Werknemerschap en recht (Ethische Dilemma's) - Les 1 - deel 1 en 2

• Beroepsorientatie
• MBO
• Studiejaar 1

Werknemerschap en recht

Lesweek 2: Ethische Dilemma

Programma deel 1

1. AWR

2. Lesdoelen

3. Terugblik vorige week - 

             Wat weet jij nog van de kernkwaliteiten?

4. Theorie Ethiek

5. Klassikale oefening

6. Afronding

Deel 1: 90 min

5 min. Welkom en AWR

3 min. Programma

3 min. Energizer

2 min. lesdoelen

7 min. terugblik

Aan de slag:

20 min opdracht 1: Leeractiviteit 11 (aangepast) over Betrokkenheid.

20 min opdracht 2: Extra leeractiviteit ipv leeractiviteit 6 over Empathie.

15 min opdracht 3: Leeractiviteit 9 (aangepast) over (zelf)reflectie.

Afsluiting: Vragen?

85 min. totaal

Deel

Aanwezigheidsregistratie

Aanwezigheid zal door de docent geregistreerd worden. Aanwezigheid kan meerdere malen tijdens de les worden gedaan. Bij vroegtijdig verlaten van de les, zonder geldige reden, zal je op 'ongeoorloofd afwezig' staan. 

Ben je te laat? Geef dit dan door aan het einde van de les aan de docent. Dit is jouw verantwoordelijkheid. 

Lesdoelen

Aan het einde van de lessen  kun jij :

• uitleggen wat ethiek inhoud
• uitleggen wat het verschil is tussen normen en waarden
  
• omschrijven wat een ethisch dilemma is
• toelichten wat het verschil is tussen micro -, meso -, en marco niveau
• benoemen wat een ethisch stappen plan is
  
• kun een ethisch stappen plan in toepassen aan de hand van een casus

Terugblik 

Log in in de lesson-up les en beantwoord de vragen!

Let op! 7 minuten...........

Na een drukke werkdag denkt Lisa na over een gesprek dat niet goed liep. Ze vraagt zichzelf af wat ze anders had kunnen doen en schrijft dit op in haar verslag.

Welke kernkwaliteit laat Lisa zien?

1. Betrokken
2. Reflectief
3. Assertief
4. Representatief

Jordi zorgt ervoor dat hij altijd op tijd is, nette kleding draagt en cliënten en collega’s vriendelijk en professioneel aanspreekt.

Welke kernkwaliteit laat Jordi zien?

1. Representatief
2. Integer
3. Empathisch
4. Betrokken

Een cliënt is boos en gefrustreerd. Maria blijft rustig, luistert naar de cliënt en probeert te begrijpen waarom hij zich zo voelt.

Welke kernkwaliteit laat Maria zien?

1. Assertief
2. Empathisch
3. Reflectief
4. Integer

Daan merkt dat een cliënt zich vaak terugtrekt. Hij zoekt de cliënt op en toont interesse door regelmatig te vragen hoe het gaat.

Welke kernkwaliteit laat Daan zien?

1. Reflectief
2. Representatief
3. Assertief
4. Betrokken

Sophie ziet dat een collega weer iets doet wat niet volgens de regels is. Ze meldt dit eerlijk bij haar leidinggevende, ook al vindt ze dat spannend.

Welke kernkwaliteit laat Sophie zien?

1. Empathisch
2. Betrokken
3. Integer
4. Representatief

Tijdens een overleg is Amir het niet eens met een plan. Hij geeft op een rustige en duidelijke manier zijn mening.

Welke kernkwaliteit laat Amir zien?

1. Reflectief
2. Assertief
3. Betrokken
4. Integer

Eindopdracht Werknemerschap & Recht

Inleveren op vrijdag 10 April - 23.59

Pak de moduleplanning en voorbeeld lay-out van WR 

in It's learning erbij om te kijken 

welke opdrachten in je WR document moeten staan. 

Vragen??

Theorie

Maak aantekeningen voor jezelf, zodat je straks aan de slag kan met de eindopdracht!

Waar denk je aan als je het woord ethiek hoort?

Ethiek is de tak van de filosofie die kritisch nadenkt over wat moreel goed, verantwoord of rechtvaardig handelen is, vaak omschreven als de leer van goed en kwaad. 

Het analyseert normen en waarden om gedragsrichtlijnen te bieden, waarbij de kernvraag "wat is goed om te doen?" centraal staat.

Kernaspecten van ethiek:

Reflectie op moraal: Ethiek bestudeert de moraal (het geheel van normen en waarden).

Oorsprong: Komt van het Griekse "ethos", wat gewoonte of karakter betekent.

