Klant en clientcontact 1: Hoe communiceer jij?
Klant en clientcontact 1: Hoe communiceer jij?
Open kort met de stelling uit de lesopzet: 'Als je de juiste woorden gebruikt, communiceer je altijd goed.' Bespreek meteen dat communicatie niet alleen om woorden gaat, maar ook om houding, gezichtsuitdrukking en stemgebruik.
Wat leer je vandaag?
Ik kan uitleggen hoe communicatie werkt en waarom duidelijke communicatie belangrijk is in Zorg & Welzijn.
Noem mondeling ook kort de onderdelen van de lesdoelen: zender, ontvanger, boodschap, verbale communicatie, non-verbale communicatie, ruis en communicatiestijlen.
Welk woord past voor jou bij goede communicatie?
Gebruik de woordenwolk als veilige start. Vraag kort door op veelgenoemde woorden zoals luisteren, duidelijk, respect of vriendelijk.
Hoe werkt communicatie?
Communicatie gaat in stappen:
zender → boodschap → ontvanger → reactie / feedback
Voorbeeld in de zorg:
Een cliënt zegt: 'Ik weet niet hoe laat mijn afspraak is.'
Gebruik het voorbeeld om klassikaal te benoemen: de cliënt is de zender, de helpende is de ontvanger, en de boodschap is dat de cliënt niet weet hoe laat de afspraak is.
Verbaal en non-verbaal
Verbaal = communiceren met woorden.
Non-verbaal = communiceren zonder woorden, bijvoorbeeld:
houding
gezicht
oogcontact
gebaren
stemgebruik
Je boodschap komt vaak over door een combinatie van allebei.
Laat bij dit onderdeel voorbeelden noemen en koppel daarna aan de oefening 'Raad de houding'. Benadruk dat dezelfde zin heel anders kan overkomen door toon en lichaamstaal.
Wie is de zender in het voorbeeld van de afspraak?
de helpende
de cliënt
de dochter
de afspraak
Sluit aan op slide 2: de cliënt zegt iets, dus de cliënt is de zender.
Wat is non-verbaal?
praten met woorden
schrijven van een brief
communicatie zonder woorden
een duidelijke boodschap
Check of studenten verbaal en non-verbaal uit elkaar houden.
Waardoor zie je een houding het snelst?
gezicht
stem
houding
gebaren
This item has no instructions
Wat is ruis?
Ruis is iets waardoor een boodschap niet goed aankomt.
Voorbeelden:
lawaai
niet goed luisteren
moeilijke woorden
afleiding
slechte verbinding
iemand begrijpt je niet
Koppel dit aan het doorfluisterspel. Bespreek na afloop wat er misging, waar de ruis ontstond en waarom dit in de zorg tot fouten of misverstanden kan leiden.
Begrijp je elkaar echt?
Goede communicatie is niet alleen praten.
Je controleert ook of de ander je begrijpt.
Dat doe je bijvoorbeeld door:
rustig uit te leggen
te laten herhalen
vragen te laten stellen
zelf door te vragen
Gebruik deze slide als opstap naar rug-aan-rug tekenen. Leg het verschil uit tussen alleen zenden en ook controleren of de boodschap goed is ontvangen.
Wat is ruis?
een reactie terug
iets dat stoort
een nette houding
een kort bericht
Ruis is alles waardoor de boodschap niet goed aankomt of begrepen wordt.
Maak de zinnen compleet
Bij communicatie stuurt de zender een boodschap naar de ontvanger. Soms is er ruis en dan begrijp je elkaar minder goed.
Herhaal samen de volgorde van het communicatieproces en koppel aan het controleren van begrip.
Hoe controleer jij of de ander je begrijpt?
Bespreek antwoorden zoals: vragen stellen, laten herhalen, rustig uitleggen, doorvragen. Koppel dit aan contact met een cliënt.
Communicatiestijlen
Drie stijlen
'Laat maar, het maakt niet uit.' → passief
'Doe nou gewoon wat ik zeg!' → agressief
'Ik begrijp dat u boos bent. Kunt u vertellen wat er is gebeurd?' → assertief
Passief: je zegt weinig of komt niet voor jezelf op
Agressief: je bent hard of dwingend
Assertief: je bent duidelijk én respectvol
Voorbeelden
Benadruk dat assertief communiceren in Zorg & Welzijn meestal het beste past: duidelijk, rustig en respectvol.
In de praktijk
In Zorg & Welzijn is duidelijke communicatie belangrijk.
Let op:
begrijp de cliënt jou?
zie je non-verbaal iets anders dan iemand zegt?
is er ruis?
kies je woorden die passen?
Zo voorkom je misverstanden en bied je betere hulp.
Gebruik hier de drie praktijksituaties uit de lesopzet. Laat per situatie benoemen wat er gebeurt, welke signalen zichtbaar zijn en wat een helpende het beste kan doen.
Welke stijl past het best bij professioneel werken?
passief
agressief
assertief
stil
Assertief is duidelijk én respectvol. Dat past het best in Zorg & Welzijn.
Iemand zegt 'het gaat goed' maar kijkt naar de grond. Wat valt op?
geen boodschap
alleen verbale info
non-verbaal signaal
geen ontvanger
Laat studenten benoemen dat woorden en lichaamstaal niet altijd hetzelfde zeggen.
Wat zou jij doen bij ruis in een zorggesprek?
Bespreek kort concrete acties, zoals rustiger praten, andere woorden kiezen, naar een stillere plek gaan, doorvragen of samenvatten.
Wat neem jij mee uit deze les?
Laat studenten één leerpunt benoemen, bijvoorbeeld zender en ontvanger, non-verbaal, ruis of assertief communiceren.
Wat hielp jou vandaag het meest om te begrijpen?
Mogelijke antwoorden: het doorfluisterspel, voorbeelden uit de zorg, houdingen uitbeelden, samen bespreken.
Begrippen
zender - degene die de boodschap geeft
ontvanger - degene die de boodschap ontvangt
boodschap - wat je zegt of laat zien
non-verbaal - communicatie zonder woorden, zoals houding en stemgebruik
ruis - iets waardoor de boodschap niet goed wordt begrepen
verbaal - communicatie met woorden
assertief - duidelijk en respectvol communiceren
Sluit mondeling af met de vooruitblik: volgende les oefenen met echt luisteren, open vragen en LSD: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen.