Les 7 Groenten deel 1

Groenten — van teelt tot bord

Steeds meer horecabedrijven geven groenten een belangrijkere plaats in het menuaanbod.


Het aandeel vlees of vis wordt kleiner, de hoeveelheid groente op het bord neemt toe.

1 / 17
next
Slide 1: Slide
New lesson editorKokMBOStudiejaar 1

This lesson contains 17 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 90 min
Report this lesson

Items in this lesson

Groenten — van teelt tot bord

Steeds meer horecabedrijven geven groenten een belangrijkere plaats in het menuaanbod.


Het aandeel vlees of vis wordt kleiner, de hoeveelheid groente op het bord neemt toe.

Agenda

Vandaag behandelen we:

  1. Groenten: soorten, indeling en teelt

  2. Seizoensgroenten en duurzaamheid

  3. Kwaliteit, voedingswaarde en groenteproducten

  4. Groenten inkopen, bestellen en ontvangen

  5. Eindopdracht: een herfstmenu samenstellen

Lesdoelen:

Aan het einde van deze les kun je:


1. Groenten herkennen: minimaal 5 van de 6 hoofdgroepen groenten benoemen en bij iedere groep een voorbeeld geven.

2. Seizoensgroenten kiezen: minimaal 4 groenten noemen die in het herfstseizoen verkrijgbaar zijn en uitleggen waarom seizoensproducten een duurzame keuze kunnen zijn.

3. Kwaliteit beoordelen: bij minimaal 2 verschillende groenten aangeven op welke 2 kwaliteitskenmerken je let tijdens de inkoop of ontvangst.

4. Een bestelling berekenen: met de bestelformule de benodigde hoeveelheid groenten correct berekenen aan de hand van de ijzeren voorraad, het verwachte verbruik en de huidige voorraad.

5. Bereiding voorbereiden: bij minimaal 2 gekozen groenten een passende schoonmaak- of snijtechniek benoemen en je keuze uitleggen.

Wat zijn groenten?

Groenten zijn de eetbare delen van planten. Zeven mogelijkheden:


  • de stengel (asperges, bleekselderij)

  • het blad (sla, spinazie)

  • de vrucht (paprika, tomaat)

  • de wortel (rettich, wortelen)

  • de peul/het zaad (doperwten, kapucijners)

  • de bloem (bloemkool, broccoli, artisjok)

  • de knol (bieten, knolselderij)

Groenteteelt

Koude grond, kassen, biologisch, bespoten of genetisch gemanipuleerd.


Biologisch: zonder kunstmest/bestrijdingsmiddelen, eigen EKO-keurmerk,

duurder, aanbod wisselend per seizoen. Ook eisen aan arbeidsomstandigheden.


Bespoten: vrijwel alle ingekochte groenten: mest, kunstmest en

chemische bestrijdingsmiddelen voor een zo groot mogelijke opbrengst.

Seizoensgroenten

Winter: veldsla/witlof · pastinaak/winterpeen · boerenkool/rode kool · pompoen


Lente: spinazie/andijvie · bospeen/radijs · bloemkool/broccoli · tuinbonen


Zomer: ijsbergsla/andijvie · bospeen · Chinese kool/broccoli · tomaat/paprika/komkommer


Herfst: veldsla/kropsla · knolselderij/wortelen · spitskool/koolraap . pompoen


Hoe verser je inkoopt, hoe verser het op het bord van je gasten ligt.

Groenten inkopen — kwaliteitsklassen

Extra — helemaal gaaf, geen afwijkingen

I — kleine afwijkingen in grootte/kleur toegestaan

II — meerdere afwijkingen toegestaan, minder lang houdbaar

III — minste kwaliteit/goedkoopst; alleen koolsoorten zo verkocht, rest naar industrie


Waar let je op?

Bladgroenten: stevig en gaaf.

Wortel/knol: stevig (anders = hol)

Kolen: vast en stevig.

Vruchtgroenten: stevig (niet overrijp)

Peulgewassen: stevige, volle peul

Voedingswaarde van groenten

Bron van vitaminen en vezels — nodig voor stofwisseling en stoelgang.

Bijna geen koolhydraten en vet. Vitamine A, C en B6 komen het meest voor.


