De buurtsportcoach in beweging
De buurtsportcoach in beweging
De les bouwt op van waarom bewegen belangrijk is, naar richtlijnen, naar concrete activiteiten en erkende interventies die een buurtsportcoach kan inzetten.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe een buurtsportcoach bewegen stimuleert met kennis over gezondheid, beweegrichtlijnen, sportstimuleringsactiviteiten en leefstijlinterventies.
This item has no instructions
Welke woorden koppel jij aan bewegen en gezondheid?
Gebruik de woordwolk als activering van voorkennis. Laat leerlingen kort toelichten waarom bepaalde woorden vaak terugkomen, zoals fitheid, plezier, ziektepreventie of afvallen.
Bewegen en gezondheid
Sport en bewegen geven ontspanning en plezier
Ze dragen ook direct bij aan gezondheid
Meer beweging helpt chronische aandoeningen en vroegtijdige sterfte terug te dringen
Actieve mensen zijn vaak fysiek sterker en belastbaarder
This item has no instructions
Waarom draagt een gezonde leefstijl en vitale burgers bij aan een maatschappelijk doel?
This item has no instructions
Waarom bewegen maatschappelijk telt
Minder chronische ziekten betekent winst voor de volksgezondheid
Actieve werknemers verzuimen minder en herstellen vaak sneller
Fysieke inactiviteit is een grote onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten
Bewegen is dus niet alleen persoonlijk, maar ook maatschappelijk belangrijk
This item has no instructions
Van bewegingsarmoede naar actief
Nederland kent veel structurele inactiviteit
Oorzaken zijn onder andere meer schermtijd, zittend werk en gemotoriseerd vervoer
Daardoor bewegen veel mensen minder dan goed is voor hun gezondheid
De buurtsportcoach werkt juist aan de stap naar een actievere leefstijl
This item has no instructions
Casus:
Locatie: Administratiekantoor / IT-afdeling (bijv. op een bedrijvenpark).
Doelgroep: 10 medewerkers die dagelijks 8 uur achter een beeldscherm zitten, stijve spieren hebben (nek, schouders, onderrug) en een lage motivatie hebben om intensief te sporten.
Doel: Een laagdrempelige, energiegevende beweegbreak van 15 minuten aanbieden op of rond de werkplek (zonder omkleden of zweten), die de drempel naar structureel bewegen verlaagt.
This item has no instructions
Landelijke aanpak
De rijksoverheid werkt met Sportakkoord II en het Nationaal Preventieakkoord
De Beweegalliantie stimuleert dagelijks bewegen via samenwerking
Vaardig in Bewegen richt zich op een brede motorische basis bij jeugd
Leg de koppeling naar de buurtsportcoach: lokaal uitvoeren van doelen die landelijk zijn ingezet.
Opdracht:
Wat staat er in het sportakkoord wat belangrijk is voor de buurtsportcoach?
This item has no instructions
Wat bepaalt gezondheid?
Gezondheid wordt beïnvloed door drie hoofdcategorieën:
Leefstijlfactoren
Omgevingsfactoren
Persoonsgebonden factoren
Een buurtsportcoach werkt vooral op het snijvlak van leefstijl en omgeving.
This item has no instructions
Directe effecten van bewegen
Voldoende bewegen verbetert belangrijke lichaamswaarden:
Lichaamsgewicht en vetpercentage
Bloeddruk
Botdichtheid
Cholesterolprofiel
Insulinegevoeligheid
This item has no instructions
Risicovermindering door bewegen
Meer beweging helpt risico's verlagen op hart- en vaatziekten
Ook het risico op CVA en diabetes type 2 neemt af
Bewegen hangt samen met lagere kans op sommige vormen van kanker
Het ondersteunt ook het houdings- en bewegingsapparaat
Noem voorbeelden uit de tekst: hartinfarct, beroerte, dikkedarmkanker, borstkanker, artrose en COPD.
Overgewicht in Nederland
In 2021 had 50% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder overgewicht
36% had matig overgewicht
14% had ernstig overgewicht of obesitas
Deze trend is sinds 2014 ongeveer stabiel
This item has no instructions
Positieve Gezondheid
Gezondheid betekent niet alleen de afwezigheid van ziekte.
Binnen Positieve Gezondheid gaat het ook om functioneren, welbevinden, energie, fitheid en de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving.
