vwo_Wonen_in_Nederland_2026-ev_H3-1_powerpoint

1 / 45
next
Slide 1: Slide
New lesson editorAardrijkskundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

This lesson contains 45 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Wat weet je van Nederlandse steden?

Verschillen tussen stad en platteland

  • Van de Nederlandse bevolking woont
    ongeveer:

    - 90% in een stad of het dichtbebouwde
    gebied eromheen

    - 10% in het landelijke gebied / op het
    platteland

     Nederlandse steden zijn relatief klein,
    maar liggen (vooral in West-Nederland)
    dicht bij elkaar


Verschillen tussen stad en platteland


  • Adressendichtheid:

    = het aantal adressen per km²

    - hoe groter de adressendichtheid, hoe meer een gebied als stedelijk wordt gezien

    - stedelijk gebied = gebied waar de adressendichtheid groter is dan 1.000 adressen per km²


Verschillen tussen stad en platteland


  • Kenmerken van een stad:

    - veel, dicht op elkaar staande bebouwing

    - veel hoogbouw

    - hoge bevolkingsdichtheid

    - veel voorzieningen, opleidingsmogelijkheden
    en baankansen

    - vooral aantrekkelijk bij jongeren

    - sterke groei sinds 1850 (en naar verwachting
    blijven de grote steden groeien)


Verschillen tussen stad en platteland


  • Kenmerken van het landelijke gebied:

    - lage adressendichtheid: laag inwonertal, laag aantal woningen

    - veel landbouw en natuur

    - vooral laagbouw

    - de meeste inwoners gaan voor hun werk en voor voorzieningen naar de stad

Groei van steden

  • Het aantal inwoners van Nederland zal waarschijnlijk toenemen naar 18,9 miljoen in 2035.
     de meeste groei zal in (middel)grote steden een aangrenzende gebieden plaatsvinden
    Daardoor ontstaat behalve aan stad en een dorp:
    Agglomeratie = een stad met daaraan vastgegroeide voorsteden en dorpen.
    Centrale stad = de belangrijkste stad in een agglomeratie.
    Stadsgewest = stad met voorsteden eromheen die onderling veel contact hebben.

  • Stedelijk netwerk = groep steden die onderling sterk verbonden is door contacten tussen bedrijven, overheden en instellingen.
     VB: Randstad

Groei van steden





Plan uit 1988

Contacten tussen steden en omliggende gebieden


  • Het aantal contacten tussen stad en platteland neemt toe.


  • Woon-werkverkeer: pendelen van forensen tussen woongemeente en hun werk in een andere gemeente, vaak binnen hetzelfde stadsgewest.


  • Hoger voorzieningenniveau in de centrale stad:
    - winkels, middelbare school, ziekenhuis, restaurant, supermarkt
    - groter verzorgingsgebied dan de stad zelf, grote reikwijdte en genoeg gebruikers om de drempelwaarde te halen



Contacten tussen steden en omliggende gebieden


Verzorgingsgebied
Reikwijdte
Drempelwaarde

Draagvlak




Model van een stad


  • In het stadsmodel van Nederlandse steden zie
    je verschillende soorten wijken:

    - vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid

    - de bouwperiode is van grote invloed op de
    kenmerken van een wijk







Model van een stad


  • De woningen in een woonwijk kunnen worden ingedeeld op basis van woningkenmerken:
    - woningtype: soort woning.
    + hoogbouw / laagbouw,
    + eengezinswoning / meergezinswoning
    + twee-onder-een-kapwoning
    - bouwjaar: ouderdom van de woning
    - eigendom: koop / huur
    - huizenprijs: basis van de WOZ-waarde


Model van een stad


  • Kenmerken van de woonomgeving:
    - stratenpatroon
    - adressendichtheid
    - aanwezigheid van groen

     kenmerkend voor de periode waarin
    een wijk is gebouwd


Historische binnenstad en stadscentrum


  • De historische binnensteden:

    - dateren vaak uit de middeleeuwen
    - veel oude gebouwen, vestingwerken en
    waterwegen herinneren aan de vroegere
    handels-, bestuurs- en verdedigingsfunctie
    - veel kerken en kloosters
    - nu veel horeca en winkels en relatief weinig
    bewoners



