Samenvatting Gas module 10 en 11

• New lesson editor
• Installatietechniek
• MBO
• Studiejaar 1,2

CLV-systemen en gasbeproeving

Deze les verbindt twee onderdelen uit de module: eerst wat een CLV-systeem is en welke varianten en risico’s erbij horen, daarna hoe een gasinstallatie wordt beproefd en veilig in bedrijf wordt gesteld.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe CLV-systemen werken en hoe een gasinstallatie wordt beproefd en in bedrijf gesteld.

Welke woorden koppel jij aan CLV en gasbeproeving?

Gebruik deze woordwolk als voorkennisactivatie. Vraag kort door op termen als rookgas, druk, veiligheid, condens, ketel, ventilatie of lekkage.

Wat is een CLV-systeem?

• CLV = Combinatie Luchttoevoer Verbrandingsgasafvoer

• Meerdere cv-ketels op één gezamenlijk systeem

• Toegepast in flats, gestapelde woningbouw en cascadeopstellingen

Lucht en rookgas in één systeem

• Verbrandingslucht via de buitenbuis

• Rookgassen via de binnenbuis

• Zo blijven toevoer en afvoer van elkaar gescheiden

Benadruk dat dit over het concentrische CLV-principe gaat. Dat onderscheid is belangrijk voor de latere vergelijking met parallel en half CLV.

Waar wordt CLV toegepast?

• Vooral in gebouwen met meerdere toestellen

• Handig wanneer individuele afvoerkanalen onpraktisch zijn

• Veel gebruikt bij appartementen en gestapelde bouw

• Ook toepasbaar in cascadeopstellingen met meerdere ketels

Waarom een CLV-systeem?

Een CLV-systeem bundelt luchttoevoer en verbrandingsgasafvoer voor meerdere toestellen. Daardoor is minder schachtruimte nodig dan bij losse systemen per woning of toestel.

Houd het hier functioneel: het gaat om de opbouw en toepassing van het systeem, niet om uitgebreide ontwerpeisen.

Waardoor bespaart een CLV-systeem vooral ruimte?

A

Grotere kanaaldiameters

B

Losse afvoer per woning

C

Eén gezamenlijk systeem

D

Hogere rookgastemperatuur

Toetst het basisidee uit de eerste CLV-slides: meerdere toestellen delen luchttoevoer en verbrandingsgasafvoer, waardoor minder schachtruimte nodig is.

CLV in het kort

Een CLV-systeem wordt gebruikt bij meerdere cv-ketels op één gezamenlijk systeem. De verbrandingslucht gaat via de buitenbuis naar binnen, terwijl de rookgassen via de binnenbuis worden afgevoerd. Daardoor blijven toevoer en afvoer van elkaar gescheiden.

CLV-systeem

buitenbuis

binnenbuis

parallel systeem

ventilator

luchttoevoerkanaal

werkdruk

Blanks sluiten direct aan op slides 2-5 en dwingen onderscheid af tussen buitenbuis en binnenbuis.

Onderdruk en overdruk

Overdruksysteem

• Werkt op natuurlijke trek

• Toegepast bij open verbrandingstoestellen B11

• Hoge rookgastemperatuur

• Vrijwel geen condensatie

• Werkt met een ventilator

• Niet afhankelijk van natuurlijke trek

• Lagere rookgastemperaturen

• Daardoor ontstaat condensatie

Onderdruksysteem

Gevolgen voor het kanaal

• Onderdruksystemen vragen grote kanaaldiameters

• Dat helpt om terugstroming van rookgassen te voorkomen

• Overdruksystemen hebben kleinere diameters nodig

• Dat bespaart ruimte en kosten

Condens en materiaalkeuze

• Lagere rookgastemperatuur geeft condensatie

• Afvoermateriaal moet bestand zijn tegen zuur condenswater

• Dit speelt vooral bij overdruksystemen

De functie van de terugslagklep

• Een terugslagklep voorkomt terugstroming van rookgassen

• Vooral belangrijk bij overdruk-CLV

• Moderne HR-ketels zijn vaak geschikt of geschikt te maken voor dit systeem

Oude CLV-systemen

• Oudere systemen kunnen lekken bevatten

• Rookgassen kunnen dan in het luchttoevoerkanaal terechtkomen

• Bij twijfel over de dichtheid wordt hergebruik afgeraden

Benadruk dat dichtheid hier direct samenhangt met veiligheid. Dit is een belangrijk beslismoment bij renovatie of vervanging.

