Transport & Afweer
Thema 13
Transport & Afweer
Thema 13
Vandaag
08:30 - 09:20 Introductie/Voorkennis
09:20 - 10:10 Bs 1; Bloed
Voorkennis
Opdrachten introductie & Voorkennistoets
Tot 09:20
Bloed
Bloed = transport
Van voedingsstoffen, zuurstof en afvalstoffen, warmte
Samenstelling
Bloedcellen:
- Rode bloedcellen
- Witte bloedcellen
- Bloedplaatjes
Bloedplasma (=serum)
- Plasma-eiwitten
- Water
- Opgeloste stoffen (voedingsstoffen en afvalstoffen)
Bloedplasma
Waterige deel van bloed met plasma-eiwitten en andere opgeloste stoffen
91% water, 7% plasma eiwitten
Fibrinogeen = plasma eiwit > bloedstolling
Antistoffen = eiwitten die je lichaam beschermen tegen infecties
Bloedcellen
Rode bloedcellen - vervoeren zuurstof
Witte bloedcellen - belangrijk bij de afweer
Bloedplaatjes - bloedstolling
Rode bloedcellen
Functie: vervoert zuurstof!
Let op: geen KERN
- Ontstaan uit stamcellen in het rode beenmerg in koppen van pijpbeenderen en in platte beenderen.
- Lichaam kan extra rode bloedcellen aanmaken, b.v. in hooggelegen gebieden
Hemoglobine
Rode bloedcellen bevatten het eiwit hemoglobine waardoor ze makkelijk zuurstof opnemen en afgeven.
- Zorgt voor de rode kleur van de bloedcel
- Bevat ijzer (rode beenmerg heeft ijzerzouten nodig om hemoglobine aan te maken)
- Tekort aan ijzerzouten = bloedarmoede = tekort aan rode bloedcellen en onvoldoende vervoer van O2 = continu moe voelen
Dode rode bloedcellen worden afgebroken in het rode beenmerg, in de milt en in de lever > daarbij komt ijzer vrij --> aanmaak nieuwe hemoglobine voor nieuwe rode bloedcellen
Witte bloedcellen
Bestrijden ziekteverwekkers
ENIGE BLOEDCEL MET EEN KERN !!
geen vaste vorm = door kleine openingen van de kleinste bloedvaten
Witte bloedcellen
3 typen bloedcellen:
1 - ruimen dode celresten op
2 - bestrijden ziekteverwekkers door antistoffen te maken
3 - bestrijden bacteriën (vreetcellen)
Bacteriën worden door witte bloedcellen ingesloten en gaan dood, de witte bloedcel gaat hierbij ook vaak dood.
Etter/ pus uit een wond bestaat uit dode witte bloedcellen en gedode bacteriën, vaak ook nog levende bacteriën
Leukemie
Vorm van kanker dat ontstaat in het beenmerg: grote hoeveelheden onrijpe witte bloedcellen worden gevormd. Witte bloedcellen werken niet goed = niet goed beschermd tegen infecties.
Door zo veel witte bloedcellen worden er minder rode bloedcellen en bloedplaatjes gevormd.
Bloedplaatjes
Functie:
Zorgt voor bloedstolling buiten de bloedvaten
- delen van cellen
- geen celkern, maar ontstaan doordat cellen uiteenvallen
Bloedstolling binnen het bloedvat heet trombose en is gevaarlijk!
Bloedstolling
Hoe geneest een wondje?
Bloedplaatjes zorgen voor bloedstolling
Bloedstolling
Wond...
Bloedstolling: kleverig propje van
bloedplaatjes
De stof Fibrinogeen
(uit bloedplasma)
wordt omgezet in fibrine
Fibrine vormt netwerk van draden
op de wond !
Aan de slag
H13.1 opdracht 1 t/m 7
Opdracht 4 hoeft niet
Tot 10:05
Wat is waar over het bloed?
Het bloed vervoert voedingsstoffen.
Het bloed vervoert afvalstoffen.
Het bloed vervoert zuurstof.
A,B en C zijn waar.
Hoe heet de bloedcel bij 4 (enkelvoud)
Hoe heet de bloedcel bij 1 (enkelvoud)
Drag and Drop
Bloedplasma
Bloedcellen
water
Rode bloedcel
Witte bloedcel
Glucose
Warmte
Bloedplaatje
Afvalstoffen
voedingsstoffen
Er zijn mensen die extra vitaminen slikken om een betere afweer tegen ziekteverwekkers te krijgen. Welke bloeddeeltjes hebben te maken met afweer?
Witte bloedcellen
rode bloedcellen
bloedplaatjes