13.1 - Bloed

Transport & Afweer

Thema 13

1 / 27
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

This lesson contains 27 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Transport & Afweer

Thema 13

Vandaag

08:30 - 09:20 Introductie/Voorkennis


09:20 - 10:10 Bs 1; Bloed


Voorkennis

Opdrachten introductie & Voorkennistoets


Tot 09:20


Bloed


Bloed = transport

Van voedingsstoffen, zuurstof en afvalstoffen, warmte

Samenstelling

  • Bloedcellen:
    - Rode bloedcellen
    - Witte bloedcellen
    - Bloedplaatjes

  • Bloedplasma (=serum)
    - Plasma-eiwitten
    - Water
    - Opgeloste stoffen  (voedingsstoffen en afvalstoffen)

Bloedplasma

  • Waterige deel van bloed met plasma-eiwitten en andere opgeloste stoffen

  • 91% water, 7% plasma eiwitten

  • Fibrinogeen = plasma eiwit > bloedstolling

  • Antistoffen = eiwitten die je lichaam beschermen tegen infecties

Bloedcellen

  • Rode bloedcellen - vervoeren zuurstof

  • Witte bloedcellen - belangrijk bij de afweer

  • Bloedplaatjes - bloedstolling 

Rode bloedcellen

Functie:  vervoert zuurstof!

Let op: geen KERN

- Ontstaan uit stamcellen in het rode beenmerg in koppen van pijpbeenderen en in platte beenderen.

- Lichaam kan extra rode bloedcellen aanmaken, b.v. in hooggelegen gebieden



Hemoglobine

Rode bloedcellen bevatten het eiwit hemoglobine waardoor ze makkelijk zuurstof opnemen en afgeven.

- Zorgt voor de rode kleur van de bloedcel

- Bevat ijzer (rode beenmerg heeft ijzerzouten nodig om hemoglobine aan te maken)

- Tekort aan ijzerzouten = bloedarmoede = tekort aan rode bloedcellen en onvoldoende vervoer van O2 = continu moe voelen

Dode rode bloedcellen worden afgebroken in het rode beenmerg, in de milt en in de lever > daarbij komt ijzer vrij --> aanmaak nieuwe hemoglobine voor nieuwe rode bloedcellen

Witte bloedcellen

  • Bestrijden ziekteverwekkers

  • ENIGE BLOEDCEL MET EEN KERN !!

  • geen vaste vorm = door kleine openingen van de kleinste bloedvaten

Witte bloedcellen

3 typen bloedcellen:

1 - ruimen dode celresten op 

2 - bestrijden ziekteverwekkers door antistoffen te maken

3 - bestrijden bacteriën (vreetcellen)


Bacteriën worden door witte bloedcellen ingesloten en gaan dood, de witte bloedcel gaat hierbij ook vaak dood. 

Etter/ pus uit een wond bestaat uit dode witte bloedcellen en gedode bacteriën, vaak ook nog levende bacteriën


Leukemie

Vorm van kanker dat ontstaat in het beenmerg: grote hoeveelheden onrijpe witte bloedcellen worden gevormd. Witte bloedcellen werken niet goed = niet goed beschermd tegen infecties.

Door zo veel witte bloedcellen worden er minder rode bloedcellen en bloedplaatjes gevormd.

Bloedplaatjes

Functie: 

Zorgt voor bloedstolling buiten de bloedvaten

- delen van cellen

- geen celkern, maar ontstaan doordat cellen uiteenvallen

Bloedstolling binnen het bloedvat heet trombose en is gevaarlijk!

Bloedstolling

Hoe geneest een wondje?

Bloedplaatjes zorgen voor bloedstolling

Bloedstolling

  • Wond...

  • Bloedstolling: kleverig propje van
    bloedplaatjes

  • De stof Fibrinogeen
    (uit bloedplasma) 
    wordt omgezet in fibrine

  • Fibrine vormt netwerk van draden
    op de wond !

Aan de slag

H13.1 opdracht 1 t/m 7


Opdracht 4 hoeft niet


Tot 10:05

Wat is waar over het bloed?

A

Het bloed vervoert voedingsstoffen.

B

Het bloed vervoert afvalstoffen.

C

Het bloed vervoert zuurstof.

D

A,B en C zijn waar.

Hoe heet de bloedcel bij 4 (enkelvoud)

Hoe heet de bloedcel bij 1 (enkelvoud)

Drag and Drop

Bloedplasma

Bloedcellen

water

Rode bloedcel

Witte bloedcel

Glucose

Warmte

Bloedplaatje

Afvalstoffen

voedingsstoffen

Er zijn mensen die extra vitaminen slikken om een betere afweer tegen ziekteverwekkers te krijgen. Welke bloeddeeltjes hebben te maken met afweer?

A

Witte bloedcellen

B

rode bloedcellen

C

bloedplaatjes

D