les 3 zaadcellen en eicellen en menstruatiecyclus

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

              Startopdracht 

Les 3 – Zaad- en eicellen, menstruatiecyclus

Schema: Maak een stappenlijst van hoe jij denkt dat een eicel ontstaat en wat er daarna mee gebeurt.

Voorspellen: Wat denk je dat er gebeurt als er géén bevruchting plaatsvindt?

Discussie: “De menstruatiecyclus is alleen belangrijk voor vrouwen.” → eens of oneens?

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Zaadcellen en eicellen en menstruatiecyclus

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Overzicht Periode 1

Wat zijn primaire geslachtskenmerken?

1. Geslachtskenmerken die al bij de geboorte aanwezig zijn.
2. Geslachtskenmerken die op latere leeftijd ontstaan door hormonen

Wat is wél een primair geslachtskenmerk?

1. Penis
2. schaamhaar
3. Baargroei
4. Borstgroei

Wat is geen secundair geslachtskenmerk

1. baardgroei
2. borsten
3. bredere heupen
4. penis

      Leerdoelen

1. Je kunt uitleggen hoe zaadcellen en eicellen worden gevormd.
   
2. Je kunt de menstruatiecyclus beschrijven.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Geslachtskenmerken

Primaire geslachtskenmerken ->

Inwendige geslachtsorganen vrouw

Inwendige geslachtsorganen man

Baarmoederslijmvlies 

Eileider 

Vagina 

Eierstok 

penis

bijbal

teelbal

balzak

eikel

Hormonen

• Hormoonklieren  maken hormonen.
• Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen.
• Worden vervoerd via het bloed

Afbeelding: https://asapeducate.com/science_notes/endocrine-system/

Hormoonregeling bij de man

geslachtskenmerken

Secundaire geslachtskenmerken

Vanaf de puberteit zichtbaar (secundair = als tweede)

Gemaakt door extra hormonen

Lichamelijke veranderingen

Lichamelijke verandering

Geestelijke verandering

Puistjes

Verliefd worden

Eigenwijzer worden

Groeispurt

Je onzeker voelen

Wat is de naam van nummer 7?

1. Urineblaas
2. Eierstok
3. Baarmoeder
4. Vagina

Welk nummer geeft de eierstok weer

1. 6
2. 11
3. 5
4. 8

Vorming zaadcellen

Vanaf de puberteit

Door geslachtshormonen

Teelballen: miljoenen per dag

Opgeslagen in de bijballen

Tot hoge leeftijd

Vorming zaadcellen

Zaadblaasjes en prostaat voegen vocht toe aan zaadcellen

-> Sperma

Vocht bevat voedingsstoffen voor de zaadcellen

Rijping eicellen

Vanaf geboorte eicellen in eierstok

Vanaf puberteit elke maand eentje rijp

Ovulatie/eisprong: rijpe eicel komt in eileider (24 uur in leven)

Endometriose

10% van meisje

Weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies aan de buitenkant

Reageert op hormonen, kan erg pijnlijk zijn.

Menstruatie

1 x per +- 28 dagen

Duurt 3-5 dagen

Baarmoederslijmvlies laat los

Ook wat bloed

Door samentrekking van spierlaag wordt het afgevoerd

Menstruatiecyclus: +- 28 dagen

Duurt +- 28 dagen

0

Menstruatiecyclus 

• Menstruatiecyclus  
• Ovulatie 
• Menstruatie -> ongesteld zijn 

Menstruatiecyclus

Menstruatiecyclus

Menstruatiecyclus

wat kun je gebruiken?

• maandverband 
  
• tampons
  
• mooncup
  

hygiëne!

• handen wassen 
  
• schaamlippen wassen
• regelmatig vervangen
  
• tamponziekte
  

0

hormonen

• oestrogenen, progesteron en testosteron worden geproduceerd in de eierstokken 
• oestrogenen zorgen voor secundaire geslachtskenmerken
• oestrogenen zorgen voor stemmingswisselingen
• progesteron is van belang bij een zwangerschap
• testosteron zorgt voor o.a. een stevige spiermassa.