This item has no instructions
Human Capital Model
Sport en bewegen versterken spierkracht en motoriek
Ze ondersteunen het immuunsysteem
Ze vergroten de belastbaarheid
Ze helpen mensen om lichamelijk zelfstandiger en actiever te blijven
In de bron wordt Erik Scherder genoemd als onderbouwing van het belang van bewegen voor functioneren en weerbaarheid.
Opdracht:
Zoek op wat sporten en bewegen met je hersenen doet.
This item has no instructions
Twee begrippen: niet hetzelfde
Fysieke inactiviteit: de beweegrichtlijnen niet halen
Sedentair gedrag: veel zitten of liggen met heel laag energieverbruik
Dit is exclusief slapen
Het is belangrijk om deze begrippen strikt te onderscheiden
This item has no instructions
Actief én toch veel zittend
Iemand kan:
wél voldoen aan de beweegrichtlijnen
en tóch een sedentaire leefstijl hebben
Dus: sporten alleen is niet altijd genoeg als iemand daarnaast heel veel zit.
This item has no instructions
Gezondheidsrisico van veel zitten
Meer dan 8 uur per dag zitten geeft 27% meer kans op vroegtijdig overlijden dan minder dan 4 uur zitten
In combinatie met weinig bewegen stijgt het risico op hart- en vaatziekten met 74%
Minder zitten is dus een apart gezondheidsdoel
This item has no instructions
Nederland zit veel
26% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder zit meer dan 8,5 uur per dag
Dat is veel hoger dan het EU-gemiddelde van 11%
Werknemers zaten in 2022 gemiddeld 8,9 uur per werkdag
Noem dat VWS, SZW en Kenniscentrum Sport & Bewegen werken aan trajecten om langdurig zitten op het werk te doorbreken.
Opdracht:
Wat is JOGG en waar staat de afkorting voor?
Wat is de missie van JOGG en waarom richt het zich niet alleen op sport, maar op de fysieke en sociale leefomgeving van de jeugd?
De pijlers en thema's van JOGG:
Noem minimaal drie bekende campagnes/thema's van JOGG
Welke maatschappelijke partners (denk aan basisscholen, supermarkten, sportverenigingen, kinderopvang, wijkteams) werken hierin samen?
De lokale praktijk:
Is jouw eigen gemeente (of de gemeente van je stage/werkplek) een aangesloten JOGG-gemeente?
Wie is daar de lokale JOGG
This item has no instructions
JOGG als leefstijlaanpak
JOGG richt zich op jeugd van 0 t/m 23 jaar
Doel: een leefstijltransitie om overgewicht terug te dringen
De aanpak werkt via voorwaarden als politiek draagvlak, samenwerking, gedeeld eigenaarschap, verbinding, preventie en zorg en monitoring
Gebruik JOGG als voorbeeld van een brede aanpak waarin de buurtsportcoach met meerdere partners samenwerkt.
Richtlijn voor volwassenen
Minimaal 150 minuten per week matig intensief bewegen
Verspreid over meerdere dagen
Minimaal 2 keer per week spier- en botversterkend
Volwassenen en ouderen
Aanvullend balansoefeningen
En: veel stilzitten voorkomen
Extra voor ouderen
This item has no instructions
Richtlijn voor jeugd
Jonger dan 4 jaar
Geen vaste minutennorm
Nadruk op gevarieerd bewegen
En op motorische stimulering
Dagelijks minimaal 1 uur matig intensief bewegen
Minimaal 3 keer per week spier- en botversterkend
Veel stilzitten en schermtijd beperken
4 t/m 17 jaar
This item has no instructions
WHO-richtlijnen
0–1 jaar: meerdere keren per dag actief, niet-lopende baby's minimaal 30 minuten tummy time
1–5 jaar: minstens 3 uur per dag actief spel of bewegen
5–18 jaar: gemiddeld 60 minuten per dag matig tot zwaar intensief
18–64 jaar: 150–300 minuten matig of 75–150 minuten zwaar intensief per week
Noem erbij dat ook hier spier- en botversterkende activiteiten terugkomen, afhankelijk van de leeftijd.
Oudere normen en indelingen
NNGB: 5 dagen per week 30 minuten matig intensief
Fitnorm: 1 tot 3 keer per week intensief sporten, minimaal 20 minuten
Spier-/krachtnorm: minimaal 2 keer per week
Combinorm: voldoen aan NNGB óf fitnorm
This item has no instructions
Actief, semi-actief, inactief
Indeling
Sporter: minimaal 12 keer per jaar
Frequente sporter: minimaal 40 keer per jaar
Intensieve sporter: 2 tot 3 keer per week
Actief: voldoet volledig aan de NNGB
Semi-actief: 1 tot 4 dagen per week 30 minuten matig intensief
Inactief: op geen enkele dag 30 minuten matig intensief
Sportdeelname
Bij jeugd geldt inactiviteit als minder dan 3 dagen per week 60 minuten actief.
