Hygiënisch en veilig werken (Helpende Zorg en Welzijn mbo niveau 2, les 7)

Z I J A A N Z I J

H E L P E N D E Z O R G E N W E L Z I J N   ·   N I V E A U 2

Hygiënisch en veilig werken

Jouw handen raken op een dag veel cliënten en spullen aan. Hoe voorkom je dat je ziekteverwekkers doorgeeft, en hoe werk je veilig voor jezelf en de cliënt?

Les 7  ·  Draagt bij aan een fysiek veilige werkomgeving

1 / 18
next
Slide 1: Slide
New lesson editorZorg en welzijnMBOStudiejaar 1,2

This lesson contains 18 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 36 min
Report this lesson

Introduction

Studenten Helpende Zorg en Welzijn leren wanneer en hoe ze hun handen desinfecteren of wassen volgens de 5 momenten van het RIVM, en welke persoonlijke beschermingsmiddelen ze gebruiken. Ze leren hygiënisch schoonmaken, veilig verplaatsen met tilhulpmiddelen en vallen voorkomen. Mbo niveau 2, werkprocessen B1-K1-W3 en P2-K1-W3, ongeveer 40 minuten.

Instructions

Worksheets

Items in this lesson

Z I J A A N Z I J

H E L P E N D E Z O R G E N W E L Z I J N   ·   N I V E A U 2

Hygiënisch en veilig werken

Jouw handen raken op een dag veel cliënten en spullen aan. Hoe voorkom je dat je ziekteverwekkers doorgeeft, en hoe werk je veilig voor jezelf en de cliënt?

Les 7  ·  Draagt bij aan een fysiek veilige werkomgeving

Over deze les: les 7 van de serie Zij aan zij, beroepslessen voor de opleiding Helpende Zorg en Welzijn (mbo niveau 2), ongeveer 40 minuten. Studenten leren wanneer en hoe ze hun handen desinfecteren of wassen, welke persoonlijke beschermingsmiddelen ze gebruiken, hoe ze hygiënisch schoonmaken en hoe ze veilig werken met tilhulpmiddelen.

Koppeling: kwalificatiedossier Dienstverlening, profiel Helpende Zorg en Welzijn (crebo 25960, geldig vanaf 1 augustus 2024). Werkproces B1-K1-W3 Draagt bij aan een fysiek en sociaal veilige werkomgeving: de helpende controleert de veiligheid van materialen en middelen en signaleert risico's voor de veiligheid van zichzelf, cliënten en collega's. Gedrag: handelt alert en adequaat in onveilige situaties en handelt consequent binnen de eigen bevoegdheid, volgens wet- en regelgeving en de richtlijnen van de organisatie. Ook P2-K1-W3: zet adequaat de juiste middelen, materialen en methoden in. De body of knowledge noemt hygiënisch en ergonomisch werken en de Arbowet.

Bronnen: RIVM, brochure Handhygiëne: waarom, wie, hoe en wanneer? (oktober 2022) en Hygiënerichtlijn voor verpleeghuizen, woonzorgcentra en kleinschalig wonen.

Foto: Lifecirclehealthservices, CC BY-SA 4.0 Image credit: Lifecirclehealthservices, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 7

Na deze les:

1

Je kan uitleggen wanneer en hoe je je handen desinfecteert of wast.

2

Je kan kiezen welke persoonlijke beschermingsmiddelen je gebruikt.

3

Je kan uitleggen hoe je hygiënisch schoonmaakt en veilig verplaatst.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 7

Hoe vaak maak jij je handen schoon op een stagedag?

1

Minder dan 5 keer

2

5 tot 10 keer

3

Meer dan 10 keer

4

Geen idee

Startvraag: er is geen goed of fout. Laat studenten schatten en vraag of ze het weleens hebben geteld. In de zorg maak je je handen heel vaak schoon. Na deze les weet je precies wanneer en hoe.

K E R N B E G R I P

LES 7

Handhygiëne

Handhygiëne is je handen schoonmaken met handalcohol of met water en zeep. Zo geef je geen ziekteverwekkers door van de ene cliënt naar de andere. Het is de beste manier om infecties in de zorg te voorkomen.

Kernbegrip: volgens het RIVM zijn handen een vervoermiddel voor ziekteverwekkende bacteriën. Handhygiëne is de meest effectieve manier om infecties in de zorg te voorkomen. Dat geldt voor iedereen die met cliënten werkt, dus ook voor de helpende.