Toepassing: Wordt toegepast in diverse contexten zoals medische ethiek (bio-ethiek), bedrijfsethiek, en dagelijkse keuzes.

Doel: Bepalen wat wenselijk gedrag is in concrete situaties.

Hoe denk je dat je in je toekomstige baan te maken krijgt met ethiek?

Ethiek

Ethiek: is de tak van de filosofie die kritisch nadenkt over wat moreel goed, verantwoord of rechtvaardig handelen is, vaak omschreven als de leer van goed en kwaad. 

Het analyseert normen en waarden om gedragsrichtlijnen te bieden, waarbij de kernvraag "wat is goed om te doen?" centraal staat.

Kernaspecten van ethiek:

Reflectie op moraal: Ethiek bestudeert de moraal (het geheel van normen en waarden).

Doel: Bepalen wat wenselijk gedrag is in concrete situaties.

Ethiek

 Ethiek: 'kritisch nadenken over wat goed is om te doen'.

Je moet een keuze maken over een bepaalde dilemma's. 

Daarin spelen belangen mee van: 

• de cliënt(en)
• andere direct betrokkenen
  
• indirect betrokkenen
  
• de organisatie
  
• van jezelf, als professional en als mens.

De keuze hangen weer samen met normen en waarden.

Waarden 

Waarden: zijn opvattingen over wat belangrijk is. Ze worden uitgedrukt in één woord. 

Bijvoorbeeld: veiligheid, rechtvaardigheid, vrijheid, eerlijkheid et cetera. 

Elk mens heeft zijn eigen persoonlijke waarden en ook groepen, culturen en samenlevingen hebben hun eigen kenmerkende waarden. 

Vanuit de waarden komen normen voort - ongeschreven regels of het gedrag wat voortkomt uit de waarden.

In Nederland is vrijheid een belangrijke waarde, die is opgenomen in de grondwet. Bijvoorbeeld in artikel 6: 'Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet'. Daarmee is de norm gesteld dat mensen in Nederland vrijheid van godsdienst hebben.

Eventueel nog een filmpje dat je kunt gebruiken:

https://www.youtube.com/watch?v=i8dC46L6wLU&t=382s

Normen 

Normen: zijn (ongeschreven) regels over hoe je je hoort te gedragen vanuit bepaalde waarden.

Ze laten zien wat goed of fout gedrag is in een bepaalde groep of samenleving.

Normen ontstaan vanzelf in groepen, in de vorm van ongeschreven regels. 

Klassikale oefening

Tine (43) woont op een psychiatrische zorglocatie. Samen met vijf anderen deelt ze een woning, waar ook begeleiding aanwezig is. Tine ergert zich aan een nieuwe bewoner, die in zijn kamer muziek draait. Ze vindt het asociaal. Van jongs af aan heeft zij geleerd dat je rekening met elkaar hoort te houden. Dat iemand op een nieuwe afdeling zo de rust verstoort vindt ze onbegrijpelijk.

De nieuwe bewoner, Gerard (34), draait muziek omdat hij dan minder last heeft van sombere gedachten. Hij heeft van jongs af aan alles alleen moeten doen en vindt het vanzelfsprekend dat iedereen zich met zichzelf bemoeit. Hij voelt er niets voor om zich te laten beperken en vindt Tine maar een vervelend mens met dat gezeur.

Welke waarden en normen zijn voor Tine en Gerard belangrijk? 

Tine

Waarde: Solidariteit 

norm: het is vanzelfsprekend om rekening te houden met elkaar. 

Gerard

Waarde: autonomie

Norm: is dat je je met je eigen zaken bemoeit, en anderen hun gang laat gaan.

Afsluiting

Beantwoordt de vragen!

Tine

Waarde: Solidariteit 

norm: het is vanzelfsprekend om rekening te houden met elkaar. 

Gerard

Waarde: autonomie

Norm: is dat je je met je eigen zaken bemoeit, en anderen hun gang laat gaan.

Deel

Programma deel 2

1. AWR

2. Lesdoelen

3. Terugblik ethiek en waarden & normen   

4. Theorie Ethisch Dilemma

5.  Oefening Casus Jamal

6. Aflsuiting

Deel 1: 90 min

5 min. Welkom en AWR

3 min. Programma

3 min. Energizer

2 min. lesdoelen

7 min. terugblik

Aan de slag:

20 min opdracht 1: Leeractiviteit 11 (aangepast) over Betrokkenheid.

20 min opdracht 2: Extra leeractiviteit ipv leeractiviteit 6 over Empathie.

15 min opdracht 3: Leeractiviteit 9 (aangepast) over (zelf)reflectie.

Afsluiting: Vragen?