Hoe staat Nederland ervoor?
In 2022 voldeed 44,3% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder aan de beweegrichtlijnen
Dat is lager dan in het coronapiekjaar 2020
Opleidingsniveau blijft een belangrijk verschil
Beweegrichtlijnen halen is dus voor veel mensen nog lastig
This item has no instructions
Sportdeelname in Nederland
53% sport wekelijks
Mannen: 55%, vrouwen: 51%
Fitness/conditietraining is het populairst
Hardlopen en veldvoetbal blijven belangrijk; padel groeit snel
This item has no instructions
Niet iedereen sport evenveel
Ongeveer 33% van praktisch opgeleiden haalt de richtlijn
Bij hoogopgeleiden is dat ruim 50%
Slechts 20% van mensen met een fysieke beperking én chronische aandoening sport wekelijks
Jongeren sporten vaker in clubverband; volwassenen vaker individueel of commercieel
Organisatiegraad: ongeveer 3 op de 10 Nederlanders is lid van een sportvereniging.
Kennismaken met sport
Sportkennismakingsactiviteiten
Laagdrempelig
Geschikt voor beginners
Gericht op spelvreugde en succesbeleving
Helpen de stap naar verenigingen of aanbieders te maken
Introductieactiviteiten
Korte proeflessen of cursussen
Ingezet om nieuwe leden of deelnemers te werven
Maken de eerste stap kleiner
This item has no instructions
Clinics en instuiven
Sportclinics richten zich op één specifieke sport
Vaak met aandacht voor technische en tactische vaardigheden
Sportinstuiven zijn vrijblijvende bijeenkomsten zonder vaste aanwezigheidsplicht
Instuiven passen goed in zaal, park, plein of buurtlocatie
Noem dat clinics soms extra aantrekkingskracht hebben door inzet van gespecialiseerde trainers of ex-topsporters.
Toernooien en evenementen
Sporttoernooien werken goed als bindmiddel voor teams en scholen
Ze zijn vooral sterk voor jeugd
Evenementen zoals de Nationale Sportweek trekken veel deelnemers
Het doel is doorstroom naar structureel sportaanbod
Noem dat toernooien vaak worden gecombineerd met voorlichting, muziek, gezonde catering of Fair Play.
De openbare ruimte benutten
Pleintjesactiviteiten maken gebruik van bestaande sportplekken
Voorbeelden zijn Cruyff Courts, Krajicek Playgrounds, natuurpleinen en beweegtuinen
De openbare ruimte verlaagt drempels
Zo wordt bewegen zichtbaar en bereikbaar in de buurt
This item has no instructions
Voorbeelden voor ouderen
Sociaal Vitaal: voor kwetsbare ouderen, met aandacht voor bewegen, sociale vaardigheden en weerbaarheid
In Balans: valpreventie voor zelfstandig wonende ouderen van 70+
Elke Stap Telt: wandelprogramma voor senioren en chronisch zieken
This item has no instructions
Voorbeelden voor kinderen en school
PLAYgrounds stimuleert basisschoolleerlingen om in pauzes minstens 15 minuten matig tot zwaar actief te zijn
Beweegkriebels ondersteunt professionals bij motorische stimulering van 0 tot 4 jaar
sCOOLsport is een integrale schoolaanpak rond dagelijks bewegen, gewicht, weerbaarheid en motoriek
Lekker Fit! werkt met een gedragsveranderingscyclus
This item has no instructions
Voorbeelden voor jongeren
IRun2BFit koppelt biologielessen over leefstijl aan hardlooptrainingen tijdens LO
Het programma werkt toe naar een loopevenement
Club2Move is een laagdrempelige sportbuurtclub voor jongeren van 10–18 jaar in kwetsbare wijken
Daarin is ook aandacht voor voedingseducatie
This item has no instructions
Bewegen als deel van bredere hulp
Sommige interventies combineren bewegen met andere vormen van ondersteuning
In de put, uit de put 55+ richt zich op depressieve klachten
Het combineert fysieke activiteit, cognitieve herstructurering en assertiviteit
Dit laat zien dat bewegen ook onderdeel kan zijn van een bredere leefstijlaanpak
This item has no instructions