Fictie 2.1 - College 1 - 2025-2026

• New lesson editor
• Nederlands
• HBO
• Studiejaar 2

Fictie 2.1
Verdieping Van +/-1100-1880

College 1

Leerdoelen

• Je kunt een beeld schetsen van hoe de middeleeuwen eruit zagen.

• Je kunt uitleggen wat typisch is voor een middeleeuwse maatschappij en op welke manier de taal een rol speelt in die maatschappij.

Programma

• Welkom!

• Opzet van de cursus

• Nut en noodzaak historische letterkunde

• De Middeleeuwen

Contact

Wie ben ik?

• Hester de Jong

• [e-mail]

• Docent BV en Nederlands

• Di & do

Achtergrond:

Verwachting:

- Goed voorbereid: boeken en achtergrondliteratuur grondig lezen. Maar ook voorbereidingsopdrachten lezen.

- Vanuit eigen achtergrond bijdrage leveren aan de groepsbesprekingen.

Verwachtingen

Wat is belangrijk?

• Kom voorbereid naar de les – zo niet, zeg het even.

• Lestijd is kostbare tijd, dus we richten onze aandacht op de les.

• Alle meningen zijn welkom, mits respectvol geuit.

• Feedback op de cursus is heel welkom!

Wat vinden jullie verder belangrijk?

Literatuurgeschiedenis

Literatuuropvatting:

Elke uiting van cultuur in geschreven in tekstuele vorm.

Hoe ouder, hoe minder een vorm van tekst zoals wij nu kennen. Dus niet alleen maar boeken, maar ook toneelstukken, tekstfragmenten etc.

Altijd in de (historische) context.

Leeruitkomst

Vakinhoud

Je leest een repertoire aan fictionele teksten die zijn gepubliceerd voor 1880 en doet op basis van kennis van de historische context en secundaire literatuur gefundeerd uitspraken over betekenis en kwaliteit hiervan, waarbij je kunt uitleggen waarom deze werken nog steeds relevant zijn.

Taalvaardigheid

Je creëert een creatieve en verzorgde taaluiting die passend is voor doel en publiek, waarmee je op basis van secundaire literatuur en argumentatietheorie je vakgenoten op samenhangende wijze informeert over en overtuigt van de hedendaagse waarde van een historisch literair werk.

Hoe is de stemming?

1

Kom maar op met die historie!

2

Ik verdiep me liever in moderne literatuur.

3

Waarom staat dit überhaupt op het programma?

Bespreek in tweetallen:

1. Welke argumenten draagt Marc van Oostendorp allemaal aan?

2. Welke argumenten vind je sterk?

3. Welke niet?

Welke argumenten vind je sterk en waarom?

Nut en noodzaak historische letterkunde?

Beginnen bij het Begin: De Middeleeuwen

Als ik aan de Middeleeuwen denk, dan zie ik het volgende beeld voor mij …

Als ik aan de Middeleeuwen denk, dan zie ik het volgende beeld voor mij...

Wat vertelt jeugdliteratuur ons?

Nederland (?) in de middeleeuwen

• Een verzameling gewesten (Vlaams, Brabants, Hollands, Fries etc.). Samen de Lage Landen.

De maatschappij

• Verschillende groepen: geestelijken, adel, volk (burger)

• Door opkomst steden verandert de maatschappij: streven naar eigen identiteit van burgers en steden

• Hoofsheid

• Periode middeleeuwen: 500 – 1500

Literatuur in de Middeleeuwen

• Hoe kwam literatuur tot stand?

• Orale vertelcultuur: minstrelen en troubadours reisden en vertelden/zongen verhalen

• Maar ook schrijfcultuur: de geestelijken in de kloosters schreven verhalen (over). Zij heten dan kopiisten.

• De productie van literatuur veranderde door de boekdrukkunst (met losse letters): 1439 door Johannes Gutenberg

• Schrijvers waren anoniem. Waarom? Dat leer je straks van de religiegroep.

• Literatuur was heel moralistisch. Waarom? Dat leer je straks van de religie- en wereldbeeldgroepen.

Middeleeuwen: literatuur

Genres:

• Epiek (bijv ridderromans)

• Lyriek

• Dramatiek

• Didactiek

Mensbeeld

• Is de mens van nature goed, slecht of blanco?

• Wordt de mens gevormd door de omgeving of is alles aangeboren?

• Wat onderscheidt de mens van dieren/machines?

• Is er zoiets als een universele waarheid en moraliteit?

• Wat is het uiteindelijke doel van het menselijk leven?

Is de mens van nature goed, slecht of blanco?

Wordt de mens gevormd door de omgeving of is alles aangeboren?

Wat onderscheidt de mens van dieren/machines?

Is er zoiets als een universele waarheid en/of moraliteit?

Wat is het uiteindelijke doel van het menselijk leven?

Het Egidiuslied

Beluister via:

https://www.literatuurgeschiedenis.org/teksten/egidiuslied

Interpretatie van Ramsey Nasr:

Egidius, waer bestu bleven? - Anoniem 14e eeuw

Slide titel

Slide tekst

Instructie opdracht Middeleeuwen

Presenteren OF Noteren

Reflectie: in hoeverre heeft dit je beeld van de Middeleeuwen veranderd?

Vooruitblik

…..

Huiswerk les 2: dinsdag 25 nov

• Lees Reinaert de Vos (één versie van de boekenlijst).

• Bekijk uit deze online les 00:49:00 t/m 01:04:30 https://www.youtube.com/watch?v=0yd3HA4vuF8 

• Voorbereidingsopdracht 2: lever naar keuze een mindmap in over:
  1.    Dierenverhalen (wat zijn dat, welke kenmerken hebben ze, welke historische en hedendaagse voorbeelden ken je?)
  2.    Satire (wat is satire, hoe werkt het, welke voorbeelden ken je?)
  3.    Reinaert de Vos (literaire mindmap zoals geleerd in jaar 1: personages, ruimte, motieven etc., wat je belangrijk vindt voor literaire analyse).

• Zet in je bestandsnaam of je opdracht 1, 2 of 3 hebt gemaakt!

• Geef bij je mindmap aan welke bronnen je hebt gebruikt.