AI, nepnieuws en wat jij gelooft

AI, nepnieuws en wat jij gelooft

1 / 27
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBurgerschapMBOStudiejaar 1

This lesson contains 27 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

AI, nepnieuws en wat jij gelooft

Deze les combineert twee actuele burgerschapsthema’s uit de opdracht: AI & ChatGPT en nepnieuws & deepfakes. Houd de opening laagdrempelig en dichtbij de leefwereld van studenten.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat AI is, hoe jongeren AI en online media gebruiken, en hoe ik slimmer kan omgaan met kansen, risico’s en neppe informatie.

This item has no instructions

Welk woord past bij AI of nepnieuws?

Gebruik dit als activering. Vraag kort door op veelgenoemde woorden zoals slim, handig, eng, nep of snel.

Wat is AI?

  • AI betekent: kunstmatige intelligentie

  • Een computerprogramma leert van gegevens

  • AI herkent patronen en geeft antwoorden

  • Voorbeelden: ChatGPT, aanbevelingen op TikTok, vertaalapps

Leg simpel uit: AI 'denkt' niet zoals een mens, maar rekent, vergelijkt en voorspelt op basis van veel informatie.

AI is al dichtbij

AI zit vaak in apps die studenten al kennen.


  • video-aanbevelingen op social media

  • spellingcontrole en vertalen

  • navigatie en routeadvies

  • klantenservice-chatbots

  • filters in foto- en video-apps

Maak het concreet met herkenbare voorbeelden uit hun dagelijks leven. Zo verdwijnt het idee dat AI alleen iets is voor techbedrijven.

Waar gebruiken jongeren AI voor?

  • samenvattingen maken

  • hulp bij huiswerk

  • teksten verbeteren

  • ideeën bedenken voor werk of stage

  • afbeeldingen maken

Noem ook dat jongeren AI soms gebruiken zonder het door te hebben, bijvoorbeeld via zoekmachines of automatische suggesties.

Waarom is AI handig?

  • snel informatie vinden

  • hulp bij schrijven en plannen

  • moeilijke tekst makkelijker maken

  • inspiratie voor opdrachten

  • tijd besparen bij herhalende taken

Benadruk dat 'handig' niet hetzelfde is als 'altijd goed'. Dat vormt de brug naar de volgende slide.

Wat zijn risico’s van AI?

  • AI kan fouten maken

  • antwoorden klinken soms slim, maar zijn niet altijd waar

  • je kunt te afhankelijk worden

  • privacy kan in gevaar komen

  • niet iedereen gebruikt AI eerlijk

Gebruik eventueel het woord 'hallucineren' niet op het bord als dat te lastig is; zeg gewoon dat AI soms overtuigend onzin geeft.

Wat doet AI volgens de les vooral?

A

Patronen herkennen

B

Gevoelens hebben

C

Dromen onthouden

D

Spieren trainen

Sluit aan op de uitleg dat AI leert van gegevens, patronen herkent en antwoorden geeft; het denkt niet als een mens.

Gebruik jij weleens AI voor school, werk of stage?

1

Vaak

2

Soms

3

Bijna nooit

4

Nooit

This item has no instructions

Kan AI mijn baan overnemen?

Meestal verandert AI een beroep, in plaats van dat een beroep helemaal verdwijnt.


AI neemt vooral herhalende taken over. Mensen blijven nodig voor contact, keuzes, creativiteit en verantwoordelijkheid.

Dit is de kern van het eerste deel. Laat zien dat beroepen vaak veranderen: sommige taken gaan sneller met AI, maar menselijk oordeel blijft belangrijk.

Beroepen die veranderen door AI

Taken waar mensen belangrijk blijven

Taken die AI kan helpen doen

  • administratie

  • plannen

  • standaardmails schrijven

  • gegevens sorteren

  • eenvoudige klantenservice

  • zorgen voor mensen

  • gesprekken voeren

  • problemen beoordelen

  • samenwerken

  • verantwoordelijkheid nemen

Koppel dit aan beroepen die studenten kennen: winkel, zorg, logistiek, horeca, kantoor, beveiliging.

Welke taken neemt AI vooral sneller over?

A

Zorggesprekken

B

Herhalende taken

C

Lastige keuzes

D

Samenwerken

Dit checkt de kernzin van slide 7: AI neemt vooral herhalende taken over, mensen blijven nodig voor contact en verantwoordelijkheid.

