NASK
Thema stoffen
NASK
Thema stoffen
Thema 2 Stoffen
Introductie van het hoofdstuk, kort een paar vragen
STARTVRAAG
Schrijf vijf voorwerpen op die je vandaag hebt gebruikt.
Schrijf ernaast waar dat voorwerp van gemaakt is.
BS 1 Stoffen thuis en op school
Leerdoelen
2.1.1 Je kunt beschrijven wat een stof is.
2.1.2 Je kunt voorbeelden noemen van stoffen.
2.1.3 Je kunt beschrijven wat voorwerpen en materialen zijn.
2.1.4 Je kunt voorbeelden noemen van materialen.
2.1.5 Je kunt uitleggen waarom metalen veel gebruikt worden.
Met deze les leer je waar de spullen om je heen van gemaakt zijn
en waarom die materialen zo handig zijn voor de dingen die jij elke dag gebruikt.
Stoffen en materialen
stof
Waarvan iets gemaakt is.
materiaal
Stof waarvan je een voorwerp kunt maken.
Metalen
BS 2 Eigenschappen van stoffen
Leerdoelen
2.2.1 Je kunt uitleggen wat een stofeigenschap is.
2.2.2 Je kunt voorbeelden geven van stofeigenschappen.
2.2.3 Je kunt uitleggen wat je moet doen om stoffen te kunnen herkennen.
2.2.4 Je kunt de verschillende fasen van water noemen.
2.2.5 Je kunt de fase-overgangen beschrijven.
2.2.6 Je kunt uitleggen wat het smeltpunt, stolpunt en kookpunt van een stof zijn.
2.2.7 Je kunt uitleggen wat de dichtheid van een stof is.
stofeigenschap
Kenmerk waaraan je een stof kunt herkennen.
Fase
Toestand die een stof op een bepaald moment heeft, vast, vloeibaar of gasvormig.
De meeste stoffen kunnen als vaste stof, als vloeistof en als gas voorkomen.
IJs noem je de vaste fase van water.
Water noem je de vloeibare fase van water.
Waterdamp noem je de gasvormige fase van water.
Deeltjes in een stof
Fase overgangen
fase-overgang
Veranderen van een fase naar een andere fase.
smelten
Faseverandering van vaste stof naar vloeistof.
verdampen
Faseverandering van vloeistof naar gas.
stollen
Faseverandering van vloeistof naar vaste stof.
condenseren
Faseverandering van gas naar vloeistof.
Fasenovergangen
Smeltpunt en kookpunt
Het smeltpunt is de temperatuur waarbij een vaste stof vloeibaar wordt.
Het stolpunt is de temperatuur waarbij een vloeistof een vaste stof wordt.
Het smeltpunt en het stolpunt van een stof zijn gelijk.
Het kookpunt is de temperatuur waarbij een vloeistof gaat koken.
Smeltpunt en kookpunt van water
BS 3 Metalen
Leerdoelen
2.3.1 Je kunt enkele veelgebruikte metalen herkennen.
2.3.2 Je kunt een aantal eigenschappen van metalen noemen.
2.3.3 Je kunt metalen onderscheiden door hun smeltpunt.
2.3.4 Je kunt beschrijven dat metalen goede warmtegeleiders zijn.
2.3.5 Je kunt roesten en oxideren beschrijven.
2.3.6 Je kunt beschrijven hoe je metalen kunt beschermen tegen roesten en oxideren.
2.3.7 Je kunt een aantal eigenschappen van edelmetalen noemen.
2.3.8 Je kunt twee edelmetalen noemen.
2.3.9 Je kunt metalen noemen die aangetrokken worden door een magneet.
Metalen, eigenschappen
Staal, koper, zink, tin en brons zijn metalen.
Je kunt metalen herkennen aan hun glans en hun kleur.
• Metalen zijn sterk.
• Metalen kun je goed bewerken.
• Metalen kun je buigen.
• Metalen kun je smelten
Metalen zijn goede warmtegeleiders
Tabel 1: Smeltpunt van metalen
.
Roesten en oxideren
Doordat metalen in aanraking komen met zuurstof en vocht(water) kunnen ze roesten of oxideren
Roesten: Staal en ijzer kunnen roesten;
Bij roesten komt er een korrelige, bruine stof op het metaal. IJzer en staal gaan kapot van roest. Het metaal wordt zwakker. De roest gaat steeds verder het metaal in.
Oxideren: Koper en zink kunnen oxideren
Edelmetalen: goud en zilver oxideren en roesten niet
Beschermen
Verven- Vertinnen- verzinken- verchromen
Beschermen van metalen tegen roesten
vertinnen
Staal bedekken met een heel dun laagje tin.
verzinken
Staal bedekken met een heel dun laagje zink.
verchromen
Staal bedekken met een heel dun laagje chroom.
Magnetisme
IJzer en nikkel zijn metalen met een bijzondere eigenschap. Ze worden aangetrokken door een magneet. IJzer en nikkel noem je daarom magnetisch.
Wat gebeurt er met een stof tijdens verdampen?
gas naar vast
vast naar vloeibaar
vloeibaar naar gas
vloeibaar naar vast
Hoe heet de fasenovergang van gas naar vloeibaar?
smelten
stollen
condenseren
verdampen
Welke fasenovergang hoort bij smelten?
vast naar vloeibaar
vloeibaar naar gas
gas naar vloeibaar
vloeibaar naar vast
Welk metaal kan roesten?
Koper
Goud
IJzer
Zilver
Waardoor kunnen metalen gaan roesten of oxideren?