Welk kenmerk past bij een overdruksysteem?

A

Natuurlijke trek

B

Vrijwel geen condensatie

C

Werkt met ventilator

D

Alleen grote diameters

De distractors komen uit eigenschappen van onderdruksystemen of uit een te absolute lezing van de kanaaldiameter-slide.

Waarom wordt hergebruik van een oud CLV soms afgeraden?

Verwachte elementen: lekkages in oude CLV-systemen kunnen rookgassen in het luchttoevoerkanaal laten komen; bij twijfel over dichtheid is hergebruik onveilig en wordt het afgeraden.

Druk, condens en veiligheid

Een onderdruksysteem werkt op natuurlijke trek. Een overdruksysteem werkt met een ventilator en geeft vaker condensatie. Daarom is een terugslagklep belangrijk om terugstroming van rookgassen te voorkomen.

onderdruksysteem

ventilator

condensatie

buitenbuis

aardgas

ruwbouwfase

hoofdkraan

Vat slides 6-10 samen: werking, condensatie en functie van de terugslagklep.

Andere uitvoeringen van CLV

Half CLV-systeem

Parallel CLV-systeem

• Twee afzonderlijke kanalen

• Eén voor rookgasafvoer

• Eén voor luchttoevoer

• Vaak eenvoudiger in bestaande bouw

• Gemeenschappelijke rookgasafvoer

• Individuele luchttoevoer per toestel

• Veel gebruikt bij renovaties

• Vaak type C82 of C83

Materialen voor CLV

• Aluminium

• RVS

• Kunststof

De materiaalkeuze moet passen bij temperatuur, condensvorming en bestendigheid van het systeem.

Montage en onderhoud

• Volg de fabrikantinstructies

• Houd rekening met thermische uitzetting

• Inspectieluik minimaal 50 × 50 cm

• Controleer condensafvoer op verstoppingen

Risico's bij CLV-systemen

Overdruksystemen

• Onvoldoende luchttoevoer

• Lekkages en scheuren

• Onjuiste combinaties van toestellen en afvoersystemen

• Lekkende aansluitingen

• Ontbrekende terugslagkleppen

• Corrosie in afvoerleidingen

Onderdruksystemen

Laat zien dat de risico’s verschillen per systeemtype. Bij overdruk ligt de nadruk op dichtheid en terugslagkleppen; bij onderdruk op trek en luchttoevoer.

Welk systeem heeft een gezamenlijke rookgasafvoer en per toestel luchttoevoer?

A

Concentrisch CLV

B

Half CLV

C

Onderdruk CLV

D

Parallel CLV

Controleert het onderscheid tussen de uitvoeringen uit slide 11.

Uitvoeringen en onderhoud

Bij een parallel CLV-systeem zijn rookgasafvoer en luchttoevoer twee aparte kanalen. Een inspectieluik in de schacht is minimaal 50 × 50 cm en de condensafvoer moet worden gecontroleerd op verstoppingen.

parallel

50 × 50 cm

verstoppingen

C82

5 bar

binnenbuis

corrosie

Combineert slides 11-14: systeemvarianten, onderhoud en praktische veiligheidseisen.

Waarom wordt een gasinstallatie beproefd?

Tijdens verschillende bouwfasen wordt een gasinstallatie getest op:

• sterkte

• dichtheid

• dichtheid van de complete installatie

Sterktebeproeving

• Uitvoering in de ruwbouwfase

• Medium: lucht of stikstof

• Druk: 5 bar

• Druk 10 seconden aanhouden

• Daarna controleren op beschadigingen

Dichtheidsbeproeving van leidingdelen

• Uitvoering na de sterktebeproeving

• Medium: lucht of stikstof

• Druk: 100 mbar boven werkdruk

• Geen drukverlies toegestaan gedurende 3 minuten

Dichtheidscontrole hele installatie

• Uitvoering nadat alle toestellen zijn aangesloten

• Beproevingsmedium: aardgas

• Controle onder werkdruk

• Maximaal 1 mbar drukverlies in 3 minuten

Benadruk het verschil tussen leidingdelen en de complete installatie: ander medium, andere situatie en een toegestane drukdaling van maximaal 1 mbar.

Wanneer wordt de sterktebeproeving uitgevoerd?

A

Na alle toestellen

B

In de ruwbouwfase

C

Tijdens ontluchten

D

Na 3 minuten

Toetst tijdstip en voorkomt verwarring met de controle van de complete installatie.