H A N D H Y G I Ë N E

LES 7

De 5 momenten

  1. Vóór contact met de cliënt

  2. Vóór een schone handeling, zoals tanden poetsen

  3. Na contact met lichaamsvloeistof, zoals urine of ontlasting

  4. Na contact met de cliënt

  5. Na het aanraken van de omgeving van de cliënt, zoals het bed

Uitleg: dit zijn de 5 momenten voor handhygiëne van het RIVM, gebaseerd op de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Ook als je handschoenen draagt, doe je handhygiëne op deze momenten. Kom je net van een andere cliënt en heb je je handen al schoongemaakt, dan vallen moment 4 en 1 samen. Laat studenten bij elk moment een voorbeeld uit hun stage noemen.

H A N D H Y G I Ë N E

LES 7

Handalcohol of water en zeep?

Handalcohol

  • Als je handen niet zichtbaar vies zijn

  • Een kuiltje vol, ongeveer 3 ml

  • Inwrijven tot droog: 20 tot 30 seconden

  • Ook duimen, vingertoppen en polsen

Water en zeep

  • Als je handen zichtbaar vies zijn

  • Bij bloed of andere lichaamsvloeistof

  • Na je eigen wc-bezoek

  • Wassen en drogen: 40 tot 60 seconden

Uitleg: volgens het RIVM is handalcohol de gewone manier om je handen schoon te maken. Het is sneller, werkt beter en is minder schadelijk voor je huid dan wassen. Laat de handalcohol aan de lucht drogen. Na het wassen droog je je handen met een wegwerphanddoek en sluit je de kraan zonder hem met je handen aan te raken.

Extra voor snelle studenten: doe met lege handen voor hoe je handalcohol inwrijft. Vergeet de duimen, de vingertoppen en de polsen niet.

V R A A G

LES 7

Hoe lang wrijf je handalcohol in je handen?

A

5 tot 10 seconden

B

10 tot 15 seconden

C

20 tot 30 seconden

D

40 tot 60 seconden

Antwoord: C. Handalcohol wrijf je 20 tot 30 seconden in, tot je handen droog zijn. 40 tot 60 seconden is de tijd voor handen wassen met water en zeep, inclusief afspoelen en drogen.

H A N D H Y G I Ë N E

LES 7

Zo werken je handen mee

  • Geen ringen, horloge of armband.

  • Korte nagels, zonder nagellak, gelnagels of kunstnagels.

  • Onderarmen bloot: korte mouwen of mouwen opgestroopt.

  • Een wondje aan je hand? Plak er een waterdichte pleister op.

  • Lang haar draag je vast.

Uitleg: dit staat in de hygiënerichtlijn van het RIVM voor verpleeghuizen. Onder sieraden, lange nagels en mouwen blijven bacteriën zitten. Daar komt de handalcohol niet goed bij. Een hoofddoek mag: die moet schoon zijn en strak zitten, zodat hij de cliënt niet raakt.

J O U W A N T W O O R D

LES 7

Je collega Fleur draagt tijdens haar dienst een smartwatch en een ring. Wat zeg je tegen haar?

Open vraag: voorbeeldantwoord: 'Fleur, met je horloge en ring kun je je handen niet goed schoonmaken. Daaronder blijven bacteriën zitten. Kun je ze in je kluisje leggen?' Bespreek met studenten hoe je dit vriendelijk zegt. Collega's wijzen elkaar erop: dat hoort bij veilig werken.

K E R N B E G R I P

LES 7

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Persoonlijke beschermingsmiddelen beschermen jou en de cliënt tegen ziekteverwekkers. Denk aan handschoenen, een schort, een mondneusmasker en een bril. Je gebruikt ze volgens het protocol van je organisatie.

Kernbegrip: vaak afgekort tot PBM. Volgens de Arbowet zorgt je werkgever voor beschermingsmiddelen. Jij bent verplicht ze goed te gebruiken. Vraag studenten welke beschermingsmiddelen er op hun stage zijn en waar ze liggen.

B E S C H E R M I N G S M I D D E L E N

LES 7

Wanneer gebruik je wat?

Handschoenen

  • Als je lichaamsvloeistof kunt aanraken

  • Nieuwe handschoenen bij elke cliënt

  • Wissel na vies werk, voor schoon werk

  • Na uittrekken: handhygiëne

Schort, masker en bril

  • Schort: als je kleding vies of nat kan worden

  • Masker en bril: als er iets kan spatten

  • Na gebruik meteen uitdoen

  • Wegwerpspullen gooi je weg

Uitleg: dit volgt de hygiënerichtlijn van het RIVM voor verpleeghuizen. Voorbeelden van werk met handschoenen: een cliënt helpen op de wc, vuile was sorteren, vuile oppervlakken schoonmaken. Een bril die je opnieuw gebruikt, maak je na gebruik schoon. Bewaar geen handschoenen in je broekzak. Gooi een gescheurde handschoen meteen weg. Bij sommige besmettelijke ziektes gelden extra regels: volg dan het protocol.

