10.3 De ogen

• Mens & Natuur
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 1,3

10.3 De ogen deel 1

Leerdoelen

11.3.1 Je kunt de inwendige en uitwendige delen van een oog noemen met hun functies en kenmerken.

Met de zintuigcellen in je ogen vang je licht op. Je ogen werken samen om goed te kunnen zien. Kijkt je linkeroog naar rechts, dan kijkt je rechteroog ook naar rechts. Behalve als je scheel kijkt.

Bescherming van het oog

Ogen zijn erg kwetsbaar. 

Je lichaam beschermt het oog goed. Hiervoor zijn meerdere onderdelen voor: oogkassen, wenkbrauwen, wimpers, oogleden en traanklieren

Oogkassen beschermen de ogen

Wenkbrauwen houden het zweet tegen zodat het niet in de ogen komt (14.12)

Wimpers (13.12) beschermen de ogen tegen vuil en fel licht (14.1)

Oogleden beschermen de ogen tegen vliegjes

Traanvocht maakt je ogen schoon en beschermt je hoornvlies tegen uitdroging. Spoelt oog schoon. 

Traanklieren maken traanvocht

Traanbuizen in de ooghoeken, staan in verbinding met de neusholte. Tranen gaan hier doorheen.(13.11)

Als je knippert verspreiden de oogleden het traanvocht

15

De buitenkant van het oog

Witte gedeelte is het harde oogvlies (13.3). Dit beschermt de binnenkant van het oog. 14.11

Gekleurde gedeelte is de iris (13.2) (of regenboogvlies). 14.10

In het midden zit een opening: de pupil (13.1)  (zwarte ronde vlek). Dit is een opening in de iris. Door deze opening gaat het licht het oog in. (14.5)

Over de iris en de pupil heen ligt het hoornvlies (13.4). Het hoornvlies is doorzichtig zodat er licht het oog in kan. (14.8)

13

14

Hiernaast zie je een oog. Aan het harde oogvlies van het oog zitten oogspieren (13.13) vast. Deze oogspieren bewegen de ogen. 

Oogspieren 

Binnenkant oog

• Vlak achter de pupil ligt de lens (13.14): die zorgt ervoor dat je scherp ziet. 
• Het oog is gevuld met het glasachtig lichaam (13.7): dit is doorzichtig, zacht materiaal. Houdt alle delen in het oog op hun plaats. (14.7).

De wand van het oog bestaat uit 3 lagen

Vaatvlies (13.5): Voorziet oog van zuurstof en voedingsstoffen (14.2)

Netvlies (13.6): Bevat de zintuigcellen van het oog (14.4)

Harde oogvlies (13.3): hier zitten de spieren aan vast die ervoor zorgen dat je oog kan draaien (14.11)

Ook in de volgende slides

13

Goed zien

Licht gaat eerst door het hoornvlies. Dan door de lens en het glasachtige lichaam. Achter in je oog komt het licht bij het netvlies.

In het netvlies ligt de gele vlek (13.8), recht achter de pupil. Als je naar iets kijkt, komt het licht daarvan precies op de gele vlek. Met de gele vlek kun je het scherpst zien (14.3)

De plaats in het netvlies waar de oogzenuw (13.10) het oog verlaat om de impulsen naar de hersenen te brengen (14.6), heet de blinde vlek (13.9). Met de blinde vlek kun je niets zien. (14.9)

lens

De lens zit achter de iris  en de pupil.  De ooglens is een belangrijk deel van de beeldvorming op ons netvlies.

hoornvlies

Het hoornvlies  is het doorzichtige deel van de buitenkant van het oog waar het licht door naar binnen valt.

Pupil

De pupil  is de opening van het midden van de iris. D Omdat het in het oog donker is lijkt de pupil zwart. De pupil zit achter het hoornvlies en voor het glasachtig lichaam, midden in de iris.

Iris

De iris of het regenboogvlies bepaalt de kleur van de ogen. Het is een ring achter het hoornvlies. De hoeveelheid doorgelaten licht naar het netvlies wordt bepaald door het samentrekken van kringspier in het midden van de iris, wat leidt tot verkleining van de pupil  waardoor er dus minder licht doorgelaten wordt.

Oogspier

Ieder oog heeft 6 verschillende oogspieren. Deze oogspieren zorgen voor de beweging van de ogen. Om scherp en vooral niet dubbel te zien hebben we een goede werking van deze oogspieren nodig.

Harde oogvlies

Het oogwit of sclera is de buitenste witte laag van het oog en bestaat uit stevig bindweefsel. De buitenste laag van het oog wordt ook wel de harde oogrok genoemd. Gaat aan de voorkant van het oog over op het hoornvlies (doorzichtig)

Vaatvlies

Het vaatvlies  bevat veel bloedvaten en pigment. Het zorgt samen met de iris voor een intensieve doorbloeding van het oog. Het vaatvlies ligt tussen hoornvlies en het netvlies. Aan de voorkant gaat het vaatvlies over in de iris (regenboogvlies).

Netvlies

Het netvlies of de retina vormt de binnenbekleding (het lichtgevoelige 'scherm') van ons oog en bestaat uit 10 lagen. Eén van deze lagen bevat de fotoreceptoren (zintuigcellen) die beter bekend zijn als de staafjes en kegeltjes. De prikkels worden hier omgezet in impulsen en gaan via de <span style="font-weight: bold">oogzenuw</span>&nbsp;naar de hersenen. In het midden van het netvlies ligt de <span style="font-weight: bold">gele vlek, </span>daar kun je het scherpst zien.&nbsp;

Oogzenuw

Is een gevoelszenuw. Hij verbindt het oog met de hersenen. De plaats van het netvlies waar de oogzenuw het oog verlaat, heet de blinde vlek. Hier liggen geen zintuigcellen.&nbsp;

Glasachtig lichaam

Geleiachtige massa die het oog vult en het netvlies op zijn plaats houdt.&nbsp;

13

14

Aan het werk! Biologie

Maak de rest van de vragen in je boekje

Maak de examenvragen

Maak de samenvatting