6.4 - Infrarode en ultraviolette straling

• Natuurkunde
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 2

Welkom!

Wat gaan we vandaag dit lesuur doen:

• Herhaling 6.3
• Uitleg 6.4 Infrarode en ultraviolette straling
• Pak alvast je boek, schrift en een pen!

Wat weten we nog?

Leerdoelen van 6.4

6.4.1 Je kunt benoemen waar infrarode en ultraviolette straling zich in het spectrum bevinden.

6.4.2 Je kunt kenmerken benoemen van infrarode en ultraviolette straling.

6.4.3 Je kunt toepassingen noemen van infrarode en ultraviolette straling.

6.4.4 Je kunt uitleggen wat de gevaren zijn van ultraviolette straling.

Infrarood

Zichtbaar

Ultraviolet

Infrarode en Ultraviolette straling

          Waar bevinden infrarode en ultraviolette straling zich in het spectrum.

Infrarood en ultraviolet kunnen onze ogen niet waarnemen.

Infrarood ligt in het spectrum voor rood licht, lange golflengte

Ultraviolet ligt in het spectrum achter violet licht, korte golflengte

Infrarode straling

Infra = voor, dus infra rood is voor rood                 

IR-straling = warmte

Toepassingen van infrarode straling

Voorbeelden:

• In de afstand bediening van de TV.
• Infraroodsensor -->  Deze sensor is gevoelig voor warmte. Lamp met infraroodsensor -->  lampje gaat aan zodra een mens of dier langs loopt (warmte).
• Alarmsystemen 
• Automatische winkeldeuren (zoals bij veel supermarkten) 

Je kunt benoemen waar infrarode en ultraviolette straling zich in het spectrum bevinden.

Infrarood en ultraviolet kunnen onze ogen niet waarnemen.

Infrarood ligt in het spectrum voor rood licht.

Ultraviolet ligt in het spectrum achter violet licht.

Ultraviolette straling

1.In het spectrum van een uv-lamp vind je ultraviolette straling naast het violet. 

2. Dat kun je aantonen met een fluorescerende stof. Zo’n stof kan zelf licht geven als er ultraviolette straling op valt. 

 

      Toepassing uv-straling

• UV-lampen in zonnebanken 
• UV-straling wordt gebruikt voor het snel uitharden van verf en inkt. Denk ook aan nagels
• UV-straling wordt gebruikt om micro-organismen in water en lucht te doden zonder gebruik van chemicaliën.

Ultraviolette straling

gevaarlijk

• In de atmosfeer bevindt zich het gas ozon. Dit houdt de meest schadelijke uv-straling tegen.
• Doordat lucht vervuild is met CFK (drijfgas uit oude spuitbussen en koelkasten), ontstaan er gaten in de ozonlaag.
• Hierdoor kan de uv-straling gemakkelijker de aarde bereiken en lopen mensen eerder een te hoge dosis op (sneller verbranden, huidkanker)

Zonnebrandfactor

De factor geeft aan hoeveel keer langer je in de zon kunt blijven zonder te verbranden, vergeleken met wanneer je helemaal niets zou smeren.

Rekenvoorbeeld:  Stel, je hebt een lichte huid en je verbrandt normaal gesproken na 10 minuten in de felle zon. 

Met SPF 15    10 x 15 = 150 minuten (2,5 uur) bescherming.

Met SPF 30   10 x 30 = 300 minuten (5 uur) bescherming

Met SPF 50   10 x 50 = 500 minuten (ruim 8 uur) bescherming.

Wat hebben we geleerd?

• benoemen waar infrarode en ultraviolette straling zich in het spectrum bevinden.
• kenmerken benoemen van infrarode en ultraviolette straling.
• toepassingen noemen van infrarode en ultraviolette straling.
• uitleggen wat de gevaren zijn van ultraviolette straling.
  

1. Wat is de positie van infrarode straling in het elektromagnetisch spectrum?

A. Aan de violetkant, met kortere golflengte dan UV

B. Tussen blauw en groen licht

C. Aan de roodkant, met langere golflengte dan zichtbaar licht

D. Geheel buiten het elektromagnetisch spectrum

2. Wat is de positie van ultraviolette straling in het elektromagnetisch spectrum?

A. Tussen rood en oranje licht

B. Aan de violetkant, met kortere golflengte dan zichtbaar licht

C. Aan de roodkant, met langere golflengte dan IR

D. Op dezelfde plek als infrarood warmtestraling

3. Welke uitspraak past het beste bij infrarode straling?

A. Je kunt het zien en het maakt kleuren zichtbaar

B. Komt vooral van koude voorwerpen

C. Het is warmtestraling en je voelt het

D. Het veroorzaakt zonnebrand bij je huid

4. Welke uitspraak past het beste bij ultraviolette straling?

A. Je voelt warmte, maar ziet niets

B. Wordt gebruikt in afstandsbedieningen

C. Heeft langere golflengten dan zichtbaar licht

D. Kan huidcellen beschadigen en zorgt voor bruining

5. Waarvoor wordt infrarode straling vaak gebruikt?

A. Zonnebanken en desinfecteren

B. Afstandsbedieningen en warmtecamera’s

C. Röntgenfoto’s en MRI-scans

D. Radiocommunicatie

Huiswerk 

• §6.4 opdracht 1 t/m 9