Longmedicatie en luchtwegmedicatie

Longmedicatie in de zorg

1 / 21
next
Slide 1: Slide
New lesson editorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 3

This lesson contains 21 slides, with interactive quiz and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Longmedicatie in de zorg

Deze les focust op medicijnen voor de luchtwegen binnen verpleging en verzorging: inhalatiemedicatie, prednison en antibiotica bij longaandoeningen. Houd de koppeling met veilig toedienen en observeren steeds centraal.

Wat is longmedicatie?

Longmedicatie helpt bij klachten van de luchtwegen.


  • verwijdt de luchtwegen

  • remt ontsteking

  • bestrijdt infecties

  • vermindert benauwdheid, hoesten of slijmvorming

Leg uit dat niet alle longklachten hetzelfde behandeld worden: benauwdheid door vernauwing vraagt vaak iets anders dan een infectie of een ontstekingsreactie.

Belangrijke groepen

In deze les staan drie groepen centraal:


  • inhalatiemedicatie bij benauwdheid of luchtwegvernauwing

  • prednison bij ontsteking van de luchtwegen

  • antibiotica bij bacteriële infecties, zoals sommige longontstekingen

Noem dat inhalatiemedicatie vaak direct in de longen werkt, terwijl prednison en antibiotica meestal systemisch werken via tablet, drank of injectie.

Inhalatiemedicatie

Inhalatiemedicatie wordt ingeademd via een inhalator of vernevelaar.


  • werkt direct in de luchtwegen

  • vaak snel effect

  • minder werking op de rest van het lichaam dan veel tabletten

  • veel gebruikt bij astma en COPD

Benadruk dat goed inhaleren belangrijk is: verkeerde techniek geeft minder medicijn in de longen en dus minder effect.

Luchtwegverwijders: salbutamol

Salbutamol is een kortwerkende luchtwegverwijder.


  • merknaam: Ventolin

  • ontspant de spieren rond de luchtwegen

  • werkt snel bij benauwdheid

  • vaak zo nodig gebruikt bij astma of COPD

Leg uit dat salbutamol een 'aanvalsmedicatie' of noodmedicatie kan zijn: snel effect, maar niet bedoeld om ontsteking zelf te behandelen.

Toediening van salbutamol

Bij een dosisaerosol is de techniek belangrijk:


  • goed schudden

  • uitademen

  • inhalatie starten en tegelijk spray indrukken

  • diep inademen

  • adem enkele seconden vasthouden

  • zo nodig met voorzetkamer gebruiken

Wijs op veelgemaakte fouten: te snel inhaleren, niet uitademen vooraf, en direct weer uitademen. Een voorzetkamer helpt vooral bij kinderen, ouderen en mensen met coördinatieproblemen.

Andere inhalatiemedicatie

Niet elke inhalator doet hetzelfde.


  • Ipratropium - merknaam Atrovent - luchtwegverwijder

  • Tiotropium - merknaam Spiriva - langwerkende luchtwegverwijder

  • Budesonide - merknaam Pulmicort - ontstekingsremmer

  • Fluticason - merknaam Flixotide - ontstekingsremmer

Maak onderscheid tussen luchtwegverwijders en inhalatiecorticosteroïden. Die laatste werken niet direct tegen acute benauwdheid, maar verminderen ontsteking op langere termijn.

Verschil atrovent en salbutamol

Salbutamol (SABA)

  • Werkt snel en kortdurend.

  • Verwijdt de luchtwegen door de β2-receptoren te stimuleren.

  • Wordt gebruikt bij acute benauwdheid.

  • Bijwerkingen: trillen en hartkloppingen.

Atrovent (ipratropium – SAMA)

  • Werkt iets langzamer en kortdurend.

  • Verwijdt de luchtwegen door muscarinereceptoren te blokkeren.

  • Vooral gebruikt bij COPD.

  • Bijwerking: vooral droge mond.

💡 Onthouden: Salbutamol = snel bij benauwdheid. Atrovent = andere werking en vooral bij COPD.

This item has no instructions

Prednison

Prednison is een corticosteroïd.


  • remt ontstekingen

  • vermindert zwelling in de luchtwegen

  • wordt vaak tijdelijk gegeven

  • gebruikt bij bijvoorbeeld ernstige longontsteking, exacerbatie van astma of COPD

De gebruiker noemde pneumonie; formuleer zorgvuldig: prednison behandelt de bacterie niet, maar kan in sommige situaties worden ingezet om ontstekingsreactie of exacerbatie te verminderen volgens voorschrift.

Werking van prednison

Prednison pakt vooral de ontstekingsreactie aan.


Ontsteking in de luchtwegen → zwelling en prikkeling → meer benauwdheid


Prednison → minder ontsteking → luchtwegen rustiger → klachten nemen af

Benadruk het verschil met salbutamol: salbutamol opent snel de luchtwegen, prednison remt vooral de onderliggende ontsteking en werkt anders.

