Paarse Vrijdag 2026: iedereen mag zichzelf zijn
VRIJDAG 9 OKTOBER 2026
Paarse
Vrijdag
Iedereen mag zichzelf zijn. Ook jij. 💜
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Instructions
Items in this lesson
VRIJDAG 9 OKTOBER 2026
Paarse
Vrijdag
Iedereen mag zichzelf zijn. Ook jij. 💜
Voor groep 8 tot en met 18 jaar, ca. 50 minuten (of in twee delen: tot dia 19 en daarna de opdrachten). Informatie van onderwijs.coc.nl. Foto's: Unsplash.
Tip: draag zelf iets paars en vraag bij binnenkomst wie er ook iets paars aan heeft. Image credit: Basit Abdul / Unsplash
VOORDAT WE BEGINNEN
Zo doen we het vandaag
👂
We luisteren naar elkaar en laten elkaar uitpraten.
😄
Lachen mag! Mét elkaar, niet óm elkaar.
🔒
Wat hier gezegd wordt, blijft in de klas.
🙋
Elke vraag is goed. Ook een vraag die je "raar" vindt.
Je hoeft nooit iets over jezelf te vertellen. Meedoen is genoeg.
Neem de afspraken echt even door. Er kunnen leerlingen in je klas zitten die zelf lhbti+ zijn, of iemand in hun familie hebben. Niemand hoeft iets over zichzelf te delen.
OPWARMER
Ga staan als...
...je van pizza houdt 🍕
...je weleens keihard meezingt onder de douche 🚿
...je een huisdier hebt 🐶
...je weleens het gevoel had dat je er niet bij hoorde
Zie je? Iedereen is anders. En iedereen hoort erbij.
Klik per zin; leerlingen gaan staan en weer zitten. De laatste zin is de brug naar het thema: bijna iedereen staat op. Vraag nooit om te gaan staan bij iets persoonlijks als geaardheid.
💜 Paars! Waar denk jij aan bij Paarse Vrijdag?
Verzamel alles, ook "geen idee" of "aubergines". Kom er aan het eind op terug: wat weet de klas nu meer?
LESDOEL
Na deze les...
💜 leg je uit wat Paarse Vrijdag is en
waarom we het vieren;
🏳️🌈 vertel je wat de letters lhbtiq+
betekenen;
🤝 benoem je wat jij kunt doen, zodat iedereen zich thuis voelt op school.
Image credit: Vitaly Gariev / Unsplash
WAT IS HET?
Een dag waarop scholen laten zien: jij mag zijn wie je bent.
Leerlingen en leraren dragen paars. Zo zie je in één oogopslag: hier hoor je erbij.
Speciaal voor lhbtiq+ leerlingen, maar eigenlijk voor iedereen.
Paarse Vrijdag in 30 seconden
Klik op het vraagteken voor het weetje over paars. Vraag wie er vandaag iets paars aan heeft. Image credit: Rob Maxwell / Unsplash
🤔 Raad eens... wie hebben Paarse Vrijdag bedacht?
De koning, tijdens zijn verjaardag
Scholieren van een school in Friesland
Een kledingmerk dat gender neutrale truien verkoopt
Een YouTuber met heel veel volgers
Het antwoord is B: in 2010 begonnen scholieren in Friesland ermee. Leuk om te benadrukken: jongeren kunnen dus echt iets veranderen!
HOE HET BEGON
2010
Scholieren in Friesland willen dat niemand gepest wordt om wie die is. Ze gaan paars dragen.
2020
Ook basisscholen doen mee, op hun eigen manier.
Nu: duizenden scholen, van basisschool tot universiteit!
Van één school naar het hele land
2020
Bron: COC. Vraag: waarom zouden juist leerlingen dit bedacht hebben? Image credit: Margaux Bellott / Unsplash
WAAROM IS HET NODIG?
Stel je voor...
Je loopt door de gang. Iemand roept "homo!" als scheldwoord. Maar jouw grote broer is homo. En eigenlijk... ben jij het misschien ook. Hoe voel jij je dan?
1 op 8
mensen in Nederland is lhbti+. Dus ook op jouw school.
Vaker
worden lhbti+ jongeren gepest dan andere jongeren.
"homo"
is nog steeds een van de meest gebruikte scheldwoorden.
Bron: COC. Laat de "stel je voor"-situatie even landen voor je de cijfers laat zien. Vraag: wat doet zo'n scheldwoord met iemand, ook als het "niet zo bedoeld" is?
Nooit
Soms
Vaak
Bijna elke dag
Hoe vaak hoor jij "homo" als scheldwoord, op school of online?
De peiling is anoniem. Bespreek de uitslag zonder namen.
BEGRIPPEN
Drie vragen over jou
💘
Op wie word je verliefd?
Dat heet je seksuele oriëntatie.
🪞
Wie ben je?
Jongen, meisje, allebei of geen van beide?
Dat heet je gender.
🧬
Hoe is je lichaam?
Dat heet je sekse.
Iedereen heeft op alle drie een antwoord. Ook jij!
En de antwoorden hoeven niet bij elkaar te "passen".
Dit is de sleutel om de letters te begrijpen.
L, H en B gaan over vraag 1.
T en non-binair over vraag 2.
I over vraag 3.
💘 OP WIE WORD JE VERLIEFD?
L, H en B
L · lesbisch
Een meisje of vrouw die verliefd wordt op meisjes of vrouwen.
Noor is verliefd op Fenna.
H · homo
Een jongen of man die verliefd wordt op jongens of mannen.
Daan heeft verkering met Milan.