100 gram groenten bevat gemiddeld:

90 g water · 5 g eiwit · 4 g koolhydraten · 1 g vet

Voorbewerkte groenteproducten

1. Vers — onbewerkt, ingekocht bij groothandel/boer

2. Panklaar — gewassen en voorgesneden, snel verwerken

3. Diepvries — rauw/geblancheerd ingevroren, vaak panklaar

4. Conserven — glas/blik, gesteriliseerd, nog hoge voedingswaarde

5. Gedroogd — langere houdbaarheid, voor convenience producten

De zes hoofdgroepen groenten

  • Bladgroenten — teer, snel houdbaarheid verliezen — sla, spinazie, andijvie, witlof

  • Wortel-/knolgewassen — stevig aanvoelen (anders voos) — wortel, pastinaak, biet

  • Koolsoorten — bloem/blad/okselknop — bloemkool, witte kool, spruitjes

  • Stengelgroenten — stengel is grootste eetbare deel — asperges, bleekselderij, venkel

  • Uigewassen — lookfamilie — bruine/rode ui, sjalot, lente-ui

  • Vruchtgewassen — warme klimaten, vaak kasteelt — tomaat, paprika, komkommer

Koppeling met bestellen en ontvangen

Bestelformule: ijzeren voorraad + verwacht verbruik − technische voorraad

(afgerond naar besteleenheid)


Ijzeren voorraad = minimale voorraad die je altijd wilt hebben

Technische voorraad = wat je nu daadwerkelijk in huis hebt

Speculatieve voorraad = bewust extra, bv. druk weekend


Ontvangst: hoeveelheid, temperatuur, houdbaarheid, verpakking, kwaliteit, registratie

Bij groenten ook: gaafheid, kleur, geur, klopt de kwaliteitsklasse?

Wat zijn SDG?

SDG's zijn 17 duurzame ontwikkelingsdoelen. Landen hebben afgesproken om de wereld in 2030 eerlijker, beter en gezonder te maken. Ook de horeca draagt bij:

  • SDG 12 – Minder verspilling: kleinere porties, restproducten gebruiken, eten doneren

  • SDG 13 – Duurzame producten: lokaal, biologisch en seizoensgebonden inkopen

  • SDG 6 & 7 – Water en energie: zuinige apparaten, ledlampen, waterbesparende kranen

  • SDG 8 – Eerlijke handel: fairtrade koffie, thee en chocolade; eerlijke lonen

  • SDG 5 & 10 – Gelijke kansen: werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt

  • SDG 14 – Minder plastic: herbruikbare of composteerbare rietjes en bakjes

2

Duurzame voedselkeuzes

Als kok bepaal jij wat er op het bord komt. Keurmerken helpen je bij het kiezen.

  • Minder vlees en vis: meer groente en peulvruchten op het bord

  • Dierenwelzijn: betere leefomstandigheden voor dieren en geen overbevissing (Beter Leven, MSC, ASC)

  • Biologisch: geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest (EKO, Demeter)

  • Fairtrade: een eerlijke prijs en goede werkomstandigheden voor de boer (Max Havelaar, Fairtrade)

  • Seizoen en streek: uit de volle grond en uit de eigen regio


Vuistregel: groenten in de hoofdrol, vlees en vis als figurant.

3

Duurzaam omgaan met grondstoffen

  • 20% van alle energie op de wereld gaat naar het maken van voedsel

  • 33% van het land in Nederland wordt gebruikt voor voedselproductie

  • 25 kg plantaardig voer is nodig voor 1 kilo rundvlees (varkensvlees 9 kg, kip 5 kg)

  • 20–35% van de uitstoot van broeikasgassen komt van voedselproductie


Wat kan jij doen als kok?

  • Kies seizoensgroenten in plaats van kasgroenten, dus geen tomaat, paprika of aardbeien in de winter

  • Gebruik minder vlees en zuivel en meer groente

  • Kies streekproducten die maar een korte reis hebben gemaakt

4

Warenkennis:

Eindopdracht – Warenkennis groenten

Tijdens deze opdracht ga je verschillende groenten herkennen en beoordelen, net zoals je dat in de keuken doet bij het ontvangen van een bestelling.

Wat ga je doen?

  1. Bekijk de groenten die je krijgt.

  2. Noteer de naam van iedere groente op je werkblad.

  3. Benoem per groente minimaal 2 kwaliteitskenmerken waarop je let bij de levering.

Doel: Je kunt groenten herkennen en beoordelen of ze geschikt zijn om in de keuken te gebruiken.

5

Opdracht

herfstmenu


1. Kies per hoofdgroep één groente met herfstseizoen.

2. Waar let je bij inkoop op voor twee van deze groenten?

3. Bereken: ijzeren voorraad 8 kg pompoen, verwacht verbruik 12 kg,

huidige voorraad 5 kg. Hoeveel bestel je?

4. Welke schoonmaak-/snijtechniek past bij jullie groenten?

Lesdoelen:

Na deze les weet je:

  • hoe groenten ingedeeld worden en welke delen we eten

  • welke soorten groenten er zijn, en wanneer ze verkrijgbaar zijn

  • wat kwaliteitsklassen zijn en waar je op let bij inkoop

  • hoe je een bestelling berekent en een levering controleert

  • welke schoonmaak- en snijtechnieken bij groenten horen