V3 - Fictie & poëzie les 3: Rijmschema's + extra oefeningen

Nederlands
Fictie & poëzie

Les 3

VWO 3
 P1 2022-2023
1 / 46
next
Slide 1: Slide
NederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 3

This lesson contains 46 slides, with interactive quizzes, text slides and 2 videos.

time-iconLesson duration is: 45 min

Items in this lesson

Nederlands
Fictie & poëzie

Les 3

VWO 3
 P1 2022-2023

Slide 1 - Slide

Kenmerken van gedichten
Uiterlijke vorm:
- regels zijn kort
- veel wit om de regels heen
Kenmerken die je vaak tegenkomt:
- sommige woorden hebben meerdere betekenissen
- sommige worden herhaald
- opbouw in strofen
-emotie speelt een rol

Slide 2 - Slide

Strofebouw
Strofe = 

Een gedicht bestaat uit versregels. De versregels die in groepjes bij elkaar staan noem je een strofe. 

In andere woorden: alinea's van een gedicht. 

Slide 3 - Slide

Slide 4 - Slide

Uit hoeveel strofes bestaat het gedicht
'Mama, waar heb je het geluk gelaten?'

Slide 5 - Open question

binnenrijm


Binnenrijm: Als woorden die in dezelfde regel staan op elkaar rijmen.


vb. Het is fijn om in de trein te zijn met Annemijn

Slide 6 - Slide

eindrijm


Eindrijm: Als woorden die in aan het eind van een regel staan op elkaar rijmen.


vb. Het is leuk in de trein

 met mijn vriendin Annemijn

Slide 7 - Slide

Rijmschema
Van eindrijm kun je een rijmschema maken.

  • Je geeft elke rijmklank een nieuwe letter. De klank in de eerste regel a, de volgende klank b, etc.

Slide 8 - Slide

Rijmschema AAAA
(slagrijm)


Slide 9 - Slide

Slide 10 - Slide

Slide 11 - Slide

Slide 12 - Slide

Slide 13 - Slide

Welk rijmschema herken je in dit gedicht?

Het is een mooi verhaal, en waar.
Ik ga het u vertellen, luister maar.
Het is avond, en al laat
Als Keizer Karel slapen gaat.
A
Gepaard rijm
B
Slagrijm
C
Gekruist rijm
D
omarmend

Slide 14 - Quiz

Welk rijmschema herken je in dit gedicht?

Wilhelmus van Nassouwe
Ben ick van Duytschen bloet,
Het vaderlandt getrouwe
Blijf ick tot inden doet.
A
Gekruist rijm
B
Omarmend rijm
C
Vader rijm
D
Gebroken rijm

Slide 15 - Quiz

A.
Sint liep te denken
Wat moest hij jou schenken
Een boek of een bon
Of een flesje lotion?
B.
Sint liep te denken,
Een boek of een bon
Of een flesje lotion,
Wat moest hij jou schenken?
C.
Sint liep te denken
Een boek of een bon
Wat moest hij jou schenken
Een flesje lotion?


gepaard rijm


omarmd rijm


gekruist rijm


abab


aabb


abba

Slide 16 - Drag question

Aan de slag!
Ga op zoek naar gedichten op internet. 
Kijk of je bij elk rijmschema er een kunt vinden.
Kies een gedicht uit die je aanspreekt en vul deze in op slide 18 t/m 21

Slide 17 - Slide

Een gedicht bij het rijmschema:
AAAA (slagrijm)

Slide 18 - Open question

Een gedicht bij het rijmschema:
AA BB (gepaard rijm)

Slide 19 - Open question

Een gedicht bij het rijmschema:
AB AB (gekruist rijm)

Slide 20 - Open question

Een gedicht bij het rijmschema:
ABCB (gebroken rijm)

Slide 21 - Open question

Aan de slag!
Maak slide 23 t/m 27
  1. Benoem het rijmschema per gedicht.
  2. Noteer de letters voor de versregels



Slide 22 - Slide

Mama, papa, blijf je thuis?
Er lopen dieven door het huis.
Er lopen dieven op de gang.
In het donker ben ik bang.
Door: Joke van Leeuwen

