Ma 2 maart Tautologie en PLeonasme

• Nederlands
• WO
• Studiejaar 3

Pleonasme en tautologie

 Woordenschat

Pleonasme en tautologie

Stijlfiguren: pleonasme en tautologie

Pleonasme of tautologie

1. Schots en scheef: tautologie
   
2. Rode aardbeien: pleonasme
   
3. Bejaarde oudjes: pleonasme
   
4. Letterlijk geciteerd: pleonasme
   
5. Daarom-dan ook: tautologie
   
6. Zomaar ineens: tautologie

Leerdoelen:

Na de les:

-Herken je de stijlfouten foutief pleonasme en foutieve tautologie;

- kun je uitleggen hoe leenwoorden in een taal terechtkomen;

- kun je de herkomst van woorden en uitdrukkingen onderzoeken

Verschil tussen Pleonasme en Tautologie

Hoewel een pleonasme en tautologie op elkaar lijken, is er een subtiel verschil. Bij een pleonasme wordt dezelfde eigenschap dubbelop benoemd, terwijl bij een tautologie het begrip herhaald wordt in andere woorden.

Leg uit wat het verschil is tussen een pleonasme en tautologie met behulp van voorbeelden.

Foutieve tautologie

Als je een tautologie onbewust of verkeerd gebruikt, is er sprake van een 'foutieve tautologie'.

Bijvoorbeeld:

'Misschien dat ze wellicht nog even bellen.'

Geef een voorbeeld van foutieve tautologie

Geef een voorbeeld van foutief pleonasme

Pleonasme of tautologie?
De naakte nudist veroorzaakte nogal wat opschudding bij zijn onverwachte entree.

1. Pleonasme
2. tautologie

pleonasme

tautologie

Hij speelde met de ronde bal.

Ze hield voor eeuwig en altijd van hem.

Er viel rood bloed naar beneden.

Maar dat is echter niet waar

de hete zon 

de uiterste limiet

een houten boomstam

een verbetering ten goede

Misschien hebben ze wellicht een oplossing

Ik ben haast bijna op kantoor

Pleonasme

Tautologie

pleonasme

tautologie

contaminatie

incongruentie

foutieve inversie

dubbele ontkenning

ongelijk getal onderwerp en pv

tegenovergestelde zeggen van wat je bedoelt

deel begrip herhaald

woorden/uitdrukkingen door elkaar

onderwerp en pv verwisseld

synoniemen

Tekst

We hebben ons te barsten gelachen.

Ik heb hem opgetelefoneerd.

Hij lacht als een boer met kiespijn. 

Hij heeft zijn werk nauwkeurig en exact gemaakt.

De gele maan schijnt aan de hemel. 

Ik werk liever op een Samsung dan op een Apple. 

Metonymia

Contaminatie

Tautologie

verglijking met als

Hyperbool

Pleonasme

Contaminatie

Tautologie

Pleonasme

Eigenschap van een woord wordt benadrukt.

Je haalt twee woorden of uitdrukkingen door elkaar.

Twee woorden die precies hetzelfde betekenen.

Wij

De witte sneeuw.

Een kind kan de strijk doen.

Tautologie

Pleonasme

Contaminatie

Jij!

incongruentie

foutieve samentrekking

foutieve inversie

congruente zin

inversie

foutieve tautologie

De Verenigde Staten heeft aangekondigd te bezuinigen.

15% van de mensen stemt voor FvD

Voetbal interesseert me niet en kijk ik dus niet.

Begin april starten we met het project en oefenen we tot juni.

Helaas moeten we naar huis, maar bellen we je snel.

De kinderen werden meestal zonder jas naar buiten gestuurd en daarna ziek.

De kunstmestkorrels mogen nu niet worden uitgestrooid, want het gras is namelijk nat.

Foutieve samentrekking -getal

Foutieve samentrekking betekenis

Foutieve samentrekking gram. functie

Ik keek naar mijn hond Ollie en daardoor niet uit bij het oversteken. 

Marcel heeft zijn vriendin gefeliciteerd en een cadeau gegeven.

Paul is ziek en naar huis gegaan.

Mijn haar zit schots en scheef.

Pleonasme of tautologie?

1. pleonasme
2. tautologie

Dat is een mooie, houten boomstam.

Pleonasme of tautologie?

1. pleonasme
2. tautologie

Tautologie en pleonasme zijn...

1. wat ze zijn
2. stijlfouten
3. beeldspraak
4. spraakfouten

Ik vind een mondelinge spreekbeurt moeilijk.
In deze zin is sprake van een ....

1. pleonasme
2. tautologie

Aanvankelijk wilde wij in het begin volstaan met een klein feest.
In deze zin is sprake van een ....

1. pleonasme
2. tautologie

Tautologie of pleonasme?
Het aandeel van de Nationale-Nederlanden is naar beneden gekelderd.

1. pleonasme
2. tautologie

Honderd km/uur is op de snelweg de uiterste limiet.
Pleonasme of tautologie?

1. pleonasme
2. tautologie

Tautologie of pleonasme?
De palen van de brug zijn gemaakt van grijs beton.

1. tautologie
2. pleonasme

Twee woorden of uitdrukkingen worden door elkaar gebruikt.

Herhaling van de betekenis van een woord of begrip.

Een eigenschap van het woord wordt extra herhaald.

Contaminatie

Pleonasme

Tautologie

Maar dat is echter niet waar

de hete zon 

de uiterste limiet

een houten boomstam

een verbetering ten goede

Misschien hebben ze wellicht een oplossing

Ik ben haast bijna op kantoor

Pleonasme

Tautologie

Herhaling van de betekenis van een woord of begrip.

Een eigenschap van het woord wordt extra herhaald.

Pleonasme

Tautologie

Pleonasme of tautologie?
Wij hoeven tomaten tegenwoordig niet meer uit het buitenland te importeren.

1. Pleonasme
2. tautologie

Pleonasme of tautologie?
Die nutteloze verspilling van papier moet stoppen.

1. pleonasme
2. tautologie

Bovendien moeten jullie ook beter je best doen.
In deze zin is sprake van een ....

1. pleonasme
2. tautologie

Pleonasme of tautologie? De bazin van het stagebedrijf kon het niet vaak genoeg opnieuw herhalen: zo had zij het echt niet bedoeld.

1. Pleonasme
2. Tautologie

Tautologie of pleonasme?
Vanzelfsprekend zal ik dat werk natuurlijk wel nakijken.

1. tautologie
2. pleonasme

Huiswerk voor di 3 maart

VWO:  Maken opdr. 1 t/m 3

Havo : <aken opdr. 1 en 2

Je herkent foutieve pleonasme en foutieve tautologie.