussen enkelvoud en meervoud, plus dat meervoud vaak met 'de' staat.

Kijk naar enkelvoud en meervoud

Ik zie een fiets bij school. Naast de muur staan twee fietsen. Bij één woord gebruik je vaak een. Bij meer woorden zie je vaak de.

een
fietsen
de
het
boek
fiets
vrienden

De derde blank is betekenisvol: leerlingen koppelen 'een' aan één en 'de' aan meer dan één in deze lescontext.

Zo vind je het lidwoord

Kijk in de zin naar de kleine woorden:

  • de

  • het

  • een


Zie je een van deze drie woorden?

Dan heb je een lidwoord gevonden.

Voorbeeld:

  • De fiets staat bij school.

Laat zien dat lidwoorden vaak snel te vinden zijn, omdat het maar om drie woorden gaat.

Zo vind je het zelfstandig naamwoord

Kijk welk woord iets of iemand benoemt.


Vraag jezelf af:

  • Is het een persoon?

  • Is het een dier?

  • Is het een ding?

  • Is het een plaats?

Voorbeeld:

  • De fiets staat bij school.

Wijs erop dat er in één zin meer dan één zelfstandig naamwoord kan staan, zoals 'fiets' en 'school'.

Voorbeeldzin 1

De jongen leest een boek.


  • De = lidwoord

  • jongen = zelfstandig naamwoord

  • een = lidwoord

  • boek = zelfstandig naamwoord

Lees de zin langzaam voor en hak hem in stukken. Zo zien leerlingen hoe je woorden één voor één benoemt.

Voorbeeldzin 2

Het meisje zet de fiets neer.


  • Het = lidwoord

  • meisje = zelfstandig naamwoord

  • de = lidwoord

  • fiets = zelfstandig naamwoord

Noem niet alle andere woordsoorten. De focus blijft op alleen lidwoorden en zelfstandige naamwoorden.

Korte zinnen lezen

In korte zinnen kun je vaak goed zoeken.


Voorbeelden:

  • Een vriend loopt naar school.

  • Het boek ligt op de tafel.

  • De fiets staat buiten.

Zoek eerst het lidwoord. Kijk daarna welk zelfstandig naamwoord erbij hoort.

Dit is de kernstrategie van de les: eerst de/het/een zoeken, dan het naamwoord dat erbij past.

Samengevat

Wat heb je nodig?

  • Lidwoorden zijn: de, het, een

  • Een lidwoord hoort bij een zelfstandig naamwoord

  • Zelfstandige naamwoorden benoemen personen, dieren, dingen of plaatsen

  • Je kunt ze herkennen in korte, eenvoudige zinnen

Gebruik deze slide als afronding vóór de begrippenlijst.

In welke zin zijn de lidwoorden goed gevonden?

A

De jongen leest een boek.

B

jongen leest boek

C

leest en een

D

jongen en boek

Laat leerlingen de kleine woorden herkennen. Correct zijn alleen 'De' en 'een' als lidwoorden.

Zoek lidwoorden en naamwoorden

Het meisje zet de fiets neer. In deze zin zijn meisje en fiets zelfstandige naamwoorden. Het en de zijn lidwoorden.

Het
de
fiets
Het
een
boek
school
vriend

Echoot direct de voorbeeldzin uit de content. Leerlingen oefenen met beide woordsoorten in één korte zin.

Wat heb jij geleerd in deze les?

Bespreek antwoorden klassikaal. Goede antwoorden noemen iets concreets uit de les, zoals: de/het/een herkennen, woorden voor personen/dieren/dingen/plaatsen vinden, of lidwoorden en zelfstandige naamwoorden in zinnen zoeken.

Wat hielp jou het best vandaag?

Bespreek welke werkvorm hielp: voorbeelden, korte zinnen, samen zoeken naar de/het/een, of woorden uit de eigen leefwereld.

Begrippen

lidwoord - woord dat bij een zelfstandig naamwoord hoort, zoals de, het en een

zelfstandig naamwoord - woord dat een persoon, dier, ding of plaats benoemt

de - lidwoord, bijvoorbeeld: de tafel

het - lidwoord, bijvoorbeeld: het boek

een - lidwoord, bijvoorbeeld: een fiets

enkelvoud - het gaat om één persoon, dier, ding of plaats

meervoud - het gaat om meer dan één persoon, dier, ding of plaats

This item has no instructions