Slide 23 - Open question


Het huis waar ik woon, heeft wel erg dunne muren
en we wonen te dicht op een kluit.
Dus een klein beetje herrie geeft ruzie met de buren
en zo'n ruzie maakt ook weer geluid.
Door: Willem Wilmink

Slide 24 - Open question


Toen zij een meisje was van zeventien
Moest ze de hele middag erwtjes doppen
Op het balkon, ze wou de teil omschoppen
Ze was heel woest, ze kon geen erwt meer zien
Door: Annie M.G. Schmidt

Slide 25 - Open question


Op het hoekje van de hooigracht
En van de Nieuwe Rijn
Daar zwoer hij, dat hij zijn leven lang
Mijn boezemvriend zou zijn.
Door: Piet Paaltjens

Slide 26 - Open question


Meester Spicht zei tegen ons vandaag maar één ding leren
Ik heb een heel mooi lied gemaakt vanmorgen bij het scheren
Daarin staat hoe blij we moeten zijn en hoe we het waarderen
Ga naar de burgemeester toe en zing ter zijner ere.
Door: Harrie Geelen


Slide 27 - Open question

0

Slide 28 - Video

Slide 29 - Slide




Het afbreken van een zin op een
niet-logische plek noemen we:

ENJAMBEMENT

Slide 30 - Slide

Enjambement
Soms wordt een versregel op een opvallend punt afgebroken: op een
plaats waar in de zin juist geen pauze valt. De zin gaat dan door op de volgende regel. Dit noem je enjambement. 

Ik denk dat er ooit wel tijden
aanbreken waarin we vrienden
kunnen zijn.

Een dichter gebruikt enjambement om: 
• het laatste woord van de versregel – en soms ook het eerste woord
van de nieuwe versregel – meer nadruk te geven; 
• versregels van ongeveer gelijke lengte te schrijven;
• minder nadruk te leggen op eindrijm.

Slide 31 - Slide

HALFRIJM 2 soorten
Klinkers die hetzelfde zijn
(assonantie)

ZIET - RIEM

Slide 32 - Slide

HALFRIJM
Medeklinkers die hetzelfde zijn
(alliteratie)

WILLIE WORTEL

Slide 33 - Slide

Alliteratie / Assonantie
Alliteratie (beginrijm):
Groen - grom - griezel etc.
Assonantie (klinkerrijm):
Moeten - groenten - doe - vroeg - troep - schoen- moeder - groen - groeien

Slide 34 - Slide

Slide 35 - Slide

Wijs in Woonplaats een voorbeeld aan van binnenrijm, een voorbeeld van assonantie en een voorbeeld van alliteratie.

Slide 36 - Open question

Over welk gevoel gaat het gedicht Woonplaats?

Slide 37 - Open question

Assonantie
Alliteratie
Broederliefde – Nightvision
Laat ze zien wat we zagen
Shit we vertragen
Achter de ramen net als vazen
Rij rij rij, maar mijn glazen zijn beslagen

Broederliefde – Niet meer terug
Armoede was vroeger
toen het zo begon
Roeien met de riemen
toen ik op de bodem stond
Kwam zoek en zag woede en ik overwon
Want je koestert als je moeilijk in die motion komt


Slide 38 - Drag question

0

Slide 39 - Video

Dit is een voorbeeld van een..
A
Overdrijving
B
Herhaling
C
Tegenstelling
D
Opsomming

Slide 40 - Quiz

Slide 41 - Slide

Dit is een voorbeeld van een...
A
Understatement
B
Hyperbool
C
Eufemisme
D
Omgekeerde climax

Slide 42 - Quiz

Slide 43 - Slide

Dit is een voorbeeld van een
A
Eufemisme
B
Vergelijking
C
Metafoor
D
Hyperbool

Slide 44 - Quiz

Slide 45 - Slide

Dit is een voorbeeld van een..
A
Herhaling
B
Hyperbool
C
Opsomming
D
Vergelijking

Slide 46 - Quiz