OC - les 4

• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 2

Vak: Onvoorziene en crisissituatie

Les 5

Docent: Fatine Bouchlaghem 

Welkom fijn dat je er bent!

Check-in: Hoe zit je erbij vandaag?

Je mag kiezen uit: emoji, kleur, of een korte reactie

Wat heb jij nodig om goed te starten?

Welke regels beschermen de cliënt?

Na deze les kan je:

• uitleggen waarom wetten en regels belangrijk zijn in de maatschappelijke zorg;
• het verschil uitleggen tussen een wet, protocol en richtlijn
• vier belangrijke wettelijke kaders/onderwerpen herkennen: Wzd, Wvggz, OTS en Meldcode
• herkennen dat een cliënt rechten heeft en niet zomaar gedwongen mag worden

Vandaag ontdekken we:

Wat mag ik als begeleider wel en niet doen?

We kijken naar:

wetten;

protocollen;

richtlijnen;

rechten van cliënten;

situaties uit de praktijk.

Waar hebben we het vorige les over gehad?

Bespreek met je buurman/buurvrouw:

Welke onderwerpen hebben we tijdens de vorige les besproken? Bedenk er zo veel mogelijk!

Je hebt 5 minuten!

Wat zou jij doen?

Je loopt stage in een woonvoorziening voor mensen met een verstandelijke beperking.

Een cliënt wil naar buiten.

De begeleider zegt:

“Je mag nu niet naar buiten.”

De cliënt wordt boos en probeert langs jullie heen te lopen.

Kies:

A. Ik houd hem tegen.

B. Ik laat hem naar buiten gaan.

C. Ik observeer, blijf rustig en overleg.

D. Ik weet het niet en vraag hulp.

Of je iemand daadwerkelijk mag tegenhouden, kunnen we nog niet beantwoorden zonder meer informatie.

• Waarom wil de cliënt naar buiten?
• Is er gevaar?
• Wat staat er in het zorgplan/ ondersteuningsplan?
• Welke afspraken gelden?
• Welke wet kan een rol spelen?

Waarom bestaan wetten?

Stel je voor…

Een begeleider zegt:

“Ik doe gewoon wat ik denk dat goed is voor de cliënt.”

Is dat voldoende?

Nee. Waarom niet?

Denk aan:

• vrijheid
• privacy
• veiligheid
• eigen keuzes
• lichamelijke integriteit
• goede zorg.

Een cliënt heeft rechten.

Een professional moet dus niet alleen denken:

“Wat vind ik goed?”

maar ook:

“Wat mag ik doen, wat moet ik doen en wat zijn de rechten van deze cliënt?”

Vrijwillige zorg

Bij vrijwillige zorg:

begrijpt de cliënt wat er gebeurt

krijgt de cliënt uitleg

heeft de cliënt iets te kiezen

stemt de cliënt in met de zorg

Vrijwillige zorg is het uitgangspunt.

Onvrijwillige zorg

Onvrijwillige zorg is zorg waar de cliënt niet mee instemt, terwijl die zorg toch wordt ingezet.

Dat kan diep ingrijpen in vrijheid en autonomie. Daarom mag dit niet zomaar en moet eerst worden gekeken naar vrijwillige zorg en minder ingrijpende oplossingen.

Bij onvrijwillige zorg onderzoek je eerst:

is er ernstig nadeel?

is vrijwillige zorg mogelijk?

kan het ook anders?

wat is de minst ingrijpende oplossing?

kan de maatregel later worden afgebouwd?

Voorbeelden van vrijheidsbeperking

Mogelijke vormen van vrijheidsbeperking zijn:

medicatie geven zonder instemming

iemands beweging volgen met GPS zonder instemming

iemand beperken in contact of spullen

iemands keuzevrijheid beperken in dagelijkse routines

Niet elke afspraak is onvrijwillige zorg: vrijwillige keuze van de cliënt blijft iets anders.

Twee wetten regelen verplichte of onvrijwillige zorg in verschillende situaties:

Wzd – Wet zorg en dwang

voor mensen met een verstandelijke beperking

of met een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie

Wvggz – Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg

voor mensen met een ernstige psychische aandoening waarbij verplichte zorg nodig kan zijn

Casus Ahmed

Ahmed woont in een instelling en heeft een verstandelijke beperking.

Hij loopt regelmatig zonder begeleiding de straat op en komt daardoor in gevaarlijke situaties. Het team denkt aan GPS-tracking.

Dit vraagt een zorgvuldige afweging onder de Wzd.

Waarom GPS-tracking zorgvuldig moet

GPS-tracking kan een vorm van vrijheidsbeperking zijn, omdat iemands bewegingsvrijheid en privacy worden geraakt.

Daarom moet een team nagaan:

welk gevaar precies dreigt

of vrijwillige toestemming mogelijk is

of een lichter alternatief helpt

of de maatregel echt noodzakelijk is

De meldcode 

De meldcode is een verplicht stappenplan voor professionals:

huiselijk geweld

kindermishandeling

andere vormen van mishandeling in de thuissituatie

De meldcode helpt je om niet op gevoel alleen te handelen, maar stap voor stap zorgvuldig te werken.

De vijf stappen van de meldcode

1. Situatie in kaart brengen
2. Overleggen
3. In gesprek gaan
4. Ernst beoordelen
5. Beslissen: zelf hulp organiseren of melden bij Veilig Thuis

Keuze onderbouwen in de praktijk

Een sterke professionele keuze onderbouw je met:

de veiligheid van de cliënt

de ernst van de signalen

de juiste wet of meldroute

overleg met verantwoordelijke collega's

de vraag welke stap het meest zorgvuldig is

Zo laat je zien dat je niet alleen reageert, maar verantwoord handelt.

Wat betekent de afkorting OTS?

Opdracht 

Werk individueel of in tweetallen. Zoek betrouwbare informatie op en beantwoord de onderstaande vragen in je eigen woorden.

Onderzoeksvragen

1.  Wat is een ondertoezichtstelling?
2. Wanneer kan een kind onder toezicht worden gesteld?
3.  Wie beslist of een kind onder toezicht wordt gesteld?
4.  Welke rol heeft de jeugdbeschermer tijdens een OTS?
5. Wat wordt er van de ouders verwacht tijdens een OTS?

Opdracht: 

Zoek op wat de volgende begrippen betekenen:

• Wat is een wet?
• Wat is een protocol?
• Wat is een richtlijn?
• Wat is het verschil tussen een wet, protocol en richtlijn?

Welke gaat voor: een wet, protocol of richtlijn?

Stel dat je twijfelt over wat je moet doen en de wet, het protocol en de richtlijn lijken elkaar tegen te spreken.

Welke van de drie heeft voorrang?

Leg uit waarom.

Wat doe je als MZ-medewerker als je twijfelt over wat je moet doen?

Een wet gaat voor. een protocol kan binnen een organisatie verplicht zijn en een richtlijn kan onderdeel zijn van de professionele standaard. Je kunt dus niet zomaar een protocol of richtlijn negeren. Het gaat erom dat je handelt binnen de wettelijke kaders en bij twijfel deskundig advies vraagt.

Huiswerk volgende week

Ga op onderzoek uit op jouw stageplek. Vraag zo nodig hulp aan je BPV-begeleider. Zoek uit welke wetten, protocollen en richtlijnen medewerkers regelmatig gebruiken bij de begeleiding en ondersteuning van cliënten.

Afsluiting 

Heb je de doelen van de les behaald?