9.5 Mutaties

9.5 Mutaties

Leerdoel

  • Uitleg 9.5

  • Oefening mutaties

  • Opdrachten maken



9.5.1 Je kunt de verschillende typen mutaties en hun uitwerking beschrijven.

Deze les

1 / 11
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

This lesson contains 11 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

9.5 Mutaties

Leerdoel

  • Uitleg 9.5

  • Oefening mutaties

  • Opdrachten maken



9.5.1 Je kunt de verschillende typen mutaties en hun uitwerking beschrijven.

Deze les

This item has no instructions

Mutaties

Mutatie = foutje bij DNA-replicatie --> verandering in nucleotidenvolgorde in het DNA.


Mutaties leiden tot genetische

variatie in nakomelingen.



Kan dus een voordeel geven bij:

  • hetzelfde milieu?

  • ander milieu?



This item has no instructions

Puntmutaties

= verandering in één nucleotidepaar

  • verwijdering van nt

  • vervanging van nt

  • invoeging van nt


Mogelijk gevolg:

coderen voor andere aminozuren


dus: ander eiwit.

This item has no instructions

Genoommutaties

= verandering in aantal chromosomen in cel


Oorzaak: chromosomen niet goed gescheiden tijdens meiose I of II.

Resultaat: geslachtscel met te veel of te weinig chromosomen.


Voorbeeld: syndroom

van Down

This item has no instructions

Effect van plek/moment van mutatie

  • In geslachtscel --> alle 'nakomelingen' cel bevatten de mutatie, dus organisme is anders.

  • In lichaamscel --> verschilt per locatie (soms kanker tot gevolg)


Geen (merkbaar) effect:

  • Mutatie in lichaamscel

  • In gen dat uit staat

  • Werking eiwit verandert niet

  • Mutatie op recessief allel



This item has no instructions

Oorzaken mutaties

Kan spontaan! Niet altijd een oorzaak.


Mutagene factoren zorgen voor grotere kans op mutaties.

  • Mutagene straling: radioactieve straling, röntgenstraling of UV-straling

  • Mutagene stoffen: sigarettenrook en asbest

  • Virussen

This item has no instructions

DNA reparatie

Tijdens celcyclus zijn er controlemomenten.


Enzymen controleren of het DNA goed is en herstellen de fouten.


Bij controle zorgt tumorsuppressorgen dat cyclus even stopt voor DNA-reparatie. --> geen deling van cel met fout



This item has no instructions

Mutaties en kanker

Regeling snelheid waarmee cellen delen:

  • Tumorsuppressorgenen: coderen voor eiwitten --> stoppen celcyclus.

  • Proto-oncogenen: coderen voor eiwitten --> stimuleren celgroei en -differentiatie.


Mutatie in één van deze twee? --> cel kan ongeremd gaan delen --> tumor

This item has no instructions

Verspreiding tumor

Cellen van tumor laten los --> via bloed/lymfe in andere organen.


Metastase = uitzaaiing naar andere lichaamsdelen.


Goedaardig: verstoort omringend weefsel niet en cellen laten niet los. Groeien langzaam.


This item has no instructions

Oefenen


Stel: in het tiende basenpaar wordt G-C vervangen door A-T

  1. Wat verandert er aan het mRNA?

  1. Wat is de invloed hiervan op de aminozuurvolgorde in het eiwit?


Stel: in het 1e basenpaar van het derde codon wordt T-A vervangen door C-G.

  1. Wat verandert er aan het mRNA?

  1. Wat is de invloed op de aminozuurvolgorde in het eiwit?


Stel: het eerste nucleotidenpaar van het negende codon valt weg.

  1. Wat is hiervan het gevolg?


https://www.bioplek.org/animaties/moleculaire_genetica/mutatiesx.html



1. 10e C wordt een U

2. Pro wordt Ser

3. A wordt G

4. Lys wordt Glu

5. Het stopcodon wordt een aminozuur (Lys), dus het eiwit wordt veel langer.

Aan de slag

Af op:

9.5.1 Je kunt de verschillende typen mutaties en hun uitwerking beschrijven.

Opdrachten 42 t/m 49 van 9.5



Klaar?

  • Zelfstandig voorbereiden voor ST over thema 1, 8 en 9

Leerdoel

This item has no instructions