Ondersteunen bij voeding en vocht

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

en bieden van mondzorg

Planning

• Klassencode van Thiemen
• Map en de planning van skills
• Theorie over ondersteunen bij voeding en vocht
• Theorie over het bieden van mondzorg
• Oefenen met het bieden van mondzorg en voeding en vocht toedienen

Thiemen klassencode

CZSF135H

De map

Verdere uitleg in mentoruur

Lesdoelen

Aan het einde van de les:

• Weet ik hoe ik de zorgvrager kan  ondersteunen bij de inname van voeding en vocht, waarbij ik rekening houd met zijn/haar wensen,  gewoonten, handicap of beperking
• Kan ik een vochtbalans aanleggen en bijhouden en acties ondernemen als de vochthuishouding uit balans dreigt te raken
• Kan ik 5 maatregelen benoemen om de voeding- en vochtinname te bevorderen
• Kan ik de verschillende voedingsproblemen benoemen
• Ik kan uitleggen wat persoonlijke basiszorg inhoudt en hoe ik mondzorg, nagelzorg, persoonlijke verzorging, haarverzorging en oorverzorging veilig en zorgvuldig uitvoer.

waar houd je rekening mee rondom hulp bij voeding?

Waarmee houd je rekening rondom hulp bij voeding?

• Handen wassen zorgvrager, en je eigen handen
• Smakelijk opdienen
  
• Vraag hoe de zorgvrager het wilt nuttigen
  
• Bescherm kleding zorgvrager
  
• Tijdens de maaltijd zorgvrager prettig houding
  
• Bidden voor en na
  
• Niet blijven staan, ooghoogte zitten
  
• Pas snelheid aan tempo zorgvrager
  
• Na maaltijd zorgvrager gewenste houding
  

Gelegenheid handen, mond en gebit te reinigen

Hygiëne rondom eten klaar maken

• Voorkom vuile wonden aan je handen
  
• Zorg voor schoon serviesgoed
  
• Controleer de houdbaarheidsdatum
  
• Bewaar levensmiddelen op de juiste temperatuur
  
• Zorg voor goede hygiëne koelkasten en vriezers
  

Zelfzorgtekorten m.b.t. opname voeding en vocht

Wanneer iemand zijn zorg niet meer zelf kan of wilt uitvoeren spreken we van een zelfzorgtekort.

Welke acties kun je ondernemen bij zorgvrager:

• met een vaardigheidstekort ?
  
• met een motivatietekort ?
  
• met kennistekort ?
  

Vaardigheidstekort: 

volledige overname: bijv. de zv eten/drinken geven
gedeeltelijke overname: bijv. door het eten te snijden, gebruik van hulpmiddelen aanleren
Motivatietekort: bijv. door zv te stimuleren/motiveren door o.a. naar zijn wensen en gewoonten te luisteren van voor zijn ziekzijn, samen koken/eten
Kennistekort: voorlichting geven, diëtist inschakelen

Aangepast bestek

Welke discipline schakel je hiervoor in?

ergotherapeut:

De ergotherapeut is opgeleid om mensen met een beperking te helpen hun zelfredzaamheid en zelfregie te vergroten. Daarbij gaat de ergotherapeut uit van dat wat een zorgvrager nog wel zelf kan. Daarbij kun jij een rol spelen in het overdragen van jouw kennis van de zorgvrager.

Rol van de logopedist bij slikproblemen

• Een logopedist is een therapeut die zich bezighoudt met alles wat te maken heeft met de mond, waaronder praten, kauwen en slikken.
• Een logopedist kan samen met jou kijken naar mogelijke oplossingen voor een slikprobleem. 
• Een logopedist kan een plan opstellen om bepaalde spieren extra te trainen, maar kan ook adviezen geven. 

Problemen bij eten en drinken

Slikproblemen

Ondervoeding

Uitdroging

Overgewicht.

Lees hierover op: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/eten-en-drinken/problemen-bij-eten-en-drinken

Op de bijbehorende link staat van alles over deze problemen. Ook filmpjes.

Verslikken

Jij als verzorgende moet weten of een zorgvrager een dieet heeft of als hij/zij slikproblemen heeft. 

Bij slikproblemen kans op longontsteking, maar ook kans bij ernstige verslikking op verstikken!! 

Bij de reanimatieles leer je wat te doen bij ernstige verslikking / reanimeren

Wat te doen bij verslikking?

Kijk bij een verslikking allereerst in de mond of je het probleem weg kunt halen. Als het slachtoffer goed kan hoesten, moedig je enkel het hoesten aan. Kunstgebit verwijderen.
Bij ernstige verslikking geeft het slachtoffer aan benauwd te zijn. Hij grijpt mogelijk naar de keel, is in paniek, kan niet praten of hoorbaar hoesten en probeert wanhopig adem te halen, wat soms een gierend geluid geeft. Handel dan als volgt:

Bel 112 of laat 112 bellen.

Laat het slachtoffer met verslikking vooroverbuigen.

5x rugslagen tussen de schouderbladen  Ondersteun de borstkas hierbij met je andere hand. Helpt dat niet?
Ga achter het slachtoffer staan, plaats een vuist op de bovenkant van de buik en onder het borstbeen. Ondersteun met je andere hand deze vuist.

Trek beide handen met een ruk schuin omhoog naar je toe, doe dit max. 5x.

Wissel deze handelingen af totdat de verslikking is opgeheven of totdat het ambulancepersoneel het overneemt.

Als het slachtoffer het bewustzijn verliest, moet hij gereanimeerd worden. 