Toediening en aandachtspunten

Prednison wordt meestal als tablet gegeven.


  • geven volgens voorschrift

  • vaak als kuur van enkele dagen

  • innemen met water

  • let op mogelijke bijwerkingen, zoals onrust, hogere bloedsuiker of maagklachten

  • niet op eigen initiatief stoppen bij langer gebruik

Voor een korte les hoeft niet diep op afbouwen te worden ingegaan, maar noem wel dat langdurig gebruik niet zomaar gestopt mag worden.

Bijwerkingen prednison

  1. Verhoogde bloedsuiker

  2. Meer eetlust en gewichtstoename

3.Vocht vasthouden

4.Maagklachten

5.Stemmingswisselingen en slaapproblemen

6.Verhoogde kans op infecties

7.Bij langdurig gebruik: botontkalking en spierzwakte

This item has no instructions

Antibiotica bij longziekten

Antibiotica werken tegen bacteriën.


  • gebruikt bij bacteriële longinfecties

  • bijvoorbeeld bij sommige vormen van pneumonie

  • niet bedoeld voor virussen

  • doel: infectie bestrijden en verdere verslechtering voorkomen

Maak het onderscheid expliciet: niet elke hoest of luchtweginfectie vraagt antibiotica. Bij virale infecties helpen antibiotica niet.

Voorbeelden van antibiotica

Veelvoorkomende voorbeelden bij luchtweginfecties:


  • Amoxicilline - merknaam Clamoxyl

  • Doxycycline - merknaam Vibramycin

  • Amoxicilline/clavulaanzuur - merknaam Augmentin

  • Azitromycine - merknaam Zithromax

Merknamen kunnen per instelling of land verschillen; noem dat de stofnaam altijd belangrijk is om te herkennen.

Toediening van antibiotica

Antibiotica kunnen worden gegeven als:


  • tablet of capsule

  • drank

  • infuus bij ernstigere infecties


Belangrijk:

  • op vaste tijden geven

  • kuur afmaken volgens voorschrift

  • observeren op effect en bijwerkingen

Noem voorbeelden van observaties: temperatuur, ademhaling, sputum, benauwdheid en mogelijke allergische reactie.

Verschil tussen de drie groepen

  • Salbutamol / Ventolin: verwijdt snel de luchtwegen

  • Prednison: remt ontsteking in de luchtwegen

  • Antibiotica: bestrijden bacteriën bij een infectie


De keuze hangt af van de oorzaak van de klachten.

Dit is de kernvergelijking van de les. Laat zien dat dezelfde klacht, zoals benauwdheid, verschillende oorzaken kan hebben en dus een andere behandeling.

Veilig toedienen in de zorg

Bij longmedicatie let je als zorgverlener op:


  • juiste medicijn en juiste patiënt

  • juiste toedieningsvorm

  • goede inhalatietechniek

  • tijdstip en dosering

  • effect: minder benauwd of minder hoesten

  • bijwerkingen en bijzonderheden rapporteren

Verbind dit met basisprincipes van medicatieveiligheid. Laat leerlingen bedenken dat observatie net zo belangrijk is als het geven zelf.

Wanneer zijn antibiotica bij longklachten bedoeld?

A

Bij virussen

B

Bij bacteriën

C

Bij allergie

D

Bij astma-aanval

Gebaseerd op slides 11-13. Benadruk dat niet elke hoest of luchtweginfectie antibiotica vraagt.

Vul de kernbegrippen in

Antibiotica werken tegen bacteriën en kunnen bij sommige vormen van pneumonie worden gegeven. Ze moeten op vaste tijden worden toegediend en de kuur moet worden afgemaakt.

bacteriën
pneumonie
tijden
kuur
virussen
prednison
pufjes
merknaam

Toetst begrip van indicatie en veilig gebruik van antibiotica.

Begrippenlijst

longmedicatie - medicijnen die gebruikt worden bij aandoeningen van de luchtwegen of longen

inhalatiemedicatie - medicatie die via inademing rechtstreeks in de luchtwegen komt

salbutamol - kortwerkende luchtwegverwijder die snel benauwdheid kan verminderen

Ventolin - merknaam van salbutamol

prednison - corticosteroïd dat ontstekingen remt

pneumonie - longontsteking

antibioticum - medicijn dat bacteriën doodt of remt

This item has no instructions

Begrippenlijst

luchtwegverwijder - medicijn dat de luchtwegen wijder maakt zodat ademen makkelijker wordt

corticosteroïd - medicijn dat ontstekingsreacties in het lichaam remt

dosisaerosol - inhalator die een afgemeten dosis medicijn afgeeft

voorzetkamer - hulpmiddel dat het inhaleren met een puf makkelijker maakt

COPD - chronische longziekte met vernauwde luchtwegen

astma - aandoening waarbij de luchtwegen gevoelig en vernauwd kunnen raken

This item has no instructions