Arbeidsmarkt en werkloosheid (Economie vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining met casusvragen over het herkennen van soorten werkloosheid, rekenen met het werkloosheidspercentage, het UWV en het kiezen van maatregelen tegen werkloosheid.

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Examentraining

Arbeidsmarkt en werkloosheid: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Smiley.toerist / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over de arbeidsmarkt en werkloosheid beantwoorden met een casus.

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: de casus. Wie heeft geen werk en waarom?

• 2. Zoek: wat wordt gevraagd: een soort werkloosheid, een berekening of een maatregel.

• 3. Reken of kies: reken stap voor stap en controleer twee keer, of kies de term die bij de oorzaak past.

• 4. Controleer: klopt het antwoord met het verhaal?

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Bollenvelden bij Noordwijk, 2003

Vraagtype 1: soort werkloosheid herkennen

• Kijk naar de oorzaak: tijd (frictie), minder vraag (conjunctureel) of de economie verandert (structureel).

• Bollenpluk is werk voor een korte tijd in het jaar: seizoenswerkloosheid.

Alle leerwegen. De foto laat tulpenvelden zien: werk in een bepaald seizoen. Image credit: Richardkiwi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Daan rondt zijn opleiding af en zoekt al twee maanden een baan. Welke werkloosheid?

A

Seizoenswerkloosheid

B

Frictiewerkloosheid

C

Conjuncturele werkloosheid

D

Structurele werkloosheid

Daan zoekt nog: vraag en aanbod vinden elkaar niet meteen. Verwachte fout: structureel, omdat het lang lijkt te duren.

Een supermarkt vervangt kassamedewerkers door zelfscankassa's. Welke werkloosheid?

A

Structurele werkloosheid

B

Frictiewerkloosheid

C

Seizoenswerkloosheid

D

Conjuncturele werkloosheid

Nieuwe techniek verandert de economie: structurele werkloosheid. Verwachte fout: conjunctureel kiezen.

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Vraagtype 2: rekenen met werkloosheid

• Werkloosheidspercentage = werklozen : beroepsbevolking x 100%.

• Verandering in procenten = verandering : beginwaarde x 100%.

Alle leerwegen. Reken twee keer na.

De beroepsbevolking is 2.000 personen, waarvan 160 werkloos. Werkloosheidspercentage?

A

92%

B

12,5%

C

8%

D

16%

160 : 2.000 = 0,08 = 8%. Verwachte fouten: het percentage werkenden (92%), andersom delen (12,5) of delen door 1.000 (16%).

Het aantal vacatures steeg van 500 naar 600. Met hoeveel procent steeg het?

A

16,7%

B

20%

C

100%

D

120%

(600 - 500) : 500 x 100% = 20%. Verwachte fout: delen door 600 (16,7%).

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

UWV-kantoor in Breda, 2015

Vraagtype 3: cijfers en het UWV

• Werkloosheidscijfers missen verborgen werkloosheid en niet officieel vervulde vacatures.

• Het UWV registreert werklozen, bemiddelt, regelt uitkeringen, verwijst en helpt bij scholing.

Alle leerwegen. Image credit: G.Lanting / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Lisa wil werken, maar meldt zich nergens, want er is toch geen werk. Welke term?

A

Frictiewerkloosheid

B

Seizoenswerkloosheid

C

Regionale werkloosheid

D

Verborgen werkloosheid

Zij wil werken maar telt niet mee in de cijfers: verborgen werkloosheid.

Welke taak heeft het UWV?

A

De belasting voor bedrijven verlagen

B

Het loon van werknemers vaststellen

C

Nieuwe fabrieken laten bouwen

D

Een uitkering regelen voor een werkloze

Het UWV regelt de werkloosheidsuitkering. De andere opties zijn geen taken van het UWV.

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Vraagtype 4: de juiste maatregel kiezen

• Meer bestedingen, arbeidstijdverkorting, bedrijfstijdverlenging en scholing zijn maatregelen tegen werkloosheid.

• Kijk wat de casus verandert: de uitgaven, de uren, de machines of de opleiding.

Alle leerwegen.

De overheid verlaagt de belastingen, mensen houden meer geld over. Welke maatregel?

A

Arbeidstijdverkorting

B

Meer bestedingen

C

Bedrijfstijdverlenging

D

Scholing

Meer geld over betekent meer kopen, dus meer vraag en werk.

Een fabriek laat de machines in twee ploegen draaien. Welke maatregel?

A

Arbeidstijdverkorting

B

Meer bestedingen

C

Bedrijfstijdverlenging

D

Scholing

De machines draaien langer: bedrijfstijdverlenging. Verwachte fout: arbeidstijdverkorting.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Soort werkloosheid herkennen

2

Rekenen met werkloosheid

3

Cijfers en het UWV

4

De juiste maatregel kiezen

PRODUCENT · WERK EN WERKLOOSHEID

Tips voor op het examen

• Vraag en aanbod: vraag = bezette arbeidsplaatsen + vacatures, aanbod = werkenden + werkzoekenden.

• Werkloosheidspercentage: deel door de beroepsbevolking, niet door de werkenden.

• Soort werkloosheid: zoek de oorzaak in het verhaal: tijd, seizoen, regio, minder vraag of verandering.

• Reken twee keer en kijk of de uitkomst logisch is.