Zuurstof en vocht
Zand en klei
Licht en geluid
Zout en suiker
Welke naam hoort bij het bedekken van staal met een heel dun laagje chroom?
vertinnen
verzinken
verchromen
coaten
Bij welke behandeling krijgt staal een heel dun laagje zink?
verchromen
verzinken
vertinnen
verven
Hoe noem je een materiaal dat door een magneet wordt aangetrokken?
Elektrisch
Doorzichtig
Magnetisch
Vloeibaar
Welk metaal is magnetisch?
Nikkel
Koper
Zilver
Goud
BS 4 Glas, hout, en keramiek
Leerdoelen
2.4.1 Je kunt een aantal eigenschappen van glas noemen.
2.4.2 Je kunt recyclen beschrijven.
2.4.3 Je kunt uitleggen waarom recyclen goed is voor het milieu.
2.4.4 Je kunt eigenschappen en toepassingen van glaswol noemen.
2.4.5 Je kunt eigenschappen en toepassingen van hout noemen.
2.4.6 Je kunt eigenschappen en toepassingen van keramiek noemen.
2.4.7 Je kunt beschrijven wat glazuur is en wat de voordelen ervan zijn.
De belangrijke eigenschappen van glas zijn:
• Glas is doorzichtig.
• Glas kan gekleurd worden.
• Glas kan goed tegen alle soorten vloeistoffen.
• Glas is gemakkelijk schoon te maken.
• Glas is breekbaar.
Glaswol
Is een dikke deken. Die deken is gemaakt van dunne draden van glas. Glaswol wordt gemaakt van glasscherven, zand, soda en kalksteen. De belangrijkste eigenschappen van glaswol zijn:
• Glaswol is niet brandbaar.
• Glaswol kan goed tegen water.
• Glaswol houdt geluid tegen.
• Glaswol houdt warmte tegen.
Hout
Belangrijke eigenschappen van hout zijn:
• Hout is stevig.
• Hout is licht.
• Hout kun je goed bewerken.
• Hout is brandbaar.
Keramiek
Na het bakken zeg je geen klei, maar keramiek.
Klei met grote korrels wordt poreus na het bakken.
Glazuur is een dunne laag glas die op keramiek wordt gebakken.
Keramiek met glazuur noem je dichte keramiek.
BS 5 Kunststoffen
Leerdoelen
2.5.1 Je kunt beschrijven waarvan kunststof gemaakt wordt.
2.5.2 Je kunt voordelen en nadelen noemen van kunststof.
2.5.3 Je kunt beschrijven wat piepschuim is.
2.5.4 Je kunt voordelen en toepassingen noemen van piepschuim.
2.5.5 Je kunt beschrijven van welke kunststof een petfles gemaakt wordt.
2.5.6 Je kunt beschrijven van welke kunststof een plastic tas en een shampoofles gemaakt worden.
2.5.7 Je kunt uitleggen hoe kunststoffen hergebruikt kunnen worden.
2.5.8 Je kunt uitleggen wat afbreekbare kunststoffen zijn en wat composteren betekent.
Kunststof
Voordelen
• Het is licht.
• Het kan goed tegen water.
• Het laat weinig warmte door.
• Het is goedkoop.
• Het gaat lang mee.
• Het breekt niet gemakkelijk.
• Je kunt het in elke vorm maken die je wilt.
• Je kunt het een kleur geven.
Nadelen
gevaarlijke stoffen nodig.
schadelijke stoffen komen vrij
veel gebruikt en snel weggegooid, veel afval dus
piepschuim
Voordelen
• Het is heel licht.
• Het laat weinig warmte door.
• Het laat geen water door.
• Je kunt het goed recyclen.
BS 6 Stoffen en veiligheid
Leerdoelen
2.6.1 Je kunt uitleggen hoe een stof gevaarlijk kan zijn.
2.6.2 Je kunt gevarensymbolen herkennen.
2.6.3 Je kunt uitleggen in welke gevallen een stof gevaarlijk kan zijn.
2.6.4 Je kunt beschrijven welke informatie op het etiket van schoonmaakmiddelen staat.
2.6.5 Je kunt beschrijven wanneer een kindveilige dop gebruikt wordt.
Symbolen en een kindveiligedop
Aan de slag... (huis)werk
Maken:
Basisstof 6 (blz. 120 t/m 125)
Opdracht 1 t/m 7
Klaar?
nakijken en verbeteren
maken visuele samenvatting zoals voorbeeld in SOM
start test jezelf
Tips voor het maken van een mindmap
Begin in het midden:
Plaats je hoofdonderwerp in het centrum van het vel en laat je creativiteit erop los.
Gebruik kernwoorden en korte zinnen:
Vermijd lange zinnen. Schrijf kernwoorden of korte uitdrukkingen op de lijnen, bij voorkeur bovenop de lijn.
Maak gebruik van kleuren:
Wijs per tak een andere kleur toe om thema's te onderscheiden en verbanden te leggen.
Voeg afbeeldingen en symbolen toe:
Gebruik tekeningen, symbolen of foto's die gerelateerd zijn aan het onderwerp. Dit helpt bij het onthouden van informatie en activeert je creatieve kant.
Gebruik vloeiende, kromme lijnen:
Maak gebruik van vloeiende, kronkelende lijnen in plaats van strakke, rechte lijnen.
Maak een hiërarchie:
Deel je ideeën op in hoofd- en bijzaken. De belangrijkste kernwoorden kun je groter of op een andere manier specialer maken, zodat ze eruit springen.
Leg verbindingen:
Trek lijnen tussen verschillende begrippen die met elkaar te maken hebben, zelfs als ze niet direct aan elkaar verbonden zijn, en schrijf kort op wat de link is.
Wees flexibel:
Pas je mindmap aan naarmate je nieuwe ideeën krijgt of informatie ontvangt. Het is een levend document, geen statisch eindresultaat.