Welk beroep verandert door AI? Noem 1 voorbeeld.

Bespreek beroepen die dichtbij de studenten staan, zoals winkel, zorg, logistiek, horeca of kantoor. Goede antwoorden noemen een beroep én welke taken veranderen door AI.

Kan ik nog geloven wat ik zie?

Hier start het tweede thema: nepnieuws en deepfakes. Maak de overgang door te zeggen dat AI niet alleen handig is, maar ook misleidend kan worden gebruikt.

Kan ik nog geloven wat ik zie?

Hier start het tweede thema: nepnieuws en deepfakes. Maak de overgang door te zeggen dat AI niet alleen handig is, maar ook misleidend kan worden gebruikt.

Wat is nepnieuws?

Nepnieuws is informatie die onjuist of misleidend is.


Dat kan expres gemaakt zijn om aandacht, geld of invloed te krijgen. Soms lijkt een bericht echt, maar klopt de inhoud niet.

Maak onderscheid tussen een fout en doelbewuste misleiding, maar houd het eenvoudig.

Wat is een deepfake?

  • een neppe afbeelding, stem of video

  • gemaakt met AI

  • lijkt vaak echt

  • kan gebruikt worden voor grap, reclame of misleiding

Leg uit dat deepfakes extra lastig zijn omdat beeld en geluid vaak betrouwbaar voelen voor mensen.

Waarom geloven mensen nepberichten?

  • het bericht past bij wat je al denkt

  • een schokkende titel trekt aandacht

  • veel likes lijken betrouwbaar

  • snelle scroll = weinig controle

  • beeld maakt veel indruk

Koppel dit aan social media-gebruik: snel kijken, snel delen, weinig checken.

Wat is clickbait?

Clickbait is een titel of afbeelding die je expres nieuwsgierig of boos maakt, zodat je klikt.


Vaak is de titel groter of heftiger dan de echte inhoud.

Voorbeelden die je mondeling kunt noemen: 'Je gelooft nooit wat er daarna gebeurde' of 'Deze fout maakt iedereen'.

Signalen: echt of nep?

  • extreme claims

  • veel hoofdletters of uitroeptekens

  • rare links

  • vage profielfoto’s

  • beelden zonder context

Let hierop

Pas extra op bij

  • wie is de afzender?

  • staat er een datum bij?

  • zijn er bronnen genoemd?

  • klopt het taalgebruik?

  • melden andere betrouwbare sites dit ook?

Dit is de praktische kern van het tweede deel. Houd het bij een korte checklist die studenten echt kunnen gebruiken.

AI-beelden en video’s checken

  • kijk naar handen, tanden of ogen

  • let op rare achtergronden

  • check of lippen en stem goed passen

  • zoek of hetzelfde beeld elders staat

Zeg erbij dat deepfakes steeds beter worden, dus één detail is niet genoeg. Meerdere checks samen geven een beter oordeel.

Slim omgaan met online informatie

Twijfel is niet dom, maar slim.


Eerst checken, dan pas geloven of delen. Zo bescherm je jezelf en anderen tegen misleiding.

Laat dit landen als burgerschapsvaardigheid: verantwoordelijk omgaan met informatie in een samenleving.

Wat is een deepfake?

A

Een echte livevideo

B

Een veilige link

C

Een AI-nepbeeld

D

Een nieuwsbron

Kort en simpel gehouden op A2/B1-niveau. Correct: een neppe afbeelding, stem of video gemaakt met AI.

Een schokkende titel zonder bron is meestal...

1

Echt

2

Twijfelachtig

3

Nep

4

Weet ik niet

This item has no instructions

Wat heb jij vandaag geleerd?

Exit ticket zonder fout of goed. Laat studenten kort terugkijken op hun leren.

Begrippen

AI - computertechnologie die patronen herkent en taken uitvoert

kunstmatige intelligentie - Nederlandse naam voor AI

ChatGPT - AI-programma dat tekst maakt en vragen beantwoordt

deepfake - neppe video, afbeelding of stem gemaakt met AI

nepnieuws - onjuiste of misleidende informatie

clickbait - titel of beeld dat expres lokt om te klikken

bron - plek waar informatie vandaan komt

This item has no instructions