Dansen en suite (Muziek vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Muziek
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining dansen vwo: sarabande en menuet herkennen, pavane en gaillarde vergelijken en mars en ragtime onderscheiden, met zes luistervragen.

VAKTHEORIE · DANSEN

EXAMENTRAINING

Dansen en suite: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Edwin Austin Abbey / Wikimedia Commons, publiek domein

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan bij een luisterfragment de dans herkennen en vergelijken op maat, tempo en karakter.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Tel: tel je twee of drie grote tellen per maat?

• 2. Tempo: is het langzaam, gematigd of vlot?

• 3. Karakter: statig, sierlijk, springerig, stevig of zwierig?

• 4. Kies: combineer maat, tempo en karakter, en vergelijk bij twijfel met de dans waar je mee twijfelt.

Kinderen en dames bij een piano, schilderij The Minuet

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

VRAAGTYPE 1: SARABANDE EN MENUET HERKENNEN

• Beide dansen zijn driedelig: je onderscheidt ze op tempo en karakter.

• Een sarabande is langzaam en gewichtig, een menuet lichter en gematigd vlot.

Image credit: Elizabeth Adela Forbes / Wikimedia Commons, publiek domein

Video: Bach: Franse suite nr. 5 in G, BWV 816, Sarabande, Murray Perahia, piano (kanaal: Murray Perahia - Topic). Wat hoor je? Een pianosolo in een langzame, statige driedelige maat, zangerig en gewichtig. Goede antwoord: een sarabande, uit een suite.

Welke dans hoor je in dit fragment?

A

Een gaillarde

B

Een mars

C

Een ragtime

D

Een sarabande

Langzaam, statig en driedelig: een sarabande uit een suite. De gaillarde is vlot en springerig, de mars tweedelig en de ragtime gesyncopeerd.

Video: Bach: Orkestsuite nr. 2 in b klein, BWV 1067, Menuet, Emmanuel Pahud en Berliner Barock Solisten (kanaal: Emmanuel Pahud - Topic). Wat hoor je? Een fluit met strijkers speelt een gematigde, sierlijke dans in een driedelige maat uit een barokke suite. Goede antwoord: driedelig met een gematigd, sierlijk karakter, een menuet.

Welke eigenschap past bij dit fragment?

A

Driedelig met een gematigd, sierlijk karakter

B

Tweedelig, statig en schrijdend

C

Langzaam met een zware tweede tel

D

Tweedelig, regelmatig en stevig

Dit menuet uit een barokke suite is driedelig en sierlijk. Langzaam met een zware tweede tel is de sarabande.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

VRAAGTYPE 2: PAVANE EN GAILLARDE VERGELIJKEN

• Je herkent pavane en gaillarde vergelijkend: maat, tempo en karakter.

• Pavane: tweedelig en statig. Gaillarde: driedelig en springerig.

Video: Susato: Danserye (1551), Pavane La Battaille, New London Consort, Philip Pickett (kanaal: New London Consort - Topic). Wat hoor je? Een renaissanceensemble speelt een statige dans in een gelijkmatige, tweedelige pas. Goede antwoord: een pavane. Wie gaillarde kiest, hoort geen springerig, vlot driedelig gevoel.

Welke dans hoor je in dit fragment?

A

Een gaillarde

B

Een sarabande

C

Een pavane

D

Een menuet

Het fragment is tweedelig en statig: een pavane. Sarabande en menuet zijn driedelig, de gaillarde is vlot en springerig.

Video: Praetorius: Terpsichore, Gaillarde, Doulce Mémoire, Denis Raisin-Dadre (kanaal: Doulce Mémoire - Topic). Wat hoor je? Een renaissanceensemble speelt een vlotte, springerige dans die als driedelig aanvoelt. Goede antwoord: vlot tempo en een driedelig, springerig gevoel, dus een gaillarde.

Waaraan hoor je dat dit een gaillarde is en geen pavane?

A

Langzaam tempo en een tweedelige, schrijdende pas

B

Een gesyncopeerde melodie boven een regelmatige beat

C

Vlot tempo en een driedelig, springerig gevoel

D

Een zware tweede tel in een langzame maat

De gaillarde is vlotter en driedelig. Het langzame, tweedelige gevoel is de pavane en de zware tweede tel hoort bij de sarabande.

Frédéric Chopin, portret door Eugène Delacroix (1838)

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

VRAAGTYPE 3: MARS EN RAGTIME

• Marsmuziek is tweedelig en regelmatig, ook als het in 6/8 staat.

• Ragtime heeft een gesyncopeerde melodie boven een regelmatige beat.

Image credit: Eugène Delacroix / Wikimedia Commons, publiek domein

Video: Joplin: Maple Leaf Rag, Joshua Rifkin, piano (kanaal: Joshua Rifkin - Topic). Wat hoor je? Een pianist speelt een melodie in de rechterhand waarvan de accenten steeds net naast de tellen vallen: syncope. De linkerhand speelt een regelmatige, marsachtige beat. Goede antwoord: syncope.

Welk ritmisch kenmerk hoor je in de melodie?

Goed: syncope (accenten tussen de tellen), typerend voor ragtime. Verwachte fout: alleen zeggen dat het snel is of dat de begeleiding regelmatig is.

Video: Sousa: The Washington Post, The President's Own United States Marine Band (kanaal: United States Marine Band). Wat hoor je? Een harmonieorkest speelt een vlotte mars in 6/8: twee grote tellen, elk met drie korte noten. Een mars in 6/8 is tweedelig. Goede antwoord: tweedelig, met twee groepen van drie noten.

Is dit fragment tweedelig of driedelig?

A

Tweedelig, met twee groepen van drie noten

B

Driedelig, met drie losse tellen

C

Zesdelig, met zes gelijke tellen

D

Onregelmatig, met wisselende maten

Dit is een mars in 6/8: twee grote tellen, elk met drie noten. Wie driedelig kiest, telt de noten in plaats van de grote tellen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Sarabande en menuet herkennen

2

Pavane en gaillarde vergelijken

3

Mars en ragtime

4

Maat en karakter combineren

Bespreek de uitslag en laat leerlingen die twijfelen bij twee driedelige dansen eerst het tempo en de zwaarte van tel twee beoordelen.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Tel eerst: twee grote tellen is een pavane of mars, drie tellen is een gaillarde, sarabande, menuet of wals.

• Bij twee driedelige dansen: langzaam en gewichtig is een sarabande, gematigd en sierlijk is een menuet, vlot en zwierig is een wals.

• Een mars in 6/8 is tweedelig: tel de grote tellen, niet elke noot.

• Gebruik de begrippen uit de syllabus: menuet, sarabande, pavane, gaillarde, suite, mars, wals en ragtime.