V R A A G

LES 7

Je gaat mevrouw Bos verschonen. Hoe gebruik je handschoenen?

A

Aan, na afloop uit en dan handalcohol

B

Aan, en aanhouden voor de volgende cliënt

C

Niet nodig, ik was daarna mijn handen

D

Aan, daarna is handhygiëne niet nodig

Antwoord: A. Bij verschonen kun je in aanraking komen met urine of ontlasting. Dus draag je handschoenen. Trek ze direct na het verschonen uit en doe meteen handhygiëne. Voor elke cliënt gebruik je nieuwe handschoenen.

S C H O O N M A K E N

LES 7

Hygiënisch schoonmaken

  • Werk van schoon naar vies en van hoog naar laag.

  • Eerst schoonmaken. Desinfecteren alleen bij bloed of andere lichaamsvloeistof, of als het protocol dat zegt.

  • Pak elke dag schone doekjes en ververs vies sop.

  • Maak spullen na gebruik schoon, zoals de po of de douchestoel.

  • Lees het etiket van schoonmaakmiddelen.

Uitleg: schoonmaken haalt vuil en de meeste bacteriën weg. Desinfecteren doodt wat overblijft, maar werkt slecht op een vieze ondergrond. Daarom eerst schoonmaken. Gebruik alleen desinfectiemiddelen die je organisatie voorschrijft en volg het schoonmaakschema. Op het etiket staan pictogrammen: vraag studenten welke ze kennen.

V E I L I G V E R P L A A T S E N

LES 7

Veilig voor jou en de cliënt

Veilig verplaatsen

  • In het zorgplan staat hoe iemand zich verplaatst

  • Gebruik het hulpmiddel uit het zorgplan, zoals een tillift of glijlaken

  • Alleen als je uitleg hebt gehad

  • Zet het bed op werkhoogte

Vallen voorkomen

  • Rem op bed, rolstoel en douchestoel

  • Droge vloer in de badkamer na het douchen

  • Bel of alarmknop binnen handbereik

  • Is iemand gevallen? Altijd melden

Uitleg: een cliënt tillen zonder hulpmiddel is zwaar voor je rug. Welk hulpmiddel iemand nodig heeft, staat in het zorgplan. Volgens de Arbowet moet je de hulpmiddelen van je werkgever goed gebruiken. Werk dicht bij je lichaam en draai niet vanuit je rug. Zie je een gevaar in huis, zoals een los kleed? Bespreek het met de cliënt: in les 4 leer je meer over een veilig huis. Is iemand gevallen, meld het altijd.

Melden hoort bij de wet: volgens de Wkkgz (Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg) moet een zorgorganisatie incidenten laten melden en ervan leren. Een val meld je daarom als incident, vaak met een MIC- of VIM-melding (melding incidenten cliënten, veilig incident melden), volgens de afspraken van je organisatie.

O P D R A C H T

LES 7

Meneer Van Dijk en de tillift

1

In het zorgplan van meneer Van Dijk staat: verplaatsen met de tillift.

2

Collega Ayşe zegt: "Kom, we tillen hem samen. Dat gaat sneller."

3

Bedenk wat je tegen Ayşe zegt, en waarom.

4

Oefen het gesprek met je buur. Wissel daarna van rol.

6

minute

00

second

in tweetallen

Opdracht: voorbeeldantwoord: 'Ik snap dat je haast hebt. Maar in het zorgplan staat de tillift. Dat is veiliger voor meneer en voor onze rug. Ik haal hem even.' Je volgt de afspraak in het zorgplan, ook als een collega iets anders voorstelt. Blijft het lastig, bespreek het dan met de leidinggevende.

Hulp voor wie vastloopt: begin met 'Ik snap dat...' en noem dan de afspraak.

Extra voor snelle studenten: wat doe je als de tillift kapot is?

T E R U G B L I K

LES 7

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Uitleggen wanneer en hoe je je handen desinfecteert of wast

2

Kiezen welke persoonlijke beschermingsmiddelen je gebruikt

3

Uitleggen hoe je hygiënisch schoonmaakt en veilig verplaatst

4

Geen, alle drie lukken me

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Signaleren en rapporteren

Jij ziet de cliënt vaak, dus jij merkt het vaak als eerste als er iets verandert. Volgende les leer je wat je meldt en hoe je een korte, feitelijke overdracht schrijft.

  • Je kan uitleggen wat signaleren is en welke veranderingen je meldt.

  • Je kan een waarneming onderscheiden van een mening.

Volgende les: les 8 van de serie, werkproces P2-K1-W3 Ondersteunt bij persoonlijke zorg en ADL.

Klik hier

Image credit: LessonUp