h 6 grondstoffen uit de aarde

• Natuurkunde / Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 3

hst 6 metalen

19 mei

• hw was maken 5.4 opg 9, leren hst 5 en noteren wat je nog niet snapt en goed lezen 6.1 maken 1 t/m 5 . Vragen hierover?
• uitleg + aant. eigenschappen metalen en beschermen tegen corrosie
• verschil edel/onedel/zeer onedel metaal
• filmpje + aant. over eigenschappen en namen groep 1,2,17 en 18 
• zware metalen
• werken aan hw

Belangrijke aantoningsreacties toets h5 en eindtoets

aan te tonen stof	indicator/aan-toningsproef	waarneming
water	wit kopersulfaat	wit kopersulfaat wordt blauw in contact met water
koolstof-dioxide	kleurloos/helder kalkwater	wordt troebel en wit als er CO 2 doorheen gaat
waterstof	gas opvangen en aansteken	je hoort een blaffend geluid
zuurstof	gloeiend voorwerp erbij	voorwerp gaat feller branden

Eigenschappen van metalen

Alle metalen:

1. hebben metaalglans (als ze zuiver zijn)
2. geleiden goed elektrische stroom
3. geleiden goed de warmte
4. zijn redelijk makkelijk vervormbaar
5. zijn in gesmolten toestand goed te mengen (tot legeringen= mengsel van metalen)

edelmetalen (goud, zilver en platina)

•  reageren niet/nauwelijks met andere stoffen (als zuurstof, water of zuren) 
• worden daarom gevonden als zuivere stof (b.v.goudklompjes)

onedele metalen (alle anderen)

• onedele metalen reageren  wel met andere stoffen--> je vindt ze niet zuiver maar in verbindingen
• het aantasten van metalen  door stoffen uit de lucht (zuurstof+ water+ CO2) heet corrosie
• (roesten= corroderen van ijzer) 
  

Zeer onedele metalen:

Hoe onedeler een metaal hoe reactiever het is

• alle metalen uit groep 1 = alkalimetalen, zijn zeer reactief.
• ze reageren zo heftig met b.v. zuurstof en water dat ze onder een laagje olie bewaard worden
• de aardalkalimetalen = groep 2 reageren ook heftig maar iets minder heftig 
• in het filmpje van brainiac hst 4 zie je wat alkalimetalen in water doen!

Dus Onthouden: (neem deze aantekening over!)

• Alkalimetalen (groep 1) en aardalkalimetalen (groep  2) reageren makkelijk met zuurstof  (daarom onder olielaagje bewaren)
• Als metalen uit groep 1 of 2 met water reageren ontstaat  explosief H2 (g) =waterstofgas
• Alkalimetalen (groep 1) en aardalkalimetalen (groep 2)  vormen als ze reageren met  een niet-metaal uit groep 16 of 17  een zout. 
• groep 17=halogenen/zoutvormer  (vormen met een metaal een zout)
• groep 18 = edelgas, reageert met geen enkele stof

metalen beschermen

-verven

-invetten

-vertinnen

-verzinken

-verchromen

-emailleren(=glas op pan)

=voorkomen dat er zuurstof/andere stoffen bijkomen die corrosie veroorzaken

Zware metalen

Zijn metalen met een hoge dichtheid (kwik, lood, cadmium) én zeer schadelijk voor de gezondheid. 

Afval met zware metalen moet apart weggegooid bij kca-afval (kca = klein chemisch afval)

b.v.: kwik, lood, cadmium

Aan de slag: 

Hw dinsdag 24/5: leren 6.1 en 6.2 maken van 6.1 opg 7, 8, 10 en 11 en van  6.2  maken 1 t/m 5

programma 26 mei

• herhaling periodieksysteem 
• vragen hw?
• uitleg legering maken, ijzer en aluminiumproductie + afmaken 6.2 opg  6 t/m 9
• laatste 10 min. oefenen met vanuit een filmpje reactievergelijking opstellen en kloppend maken 

par 6.2  legeringen maken = metalen mengen

• Dit doe je om betere eigenschappen te krijgen. Legeringen zijn harder dan de zuivere stoffen. Goud is puur erg zacht --> mengen met zilver(=witgoud) of met koper (=roodgoud) 
• andere legeringen:(zie Binas tabel 37!)