Historische binnenstad en stadscentrum


  • Kenmerken historische binnenstad:
    - gebouwen staan dicht op elkaar
    - alle gebouwen zijn verschillend
    - smalle, kronkelige wegen

  • Redenen waarom een historische binnenstad ontbreekt:
    - bombardementen in de Tweede Wereldoorlog (Rotterdam)
    - dorpen die door industriële ontwikkeling aan elkaar vastgroeiden (Tilburg, Eindhoven)
    - nieuwe steden (Almere, Lelystad)

Historische binnenstad en stadscentrum


  • Kenmerken van het stadscentrum
    (centrale zakenwijk / central business
    district (cbd)):
    - veel hoogbouw
    - kantoren, winkels, appartementen
    - meestal het centraal station

  • Soms in de plaats van een deel van de
    historische binnenstad.
     Hoog Catharijne in Utrecht

Negentiende-eeuwse wijken


  • De negentiende-eeuwse arbeiderswijken:
    - tegen de historische binnenstad aan
    - gebouwd tussen ongeveer 1870 en 1900
    als arbeiderswoningen voor
    fabrieksarbeiders
    - kleine woningen, dicht op elkaar gebouwd,
    slechte kwaliteit, geen waterleiding en
    riolering
    - geen groene, kindvriendelijke woonomgeving







Negentiende-eeuwse wijken


  • Veel van deze woningen zijn gerenoveerd of vervangen.
    Ook de fabrieksgebouwen zijn gesloopt of omgetoverd tot:
    - horecagelegenheid
    - appartementencomplex
    - kantoorruimte voor de creatieve en culturele sector

    En de voormalige fabrieksterreinen dienen als park of plein voor meer
    groen en speelruimte in de wijk.


Negentiende-eeuwse wijken

  • Drens Dorp, Eindhoven: hier kregen de woningen wél een tuin van Philips.

  • De mensen met hogere functies vestigden zich in grotere huizen in de groenere delen van de stad.



Vooroorlogse wijken, 1900 - 1940

  • Door de urbanisatie zijn na 1900 veel woningen bijgebouwd in de Nederlandse steden.
    Explosieve bevolkingsgroei + particuliere woningbouw = noodzaak voor passend overheidsbeleid

  • Twee maatregelen:
    1 de Woningwet (1901) waarin staat waar (arbeiders)woningen aan moeten voldoen.
     VB: aansluiting waterleiding en riolering
    2 het oprichten van woningbouwverenigingen.
     betaalbare huurwoningen bouwen, verhuren en onderhouden
     gevolg: meer kwalitatief goede woningen in Nederland

Vooroorlogse wijken, 1900 - 1940


  • Verder van het centrum: lagere grondkosten, ruimer bouwen.
     tuindorpen met meer groen
     jaren ’30 woningen met erkers en glas-in-loodramen zijn nog steeds populair







Naoorlogse (flat)wijken, 1945 - 1970

  • Na de Tweede Wereldoorlog ontstond woningnood:
    - vernielingen tijdens de oorlog
    - weinig bouwactiviteiten tijdens de oorlog
    - geboortegolf (babyboom) direct na de oorlog

  • De overheid richtte zich daarom op
    systeembouw:
    - bouwen volgens een vast patroon
    - betonnen onderdelen
    - op maat gemaakt in de fabriek
    - hoogbouw
    Veel etage- of portiekwoningen, maar ook laagbouw.
     best veel groen en parkeerruimte

Naoorlogse (flat)wijken, 1945 - 1970


  • Vanaf de jaren 1960:

    - vertrokken veel bewoners die het zich konden veroorloven uit de naoorlogse wijken

    - op zoek naar minder gehorige woningen met een tuin in een aantrekkelijkere wijk

    - hun relatief goedkope woningen werden ingenomen door onder andere gastarbeiders





Bloemkoolwijken vanaf 1970

  • Vanaf de jaren 1970:
    - steeds meer mensen kunnen zich een
    koopwoning met tuin veroorloven
    - aparte nieuwe wijk: de bloemkoolwijk

  • Stratenpatroon van een bloemkoolwijk:
    - kronkelige, steeds meer fijnmazige wegen
    - woonerven en hofjes
    - een rondweg