 Menstruatiecyclus

Puberteit vrouw

• In de eierstokken liggen (onrijpe) eicellen
• Een eicel rijpt in een follikel in de eierstok. Na 2 weken is die rijp, barst deze uit de follikel en komt in de eileider. = ovulatie
• De eileider vervoert eicellen naar de baarmoeder

Menstruatie cyclus (28 dagen)

Menstruatie, of ongesteldheid, is de periodieke bloeding van de vrouw.

Het is het begin van de menstruatiecyclus, die begint op de eerste dag van de menstruatie en eindigt op de laatste dag vóór de volgende menstruatie.

De cyclus maakt je lichaam klaar voor een mogelijke zwangerschap en bepaalt wanneer je vruchtbaar bent.

Basisstof 7. 

De hypofyse en de schildklier

Hormonen en menstruatiecyclus

Menstruatiecyclus wordt geregeld door hormonen uit de
hypofyse (FSH en LH) en de hormonen progesteron en oestrogeen.

• Hypofysehormoon     -> zorgen dat de follikel
                                              gaat groeien

• Oestrogeen                -> wordt gemaakt door follikel vooral vóór ovulatie

(baarmoederslijmvlies wordt daardoor dikker en ovulatie vindt plaats)

• Progesteron               -> wordt gemaakt door lege follikel na de ovulatie. 

Zorgt ervoor dat baarmoederslijmvlies dik en goed doorbloed blijft.

Dag 1: start menstruatie.

FSH stijgt en stimuleert de rijping van nieuwe follikels.

FSH = follikel stimulerend hormoon

Rijpende follikels geven oestrogenen af.

De productie oestrogeen bereikt een hoogtepunt. Dit stimuleert de hypofyse om  veel LH af te geven. 

-> piek in LH 

Door de piek in LH volgt de ovulatie.

Gele lichaam (overgebleven, 'lege' follikelcellen) geven progesteron af.

Oestrogenen stimuleren de groei van het baarmoederslijmvlies, progesteron zorgt voor goede doorbloeding.
 

Progesteron remt de afgifte van LH en FSH.

Gele lichaam verschrompeld en geeft geen progesteron meer af:

LH en FSH worden niet meer geremd en menstruatie komt op gang.

Wanneer is een vrouw vruchtbaar?

1. Tijdens de menstruatie
2. tijdens de ovulatie
3. Vlak na de menstruatie
4. Vlak voor de menstruatie

Wat gebeurt er op dag 14 in de menstruatie cyclus?

1. Ongesteld zijn
2. Ovulatie
3. Innesteling
4. Menstruatie

Dit proces heet?

1. Eisprong
2. Ovulatie
3. Menstruatie
4. Oestrogenatie

Wat verlaat tijdens de menstruatie de baarmoeder

1. Baarmoederslijmvlies
2. De eicel
3. De zaadcellen

lezen-Actualiteit 

scientias.nl/waarom-blozen-we-en-hoe-komt-het-eigenlijk-tot-stand-hersenscans-onthullen-dat-het-anders-zit-dan-gedacht

puberteit en hormonen artikel 

Opdracht:

• maak een korte samenvatting van het gelezen artikel.
• klassikale discussie over hoe deze actuele onderwerpen de puberteit beïnvloeden: invloed van sociale media op tieners

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

praktische opdracht

In tweetalen: 

• maak een poster over de belangrijkste veranderingen in de puberteit. Gebruik zowel tekst als afbeeldingen. (materiaal ligt klaar). 
• geef een korte presentatie over de poster. 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Afsluiting

Plannen is complex voor pubers. Om een doel te bereiken moet je je aandacht erbij houden, prioriteiten stellen en afleiding weerstaan. Vaak begrijp je wel dat een bepaalde aanpak niet werkt, maar lukt het je niet goed om je gedrag aan te passen (blz 16 van je boek ). 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

    Begrippen uit deze les

• Zaadcellen, zaadblaasjes, prostaat, sperma, eicel, overgang, menopauze, meiose
  
• Ovulatie, eisprong, menstruatie, ongesteld, menstruatiecyclus, menstruatiemiddelen

Terugkijken 

op de leerdoelen

1. Je kunt uitleggen hoe zaadcellen en eicellen worden gevormd.
   
2. Je kunt de menstruatiecyclus beschrijven.

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

maak een tabel:

 geslacht: organen, producten

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

antwoord  tabel:

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Eindslide

Ruimte voor een afsluitend woord.