B · bi
Je kunt verliefd worden op jongens én op meisjes (of op meer genders).
Sara vond eerst een jongen leuk, nu een meisje.
💡 Hetero betekent: verliefd op iemand van een ander gender. Ook dat is een oriëntatie!
Laat de klas bij elke letter eerst raden wat het betekent. Benadruk dat hetero ook een oriëntatie is; zo is het niet "normaal tegenover anders".
🪞 WIE BEN JE? · 🧬 HOE IS JE LICHAAM?
T, I en non-binair
T · trans
Bij je geboorte zeiden ze "het is een jongen" (of meisje). Maar jij weet: dat klopt niet.
Mila werd geboren als jongen, maar is een meisje.
Non-binair
Je voelt je geen jongen en geen meisje. Of een beetje van allebei.
Alex zegt: "Noem mij maar hen."
I · intersekse
Je bent geboren met een lichaam dat niet helemaal "typisch jongen" of "typisch meisje" is. Dat is gewoon gezond.
Vaak zie je het niet eens.
💡 Cisgender betekent: je voelt je wél het gender dat je bij je geboorte kreeg.
Trans en non-binair gaan over wie je bent (gender), intersekse over je lichaam (sekse). Leerlingen halen die vaak door elkaar.
EN DAN NOG...
Q en +
Q · queer
Een verzamelwoord. Sommige mensen noemen zichzelf queer als ze niet in één hokje passen, of dat gewoon niet willen.
Jip zegt: "Ik ben queer. Meer labels heb ik niet nodig."
Aseksueel
Je voelt weinig of geen seksuele aantrekking. Verliefd worden of een relatie kan wél!
+ en de gouden regel
Er zijn nog veel meer woorden. En: iedereen kiest zelf welk woord bij hem, haar of hen past.
Queer komt uit het Engels en betekende vroeger "raar"; het werd als scheldwoord gebruikt. Nu gebruiken veel mensen het met trots voor zichzelf. Gebruik het dus alleen als iemand zichzelf zo noemt. Zo geldt het voor alle woorden: vraag het gewoon, met respect.
🏳️🌈 Vlaggenquiz! Sleep elke vlag naar de goede naam.
L · lesbisch
Non-binair
T · trans
B · bi
I · intersekse
Een luchtig spelletje. Wie heeft deze vlaggen weleens gezien, bijvoorbeeld tijdens Pride of online?
Over welke vraag gaat het woord? Sleep het naar het goede vak.
💘 Op wie word je verliefd?
🪞 Wie ben je?
🧬 Hoe is je lichaam?
homo
trans
intersekse
bi
non-binair
hetero
Hetero staat er bewust tussen: ook dat is een antwoord op "op wie word je verliefd?".
Wat betekent queer?
Een verzamelwoord voor mensen die niet in één hokje passen
Een ander woord voor hetero
Iemand die dol is op regenboogkleding 😄
Een woord dat alleen in Engeland bestaat
Queer werd vroeger als scheldwoord gebruikt, maar veel mensen gebruiken het nu met trots voor zichzelf.
⚡ Snelle vraag: je kunt aan iemand zíén of die lhbtiq+ is.
Waar
Niet waar
Niet waar! Je kunt het aan niemand zien. Kleding, stem of hobby's zeggen niets over op wie iemand verliefd wordt of wie iemand is.
👍 Eens
🤔 Weet ik niet
👎 Oneens
"Het is maar een grapje" maakt een gemene opmerking oké.
Doorvragen: wie bepaalt of iets grappig is, de verteller of degene over wie het gaat?
👍 Eens
🤔 Weet ik niet
👎 Oneens
Online mag je dingen zeggen die je in het echt niet zou zeggen.
Koppel aan de leefwereld: reacties onder filmpjes, groepsapps, gamen. Wat doe je als je in een groepsapp iets kwetsends ziet?
EN JIJ?
Zo maak jij het verschil
🙅 Lach niet mee met grappen die iemand kwetsen.
📣 Zeg er iets van, of vertel het iemand die je vertrouwt.
🤝 Wees een maatje voor wie buiten de groep valt.
💜 Draag paars op 9 oktober. Klein gebaar, groot signaal!
Vraag welke tip het moeilijkst is, en waarom. Wijs op hulp buiten school, zoals de Kindertelefoon (0800-0432) of een vertrouwenspersoon op school. Image credit: Vitaly Gariev / Unsplash
AAN DE SLAG
Kies je opdracht!
🎧 Paarse playlist · 10 nummers over jezelf zijn. Bij 3 leg je uit waarom.
🎨 Draag het uit · Ontwerp een button, sticker of T-shirt.
🎤 Spoken word · Schrijf een gedicht of rap over jezelf mogen zijn.
📱 Paarse post · Maak een social-mediapost met een quote over acceptatie.
📋 Plan een actie · Bedenk een actie voor Paarse Vrijdag op jouw school.
Kun je niet kiezen? Draai aan het rad!
Alleen of in tweetallen, 15-20 minuten. Ze leveren in op de volgende dia. Tip bij "Plan een actie"; bespreek de beste ideeën met de GSA of de schoolleiding, zodat ze misschien echt gebeuren. Image credit: Tim Mossholder / Unsplash
📤 Lever hier je opdracht in. Deel je playlist, gedicht, post of plan, of een foto van je ontwerp.
Laat een paar leerlingen (vrijwillig!) hun werk laten zien of voordragen. Applaus!
💭 Wat neem jij mee uit deze les? En wat vond je het leukst?
Vergelijk de antwoorden met de woordweb van het begin.
Image credit: Helena Lopes / Unsplash