  • Andere kenmerken:
    - ruime, speels opgezette bebouwing
    - laagbouw
    - veel ruimte voor groen en speelplekken

  • VB: Almere-Haven





Deconcentratiebeleid


  • Vanaf de jaren 1970:

    - te weinig aanbod van woningen die voldeden aan de nieuwe woonwensen in de stad

    - daarom werd steeds meer buiten de stad gebouwd met als gevolg suburbanisatie


  • Door de toegenomen mobiliteit kon wonen in het landelijke gebieden werken in de stad worden gecombineerd.

     gevolgen: files en verstedelijking van het platteland rondom de steden






Deconcentratiebeleid


  • Nota’s ruimtelijke ordening:
    - vanaf 1974
    - plannen voor de toekomstige inrichting van
    Nederland
    - voorkomen dat de omgeving van de steden
    volgebouwd werd
    - ‘gebundelde deconcentratie’
    - alleen kleinere steden in overloopgebieden mochten
    van de overheid uitbreiden = groeikernen

Deconcentratiebeleid


  • Gevolgen van de gebundelde deconcentratie:
    - snelle toename van het inwonertal van de
    groeikernen
    - meer files, want mensen bleven werken in
    de stad
    - groeikernen veranderen in slaapsteden




Concentratiebeleid


  • Het concentratiebeleid:
    - vanaf 1980
    - in of tegen de stad aanbouwen
    - doel: suburbanisatie ombuigen in re-urbanisatie
    - voorwaarden:
    + in de stad kúnnen wonen (genoeg betaalbare woningen)
    + in de stad wíllen wonen (aantrekkelijke woning en een fijne woonomgeving)



Concentratiebeleid


  • Gevolgen van het deconcentratiebeleid:
    - veel relatief jonge mensen met hoge inkomens
    waren uit de stad vertrokken
    - door deze selectieve migratie verloren
    voorzieningen in de (binnen)steden
    draagvlak
    - de gemeentebesturen ontvingen minder
    belastingen, dus minder geld voor
    onderhoud van: + huurwoningen + infrastructuur
    + gemeentelijke voorzieningen

Concentratiebeleid

  • In het kader van het concentratiebeleid
    vindt stadsvernieuwing plaats:
    - goedkope huurwoningen worden
    gerenoveerd of afgebroken (gesaneerd)
    en weer opgebouwd
    - verbetering van de woonomgeving
    - de bevolkingssamenstelling blijft vrijwel
    gelijk

Concentratiebeleid

  • Het compactestadbeleid:
    - onderdeel van het concentratiebeleid
    - bestaande ruimte die niet meer (zinvol)
    wordt gebruikt, krijgt een nieuwe functie
     voormalige industrieterreinen aan
    het water of bij het station
    - nieuwe inrichting met koopwoningen,
    duurdere huurwoningen,
    (groen)voorzieningen en werkplekken
    - goed bereikbaar per fiets en ov

Concentratiebeleid


  • Het compacte stadbeleid kan zorgen voor
    een metamorfose van een stadsdeel:
    - herstructurering = proces waarbij een
    verouderd en verloederd gebied in de stad
    planmatig en meestal grootschalig wordt
    vernieuwd.
     vaak verandert de functie van het gebied
    - transformatie = het door een verbouwing
    veranderen van de functie van bestaande
    gebouwen.

  • VB: Honigcomplex in Nijmegen.

Vinex-wijken


  • Het Vinex-beleid:

    - vanaf 1991 naast het compactestadbeleid

    - Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra

    - grote nieuwbouwwijken in of nabij de steden





Vinex-wijken

  • Doelen van de Vinex-wijken:
    - landelijk gebied blijft onbebouwd
    - de fiets en het ov stimuleren
     maar de bewoners pakken in de
    praktijk vaak de auto

  • Vinex-locatie Leidsche Rijn in Utrecht:
    meerdere eigen NS-stations, langs
    snelwegen

Vinex-wijken


  • Door af te wisselen in bouwstijl en woningtype, proberen architecten te vermijden dat Vinex-wijken eentonig worden.





Wat houdt het compacte stad beleid in?


Wat zijn twee doelen van het VINEX-beleid?


Noem drie gevolgen van het deconcentratiebeleid.