- zilveramalgaam (kwik+zilver) vroeger voor vullingen in kies
- staal (ijzer + beetje koolstof zie 6.1)
- roestvaststaal (ijzer + chroom of nikkel)
-duraluminium (koper + aluminium) voor vliegtuigen
- brons (koper+tin)

ijzer maken uit ijzererts

1. ijzererts bestaat voor het grootste deel uit ijzeroxide(=roest)
2. ijzeroxide + cokes (=koolstof)+ zuurstof--> ruwijzer+koolstofdioxide
3. ruwijzer bevat nog te veel koolstof-->
   ruwijzer is bros-/breekbaar
4. uit het ruwijzer wordt nog meer koolstof gehaald->
   je krijgt staal
5. staal is een legering van ijzer met koolstof soms
   met chroom erbij (=RVS) soms met mangaan erbij
   (dan is het gewoon staal wat iets makkelijker wordt
   aangetast door zuurstof) zie binas tabel 36

aluminium uit aluminiumerts(=bauxiet)

aluminium heeft een kleine dichtheid en toch redelijk sterk --> veel toegepast. Bauxiet bevat +_ 50 % aluminiumoxide Al2O3

dat laat je smelten zodat het via elektrolyse kan ontleden en vloeibaar aluminium wordt afgetapt (zie plaatje)

2 Al2O3(l)--> 4 Al(l) + 3 O2(g)

korte herhaling hst 5: 
verbranden? dan zuurstof als 2e beginstof

• snelle verbranding? warmte, vlammen, evt. rook en vonken
• langzame verbranding? (=verteren voedsel en oxideren metalen) ook warmte maar geen vlammen
• oxidatie metaal? metaal+zuurstof--> metaaloxide
• volledige verbranding koolwaterstof? blauwe vlam en water en koolstofdioxide (CO2) ontstaan
• onvolledige verbranding koolwaterstof? gele vlam en water, koolstofmonoxide (CO) en roet (C) ontstaan

brandende metalen moeilijk te blussen

geef de reactievergelijking van het blussen van magnesium met water 

Als je een magnesium brand wilt blussen met water ontstaat er een wit poeder (magnesiumoxide) en een explosief gas

1. geef de reactievergelijking in woorden (incl explosief gas)
2. noteer daaronder de juiste molecuulformules
3. bekijk welke atoomsoort er na de reactie nog niet staat--> formule voor het explosieve gas
4. maak kloppend incl toestandsaanduiding

uitwerking magnesium met water blussen:

1. reactievergelijking in woorden:
   magnesium + water--> magnesiumoxide + explosief gas
2. in symbolen (dan weet je waarschijnlijk welk gas het was)
    Mg(s)+H₂O(l)->  MgO(s) + H₂(g)
   magnesium reageert met zuurstof uit het water--> H over, denk aan Brenda regel dus H₂,  dat is inderdaad explosief  (denk aan elektrolyse water)
   
3. kloppend maken: Mg(s)+H2O(l)->  MgO(s) + H2(g)  (klopt al)

geef de reactievergelijking van het blussen van magnesium met koolstofdioxide 

Als je een magnesium brand wilt blussen met koolstofdioxide ontstaat er een wit poeder en een zwarte vaste stof

1. geef de reactievergelijking in woorden 
2. noteer daaronder de juiste molecuulformules bekijk welke atoomsoorten er na de reactie nog niet staan--> formule voor deze stoffen
3. maak kloppend incl toestandsaanduiding

uitwerking magnesium met koolstofdioxide blussen:

1. reactievergelijking in woorden:
   magnesium + koolstofdioxide--> wit poeder + zwarte stof
2. in symbolen (dan weet je waarschijnlijk welke stoffen het waren)
   Mg(s)+CO_2(g)->  MgO(s) + C(s)     
   (Mg oxideert met zuurstof uit CO₂ --> MgO en C  over
   
3. kloppend maken:
   2 Mg(s)+CO2(g)->  2 MgO(s) + C(s) 

Aan de slag: 

Cl 25  hw voor  17 juni :

 leren 6.1 en 6.2 incl aantekeningen groep 1,2 en 17

maken test jezelf 6.1 en 6.2

volgende week toets hst 5 

herhaling ivm practicum

chemische reacties kun je herkennen aan:

• blijvende verandering van stofeigenschappen (dus geen fase overgangen) want er zijn nieuwe stoffen gevormd
• ontstaan warmte
• ontstaan van licht
• ontstaan van geluid
• onverwachte faseovergangen (b.v. stollen eiwit )

soorten  reacties: grofweg bestaan er 3 soorten reacties:

1. ontledingsreactie:
   1 beginstof-> meer eindproducten  
2. verbrandingsreactie:  beginstof+zuurstof-> eindproduct(en) 
3. overige vormingsreacties: minstens 2 beginstoffen --> 1 of meer eindproduct(en)
   

programma vandaag

• waarnemingen nagekeken niemand onder 60 % maar....
• blik op conclusies geworpen en dat rammelt bij veel mensen 
• wie wil kans om conclusies af te maken/verbeteren?
• groepjes die dat willen krijgen maximaal 10 minuten om af te maken/verbeteren, ik leg eerst nog een keer uit waar je op moet letten en je krijgt de juiste waarnemingen te zien
• je overlegt echt zachtjes (ik mag je niet kunnen verstaan) de rest gaat in stilte voorbereiden op toets Nask 2 m.b.v. oefentoetsen hst 4,5 en 6