Waaraan herken je slikproblemen?

SNAQ 

Short Nutritional Assessment Questionnaire = een screeningsinstrument voor ondervoeding

Vochtbalans

Normaal gesproken zijn in het menselijk lichaam de opname en uitscheiding van water in balans (= vochtbalans).

Bij sommige zorgvragers is het nodig deze balans bij te houden en te controleren. Bij een vochtbalans vergelijk je het vocht dat wordt opgenomen met het vocht dat wordt uitgescheiden.

Kort even opfrissen wordt uitgebreid behandeld bij verpleegkunde 

Bij dit vak richten op de verpleegkundige zorg

Voor aanvang van je dienst moeten alle medewerkers weten dat je bij zv vochtbalans moet bijhouden!

Uitscheiding vocht door:
ademhaling, urine, zweten (ook al zie je het niet), ontlasting, braken

Vochtbalans

24 uur (meestal start en sluit de nachtdienst vochtbalans). Meerdere dagen.

Negatief: vochtopname is minder dan het vochtverlies (dehydratie, verminderde huidturgor)
Positief:  de vochtopname is meer dan het vochtverlies (oedeemvorming).

Zorg:
ook wegen van zorgvrager bij negatieve / positieve vochtbalans!

dehydratie = uitdroging

huidturgor = elasticiteit van de huid
retentie = vocht vasthouden

Verschijnselen van vochtretentie kunnen zijn:
opgeblazen gevoel

dikke voeten en vingers

opgezette oogleden

's nachts vaak plassen (omdat zv ligt kan het vocht gemakkelijker terugstromen)
kortademig

Oorzaak: nieren, levert of hart werken minder goed of bij gebruik bepaalde medicaties

Check huidturgor: 
Om de elasticiteit van de huid te controleren trek je eraan met je duim en wijsvinger. Als zv goed gehydrateerd bent springt je huid meteen terug als je het loslaat. Als het een halve seconde of langer duurt voordat je huid weer in zijn normale vorm terugtrekt kan zv uitgedroogd zijn. 

Verbrandingsprocessen van koolhydraten, vetten, eiwitten levert vocht

Volwassene: ongeveer 2,5 liter/per dag

Ouderen: ongeveer 1,7 liter/per dag

Ouderen voelen niet goed dat ze dorst hebben. Zeker bij warm weer extra drinken aanbieden!

Negatief op positief?

Maak gebruik van de gegevens op de volgende bladzijde

Vaak wordt gebruik gemaakt van een schema om een vochtbalans bij te houden.
Dit zijn de standaard aantal ml.

Opdracht mevrouw jacobs

Op its learning staat er een casus over mevrouw Jacobs.

Beantwoord de vragen en reken de vochtbalans uit.

Welk woord past volgens jou bij goede persoonlijke basiszorg?

Persoonlijke verzorging

• Persoonlijke basiszorg helpt bij hygiëne, comfort en welbevinden
• Je werkt met aandacht voor privacy, respect en zelfstandigheid
• Tijdens de zorg let je ook op veranderingen aan huid, mond, haren en nagels

Goede observatie helpt om problemen vroeg te signaleren

Werken volgens een vaste aanpak

Leg uit wat je gaat doen

Zorg voor materiaal en privacy

Stimuleer wat de zorgvrager zelf kan

Werk schoon, veilig en rustig

Rapporteer bijzonderheden

Wat observeer je?

Huid: roodheid, wondjes, uitdroging, schilfers

Lichaamsgeur: kan wijzen op onvoldoende hygiëne of ziekte

Beweging: pijn, stijfheid of vermoeidheid tijdens de zorg

Algemene indruk: stemming, alertheid en samenwerking

Doel van goede verzorging

• Infecties helpen voorkomen
• Comfort en eigenwaarde vergroten
• Klachten eerder opmerken

Mondzorg

Een schone mond is belangrijk voor eten, drinken, spreken en comfort

Slechte mondzorg kan leiden tot pijn, slechte adem en ontstekingen

Mondzorg is extra belangrijk bij zorgvragers die ziek, zwak of afhankelijk zijn

Uitvoering van mondzorg

Poets tanden en kiezen zorgvuldig

Reinig ook tong en mondslijmvlies als dat nodig is

Gebruik een passende tandenborstel en tandpasta

Laat de zorgvrager zo veel mogelijk zelf doen

Waar let je op in de mond?

Droge mond

Rood of bloedend tandvlees

Beschadigingen, plekjes of schimmel

Slechte adem

Pijnklachten of moeite met kauwen

Mondprothese verzorgen

Reinig de prothese dagelijks

Spoel goed af

Bewaar volgens afspraak of protocol

Oefenen: Bieden van mondzorg

Werk hygiënisch

gebruik de juiste materialen

observeer de mond

houdt rekening met comfort

klaar?

Oefenen: de platliggende zorgvrager eten geven

Huiswerk

Ga naar Thieme Meulenhoff

boek: basiszorg en palliatieve zorg

Module 3, Ondersteunen bij voeding en vocht, Hoofdstuk 1 t/m 3

Module 2, Verlenen van basiszorg, Hoofdstuk 4

Vaardigheden, Paragraaf 4.11 Mondzorg

Volgende keer: Module 2, verlenen van basiszorg, hoofdstuk 4 vaardigheden, 4.2 tm 4.6, 4.8, 4.9, 4.10

Maak de volgende free-learning Eten, drinken en slikken 

Volgende keer persoonlijke verzorging en wassen op bed