85 min. totaal

Aanwezigheidsregistratie

Aanwezigheid zal door de docent geregistreerd worden. Aanwezigheid kan meerdere malen tijdens de les worden gedaan. Bij vroegtijdig verlaten van de les, zonder geldige reden, zal je op 'ongeoorloofd afwezig' staan. 

Ben je te laat? Geef dit dan door aan het einde van de les aan de docent. Dit is jouw verantwoordelijkheid. 

Lesdoelen

Aan het einde van de lessen  kun jij :

• uitleggen wat ethiek inhoud
  
• uitleggen wat het verschil is tussen normen en waarden
  
• omschrijven wat een ethisch dilemma is
  
• toelichten wat het verschil is tussen micro -, meso -, en marco niveau
  
• benoemen wat een ethisch stappen plan is
  
• kun een ethisch stappen plan in toepassen aan de hand van een casus

Terugblik 

Log in in de lesson-up les en beantwoord de vragen!

Let op! 7 minuten...........

Wat is ethiek, volgens jou?

Geef een voorbeeld van een waarde en de daarbij behorende norm!

Theorie

Maak aantekeningen voor jezelf, zodat je straks aan de slag kan met de eindopdracht!

Ethisch dilemma

Een dilemma is een situatie waarin het lastig is om te beslissen wat je het best kunt doen, omdat:

 

- er sprake is van een zwaarwegend belang

- er meerdere handelingswijzen mogelijk zijn

- elke optie zowel voordelen als nadelen heeft.

Bij ethische dilemma's gaat het om botsende waarde.

Denk hierbij aan dat jij een begeleider bent van een dementerende vrouw die angstig is voor de kapper (jouw waarde veiligheid)  en haar dochter die wil dat haar moeder er verzorgt uitziet (waarden dochter- verzorging)

Ethisch handelen

Ethisch handelen betekent dat je niet alleen je werk goed doet, maar in je werk ook het goede doet!

3 niveaus:

microniveau: bij jezelf

mesoniveau: in kleinere groepen

macroniveau: op samenlevingsniveau

Microniveau - bij jezelf

Op microniveau gaat het om je eigen waarden en normen. 

Om het luisteren naar je geweten, naar je hart. 

Stel dat een cliënt vertelt een eind te willen maken aan zijn leven. Of abortus wil plegen. 

Of weg wil gaan bij zijn kinderen. 

Er zijn allerlei situaties waarin je als begeleider in een persoonlijk gewetensconflict kunt komen. De vraag is dan, hoe ga je daarmee om? Houd je vast aan je eigen behoeften, normen en waarden of ga je mee in wat de cliënt van je vraagt?

Op mesoniveau - in kleine groepen

Op mesoniveau gaat het om de waarden en normen in groepen zoals je familie, collega's of de organisatie. 

Welke normen en waarden, regels en voorschriften en protocollen heeft de instelling waar je werkt? Botst dit soms met de begeleiding die je wil geven of de vraag van je client?

Op macroniveau - de samenleving

Op macroniveau gaat het om de waarden en normen in de samenleving. 

Denk aan wetten en regelgeving. Hoewel in Nederland abortus wettelijk is toegestaan (ook hier zijn regels voor) kan het zo zijn dat hier op micro en mesoniveau anders over wordt gedacht. 

Ethisch stappenplan

Stap 1: Gegevensverzameling en analyse van de feiten.

Stap 2: Verhelderen van de beleving van de betrokkenen.

Stap 3: Verhelderen van de normen en waarden die in het geding zijn.

Stap 4: De argumentatie van het besluit met de afweging van die normen en waarden.

Oefening Casus Jamal

Maak groepjes van 3 tot 4 personen.

Lees de onderstaande casus en beantwoord de vragen met elkaar.

(vragenblad en casus ook in it's learning te vinden of geprint door docent).

Situatie

Jamal werkt als begeleider op een woonlocatie. Een cliënt van 19 jaar vertelt hem dat zij zwanger is en een abortus overweegt. Ze zegt dat ze dit nog aan niemand heeft verteld en vraagt Jamal om het geheim te houden.

Jamal merkt dat hij dit moeilijk vindt, omdat abortus botst met zijn eigen overtuigingen. Tegelijk wil hij de cliënt serieus nemen en goed begeleiden. Binnen de organisatie is afgesproken dat begeleiders belangrijke signalen bespreken met het team. Ook weet Jamal dat abortus in Nederland wettelijk is toegestaan.

Zijn de lesdoelen behaald? Kun jij........

• omschrijven wat een ethisch dilemma is
• uitleggen wat het verschil is tussen normen en waarden
• benoemen wat een ethisch stappen plan is
• een ethisch stappen plan in toepassen aan de hand van een casus

Afsluiting

Vragen?