H10

• New lesson editor
• Techniek
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 5

Thema C H10

• Beheersen van specifieke gevaren

2

thema

C

H10: Brand en explosie

10.1 Brand

Brand

• Is vuur op een plaats waar het niet hoort

• Is een chemische reactie tussen een brandbare stof met zuurstof

3

thema

C

10.1 Explosie

Explosie

• Is (eigenlijk) een snel verlopende brand, waarbij een drukgolf vrijkomt

4

thema

C

10.1 Ontstaan van brand

De branddriehoek:

Voor een brand of een explosie zijn er tenminste 3 factoren nodig:

• brandbare stof

• zuurstof

• ontstekingsenergie
  

5

thema

C

10.1 Vlampunt

Het vlampunt:
Is de laagste temperatuur waarbij een vloeistof
zoveel damp vormt, dat deze onder normale omstandigheden,
in de aanwezige lucht met een ontstekingsbron kan worden
aangestoken.

Dit geldt voor alleen voor vloeistoffen!
(bijvoorbeeld: benzine -18ºC)

6

thema

C

10.1 Zelfontbrandingstemperatuur

De zelfontbrandingstemperatuur:
Is de laagste temperatuur
waarbij een stof zonder ontstekingsbron spontaan,
onder normale omstandigheden, ontbrandt.

Dit geldt voor alle stoffen:

• vaste stoffen (bijvoorbeeld: hout +450ºC)

• vloeistoffen (bijvoorbeeld: frituurvet +225ºC)

• gassen (bijvoorbeeld propaan +495º)

7

thema

C

10.1 Ontstekingsbron

De ontstekingsbron:
verschaft de energie waarmee een stof kan ontbranden (of exploderen).

Voorbeelden van ontstekingsbronnen:

• vlammen (open vuur en hete gassen)

• mechanische vonken en lasvonken

• elektrische installatie en materieel

• hete oppervlakken

• bliksem en statische elektriciteit

8

thema

C

10.2 Brandklasse A

Klasse A: vaste stoffenbrand (droge vuurhaard)

brandstof bijvoorbeeld:
• papier
• hout
• textiel

blusmethoden:
• water,
• ABC bluspoeder,
• schuim
• blusdeken

9

thema

C

10.2 Brandklasse B

Klasse B: vloeistofbrand (vette vuurhaard)

brandstof bijvoorbeeld:
• benzine
• terpentine
• olie en vetten

blusmethoden:
• ABC bluspoeder,
• BC bluspoeder
• AFFF-schuim (Aquous Film Forming Foams)

10

thema

C

10.2 Brandklasse C

Klasse C: gasbrand

brandstof bijvoorbeeld:
• butaan
• propaan
• aardgas

blusmethoden:
• gastoevoer afsluiten!
• ABC bluspoeder
• BC bluspoeder

11

thema

C

10.2 Brandklasse D

Klasse D: metaalbrand

brandstof bijvoorbeeld:
• aluminium
• magnesium
• kalium

blusmethode:
specifiek bluspoeder

12

thema

C

10.2 Niet-geclassificeerde brand

Niet-geclassificeerd

bijvoorbeeld:
• elektrische apparaten
• elektriciteitsvoorzieningen


blusmethoden:
• koolstofdioxide (CO2-blusser)
• aangepast sproeischuim

13

thema

C

10.2 Blusprincipes

Blussen kan door:

• het wegnemen of verminderen van één van de 3 factoren
die in de branddriehoek aanwezig zijn:
- verwijder de brandstof of schakel het uit
- verdring de zuurstof of sluit de zuurstof af
- verminder de ontstekingsenergie
of neem de warmte weg door afkoeling
- verwijder de ontstekingsbron

14

thema

C

10.2 Water als blusmethode

Nadelen van water:

• sommige stoffen reageren heftig op water, waardoor de brand verergert

• geleidt elektriciteit

• kan een steekvlam bij brandende vloeistoffen veroorzaken

• brandbare vloeistoffen drijven op water

• geeft materiële schade

• kan milieuschade veroorzaken

• kans op bevriezing
  

15

thema

C

10.2 Schuim als blusmethode

Nadelen van schuim:

• geeft materiële schade

• kan elektriciteit geleiden

• kans op bevriezing
  

16

thema

C

10.2 Zand als blusmethode

Nadelen van zand:

• geeft materiële schade

• koekt snel aaneen

17

thema

C

10.2 Bluspoeder als blusmethode

Nadelen van bluspoeder:

• vermindert het zicht in kleine ruimten

• vervuilt omgeving en geeft veel schade

• kans op corrosie

• heeft een minder afkoelend vermogen dan water en schuim
  

18

thema

C

10.2 Koolstofdioxide (CO2) als blusmethode

Nadelen van koolstofdioxide:

• verdrijft de zuurstof

• kans op vrieswonden

19

thema

C

10.3 Blusdeken als blusmethode

Nadelen van een blusdeken:

• men komt zelf dichtbij de brandhaard

• branddeken kan ‘schoorsteen effect’ veroorzaken,
  waardoor de brand verergert

20

thema

C

10.3 Handelingen bij brand

Hoe te handelen bij een brand:
• het 6-stappenplan:
1e stap: Breng jezelf in veiligheid
2e stap: Meldt de brand
3e stap: Waarschuw de omgeving
4e stap: Sluit deuren en ramen
5e stap: Breng anderen in veiligheid
6e stap: Kies een veilige blusmethode (alléén, als zelf blussen
mogelijk is!)

21

thema

C

10.3 Handelingen bij brand (vervolg)

Hoe te handelen bij een brand:

• bestrijdt de brandhaard en niet de vlammen

• let op: de brand kan weer aanwakkeren!

• evacueer als de brand te heftig is

• brandwonden onmiddellijk afkoelen met lauw stomend water

• koel de wond zo snel mogelijk ongeveer 10 tot 20 minuten

22

thema

C