Begeleidingsstijlen basis ZPG

• New lesson editor

Begeleidingsstijlen basis ZPG

Wat weet jij al over begeleidingsstijlen?

Wat is begeleiden?

Begeleiden is het professioneel en methodisch uitvoeren van activiteiten met als doel een cliënt of groep te ondersteunen bij het oplossen van een probleem of het behalen van een doel.

Ook wel het ondersteunen van iemand bij het ontwikkelen, uitvoeren of leren van bepaalde vaardigheden of gedragingen.

Wat houdt begeleiden in?

Begeleiden omvat observeren, luisteren, ondersteunen, motiveren en grenzen stellen.

Het doel is zelfstandigheid en welbevinden vergroten.

Gebieden waarop je begeleidt:

Het voeren van gesprekken

Het uitvoeren van verzorgende taken

Het organiseren van ontwikkelingsgerichte activiteiten

Het scheppen van een uitdagende omgeving

Begeleidingsmethodiek versus begeleidingsstijl

Een methodiek is een vaste manier van werken.

Een stijl is de persoonlijke aanpak van de begeleider in het contact.

De Grote Methodiekengids: definitie • inventarisatie • praktische toepasbaarheid • wetenschappelijke onderbouwing van begeleidingsmethodieken voor mensen met een verstandelijke beperking | University of Groningen Press

De Grote Methodiekengids: 28 methoden voor begeleiding

De Grote Methodiekengids: definitie • inventarisatie • praktische toepasbaarheid • wetenschappelijke onderbouwing van begeleidingsmethodieken voor mensen met een verstandelijke beperking | University of Groningen Press

Begeleidingsmethodieken

Supportmethodiek
Presentiebenadering
Gordonmethode

Psychodynamische benadering
Cognitieve gedragstherapeutische benadering
Taakgerichte benadering
Systeembenadering
Musisch agogische benadering

HouVast- methode

Wat zijn begeleidingsstijlen?

Begeleidingsstijlen zijn manieren waarop begeleiders omgaan met cliënten om hen te ondersteunen in hun ontwikkeling en dagelijks functioneren.

De begeleidingsstijl is de manier waarop de begeleider zelf met de begeleidingsmethode omgaat. Zegt meer over de persoon die de begeleidingsstijl toepast. Een begeleidingsmethode kan hetzelfde blijven, terwijl de stijl van de begeleider kan wisselen.

De kernstijlen (situationeel) leiderschap zijn:

Verschillende opvoedingsstijlen

Opvoedingsstijlen zijn onder andere autoritair, autoritatief, permissief en verwaarlozend.

Verschillende opvoedings/begeleidingsstijlen

Autoritair versus democratisch (autoritatief)

Democratisch

Strak, veel regels, weinig inspraak voor cliënt.

Autoritair

Samen beslissen, luisteren naar de wensen, open communicatie.

Binnen autoritatieve/democratische stijl is er warmte en betrokkenheid.

Andere begeleidingsstijlen

Coachend

Laisser-faire

Heel vrij, cliënt bepaalt veel zelf, weinig sturing.

Begeleider als gids, stimulerend en motiverend.

Pas jij een begeleidingsstijl bewust toe?

Welke begeleidingsstijl pas jij het meeste toe?

Welk aspect van begeleiden wil je zelf verder ontwikkelen? Waarom?

Benaderingswijzen in de zorg

Persoonlijke, voorspelbare ondersteuning. Veel structuur en duidelijke communicatie.

GHZ

Veiligheid, rust en ruimte voor zelfinzicht. Eigen regie wordt gestimuleerd.

Psychiatrie

Benaderingswijzen vervolg

Elke omgeving vraagt om een eigen benadering, afgestemd op de doelgroep.

Culturele sensitiviteit, vertrouwen opbouwen en veiligheid bieden.

Vergelijken

AZC

Fasen van groepsdynamica en rol van begeleider

Vorming, storming, normering en presteren. Je rol als begeleider verschuift per fase: van sturend naar coachend.

Wat is groepsdynamica?

Groepsdynamica beschrijft de manier waarop mensen zich in een groep gedragen en hoe de groep als geheel functioneert.

Straffen of belonen?

Straffen corrigeert ongewenst gedrag, belonen stimuleert gewenst gedrag.

Beide hebben voor- en nadelen.

Voor- en nadelen

Belonen

+ Positieve motivatie - Afhankelijkheid van beloning mogelijk

Waar let je op bij belonen:

Moet gelijk volgen op het gedrag (m.u.v. beloningssysteem)
Belangrijk dat het duidelijk is waarvoor diegene wordt beloond
Beloning moet in verhouding zijn tot het gedrag
Let op niet alleen materiële beloningen

+Snel effect -
-Negatieve sfeer, kans op weerstand

-Werkt niet als dreiging van de straf, is niet altijd aanwezig
-Roept (passieve) agressieve reactie op of aangeleerde hulpeloosheid (ik doe niets goed.
-Straffen maakt onzeker en blokkeert het leren.
-Straffen wordt vaak oneerlijk inconsequent toegepast
-Aandacht op wat NIET moet ipv WEL wenselijk gedrag

Straffen

Straffen in de zorg?

Kies voor logische consequenties (tijdelijk minder privileges), altijd respectvol en met uitleg.

Straffen jullie binnen jullie organisatie?

Alternatief straffen: natuurlijk gevolg

Laat gedrag zoveel mogelijk een logisch, voorspelbaar gevolg hebben, zodat de cliënt leert van zijn eigen keuzes.

Kunnen jullie meer alternatieven bedenken?

Belonen en het puberbrein

Beloningen werken krachtig bij pubers. Hun hersenen reageren sterk op directe positieve prikkels.

Gevoeliger voor belonen dan voor straffen.
Gemotiveerder leuke dingen te doen, dan waar ze geen zin in hebben, of die op kort termijn weinig opleveren.

Hoe belonen in de zorg?

Beloon meteen gewenst gedrag met iets kleins: compliment, extra activiteit of puntensysteem, wat nog meer?

Wat is een beloningssysteem?

Een structuur waarbij gewenst gedrag wordt beloond. Helpt om gedrag aan te leren en te behouden.

Bij welk gedrag kan je een beloningssysteem inzetten?

Wat is stimuleren en motiveren?

Stimuleren

Iemand helpen zijn mogelijkheden te benutten door te ondersteunen of aan te moedigen.

Motiveren

Iemand enthousiast maken om (nieuw) gedrag te vertonen.

Extrinsieke motivatie

Motivatie komt van buitenaf, zoals door beloningen of straffen.

Intrinsieke motivatie

Motivatie komt van binnenuit. Iemand doet iets omdat het hem voldoening geeft.

Valkuilen in de begeleiding

Te veel sturing, te weinig ruimte voor autonomie, onvoldoende aansluiten bij de belevingswereld van cliënten.

Een goede begeleider is...?

Meestal op de achtergrond, houdt toezicht en springt bij als de cliënt om hulp vraagt.