Drie soorten beproeving

De sterktebeproeving gebeurt met lucht of stikstof bij een druk van 5 bar. De controle van de hele installatie gebeurt met aardgas onder werkdruk.

lucht of stikstof

5 bar

aardgas

2°C

1 mbar

buitenbuis

RVS

Herhaalt de kernverschillen tussen sterktebeproeving en dichtheidscontrole hele installatie.

Factoren die de meting verstoren

• Temperatuurverschillen beïnvloeden de drukmeting

• Slecht sluitende kranen kunnen controle onbetrouwbaar maken

• Ook de huisdrukregelaar kan lekkages maskeren

• Temperatuurverschil gas en omgeving maximaal 2°C

Niet goed sluitende hoofdkraan

Een slecht sluitende hoofdkraan kan een lek verbergen, omdat gas blijft toestromen. Daarom laat je eerst druk af en controleer je of de druk daarna opnieuw stijgt.

Invloed van de huisdrukregelaar

De huisdrukregelaar kan lekkages maskeren doordat gas vanuit de buffer wordt aangevuld. Daarom moet de druk worden verlaagd tot de regelaar zeker open staat.

Beproevingsprocedure

• Hoofdkraan sluiten

• Meetapparatuur aansluiten

• Druk controleren

• Na 3 minuten opnieuw aflezen

• Maximaal 1 mbar drukverlies toegestaan

Inbedrijfstellen en ontluchten

• Nieuwe leidingen bevatten lucht

• Ontluchten is nodig vóór ingebruikname

• Per toestel afzonderlijk ontluchten

Veilig werken bij ontluchten

• Niet roken

• Zorgen voor goede ventilatie

• Ramen openen tijdens het ontluchten

Koppel dit aan veilig in bedrijf stellen: eerst lucht uit de leiding, maar altijd met voldoende ventilatie en zonder ontstekingsbronnen.

Waarom verlaag je de druk bij controle met een huisdrukregelaar?

A

Om condens te stoppen

B

Om de regelaar open te zetten

C

Om rookgas af te voeren

D

Om lucht toe te voeren

Toetst inzicht uit slide 21: de huisdrukregelaar kan lekkages maskeren als hij niet zeker open staat.

Wat vind jij het belangrijkst bij ontluchten?

1

Niet roken

2

Goed ventileren

3

Ramen openen

4

Per toestel apart

Welke stap bij beproeven of ontluchten vergeet je het snelst?

Verwachte elementen: hoofdkraan sluiten, meetapparatuur aansluiten, druk controleren, na 3 minuten opnieuw aflezen, maximaal 1 mbar drukverlies; bij ontluchten ook ventilatie, ramen open, niet roken, per toestel afzonderlijk.

Wat is één ding uit deze les dat je zeker onthoudt?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen één kerninzicht benoemen, bijvoorbeeld verschil tussen onderdruk en overdruk of het doel van beproeven.

Welk onderdeel vond je het lastigst om te begrijpen?

Reflectievraag zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien welk deel herhaling nodig heeft.

Begrippenlijst

CLV - Combinatie Luchttoevoer Verbrandingsgasafvoer

Onderdruksysteem - CLV-systeem dat werkt op natuurlijke trek

Overdruksysteem - CLV-systeem dat met een ventilator werkt

Terugslagklep - Klep die terugstroming van rookgassen voorkomt

Parallel CLV-systeem - Systeem met een apart kanaal voor luchttoevoer en rookgasafvoer

Half CLV-systeem - Systeem met gezamenlijke rookgasafvoer en individuele luchttoevoer

Condensatie - Het ontstaan van condens door afkoeling van rookgassen

Begrippenlijst

Sterktebeproeving - Test waarbij leidingwerk op sterkte wordt gecontroleerd met 5 bar

Dichtheidsbeproeving - Test waarbij leidingdelen op lekkage worden gecontroleerd

Werkdruk - De normale druk waarbij de installatie functioneert

Huisdrukregelaar - Regelaar die de gasdruk in de installatie op niveau houdt

Ontluchten - Lucht uit nieuwe gasleidingen verwijderen vóór ingebruikname

Ruwbouwfase - Bouwfase waarin de basisinstallatie aanwezig is, maar nog niet volledig afgewerkt

Inspectieluik - Toegangsluik voor controle en onderhoud van het systeem