Internering in België
Internering in België
Open de les vanuit de spanning tussen zorg en veiligheid: internering is geen gewone straf, maar ook niet louter een zorgmaatregel. Dat onderscheid helpt om de rest van de les te structureren.
Ter Zake
This item has no instructions
Lesdoelen
Je benoemt de 3 voorwaarden waaraan moet voldaan worden om de veiligheidsmaatregel internering uit te spreken.
Je begrijpt de procedure bij internering.
This item has no instructions
Welke woorden koppel je spontaan aan internering?
Gebruik de woordwolk als startpunt om voorkennis en misvattingen zichtbaar te maken. Pik woorden op zoals straf, zorg, gevaar, psychiatrie, rechter, beveiliging, en contrasteer die later met het juridische onderscheid tussen straf en veiligheidsmaatregel.
5.1 Wat is internering?
Een veiligheidsmaatregel in het Belgische strafrecht
Voor personen die een strafbaar feit pleegden
Er is een verband met een psychische stoornis
Doel: maatschappij beveiligen én passende zorg mogelijk maken
Benadruk dat internering juridisch verschilt van een gevangenisstraf: de focus ligt op risico, behandeling en bescherming, niet op vergelding.
Waarom bestaat deze maatregel?
Sommige daders hebben nood aan forensische psychiatrische zorg
Een klassieke straf volstaat dan niet als antwoord
Zonder aangepaste opvolging kan het recidiverisico hoog blijven
Internering probeert zorgtraject en publieke veiligheid te verbinden
Verbind dit expliciet met het GGZ-zorglandschap: internering situeert zich op het kruispunt van justitie, geestelijke gezondheidszorg en risicomanagement.
Kernbegrippen bij internering
Psychische stoornis
Strafbaar feit
Gevaar op herval
Behandeling en begeleiding
Toezicht door justitie en zorginstanties
Gebruik deze slide als kapstok voor de rest van de les: elk begrip komt terug bij de voorwaarden, procedure en uitvoering.
Voorwaarde 1: een strafbaar feit
Internering kan alleen wanneer iemand een misdaad of wanbedrijf heeft gepleegd die de fysieke of psychische integriteit van derden aantast of bedreigt.
Er moet dus eerst een strafrechtelijke context zijn: internering is geen algemene zorgmaatregel voor iedereen met een psychische stoornis.
Leg uit dat internering niet kan worden gebruikt als alternatief voor gewone opname of ambulante GGZ buiten een strafrechtelijk kader.
Voorwaarde 2: een psychische stoornis
De geestesstoornis moet aanwezig zijn op het ogenblik van de feiten
Ze beïnvloedt het oordeelsvermogen of de controle over het handelen
Die beoordeling gebeurt niet op buikgevoel, maar steunt op deskundig onderzoek
Je kunt hier kort vermelden dat niet elke diagnose automatisch tot internering leidt; de juridische relevantie van de stoornis is doorslaggevend.
Voorwaarde 3: risico voor de samenleving
Er moet een risico zijn op nieuwe strafbare feiten
Dat risico hangt samen met de psychische stoornis
De maatregel moet dus gericht zijn op beveiliging en risicobeperking
Hiervoor dient dan ook een grondig forensisch psychiatrisch deskundigenonderzoek aan vooraf te gaan.
Benadruk dat gevaarlijkheid niet los wordt bekeken van de stoornis; het gaat om een combinatie van juridisch en klinisch relevante factoren.
5.3 Procedure in grote lijnen
Strafbaar feit → onderzoek en deskundigenverslag → beoordeling door de bevoegde rechter → uitspraak over internering → uitvoering en opvolging via aangepaste zorg en toezicht.
Houd het hier bewust overzichtelijk. De les vraagt een korte procedure, geen volledig procesrechtelijk overzicht.
Van onderzoek naar beslissing
Tijdens het gerechtelijk onderzoek worden feiten en context verzameld
Een psychiatrisch of psychologisch deskundigenonderzoek wordt gevraagd
De rechter beoordeelt of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan
Je kunt hier aangeven dat de rechter niet enkel naar de diagnose kijkt, maar ook naar het verband tussen stoornis, feiten en toekomstig risico.
Wie volgt de uitvoering op?
Na de beslissing stopt het juridische luik niet.
De uitvoering van de internering wordt opgevolgd door bevoegde instanties die beslissen over plaatsing, modaliteiten, voorwaarden en eventuele wijzigingen in het traject.
Noem hier indien gewenst de kamer voor de bescherming van de maatschappij als belangrijk beslissingsorgaan in de opvolging, zonder te verzanden in procedurele details.
Procedure als zorg- en justitieketen
Justitie beslist over de maatregel
Zorgvoorzieningen voeren behandeling en begeleiding uit
Opvolging gebeurt via evaluatie van veiligheid, stabiliteit en zorgnood
Leg de brug naar het GGZ-zorglandschap: uitvoering is onmogelijk zonder samenwerking tussen justitie, forensische zorg en reguliere GGZ-actoren.
5.4 Hoe wordt internering uitgevoerd?
De uitvoering is geen vast traject voor iedereen. Ze wordt aangepast aan het risiconiveau, de zorgbehoefte, de mogelijkheid tot behandeling en de mate waarin iemand veilig in een minder beveiligde context kan verblijven.
Benadruk het principe van zorg op maat binnen beveiligde randvoorwaarden.
Doelen van de uitvoering
Bescherming van de samenleving
Behandeling van de psychische stoornis
Stabilisatie en herstel waar mogelijk
Voorbereiding op een minder ingrijpend traject
Maak duidelijk dat uitvoering méér is dan bewaring: het is ook behandeling, observatie en resocialisatie waar haalbaar.
Behandeling en begeleiding
Psychiatrische opvolging en medicamenteuze behandeling
Psychologische begeleiding
Structuur in wonen, dagbesteding en gedrag
Risico-inschatting als doorlopend onderdeel van het traject
Koppel deze slide aan bekende bouwstenen uit de GGZ, maar benadruk het forensische karakter: veiligheid blijft altijd meewegen.
Een traject kan veranderen
Van meer beveiligd naar minder beveiligd
Van opname naar verblijf met voorwaarden
Altijd afhankelijk van evaluatie, therapietrouw en risico-inschatting
Benadruk dat vooruitgang niet automatisch of lineair is; terugschakelen kan ook wanneer het risico toeneemt.
5.5 Plaatsing in België: intramuraal en extramuraal
Intramuraal betekent dat de geïnterneerde verblijft in een residentiële, beveiligde of sterk omkaderde setting. Dat kan nodig zijn wanneer intensieve behandeling, observatie of een hoog veiligheidsniveau vereist is.
Leg desnoods kort het onderscheid uit tussen forensische psychiatrische zorg en een gewone ziekenhuisopname.
Voorbeelden van intramurale zorg
Forensisch psychiatrisch centrum
Psychiatrische afdeling of ziekenhuissetting met forensische omkadering
Residentiële voorziening met intensief toezicht
Blijf algemeen en feitelijk. De les vraagt plaatsing in België intra- en extramuraal, niet een volledige kaart van alle voorzieningen.
Plaatsing in België: extramuraal
Extramuraal betekent dat de geïnterneerde buiten een residentiële gesloten setting verblijft, maar wel onder voorwaarden, begeleiding en controle. Dit kan alleen wanneer het risico voldoende beheersbaar is.
Leg uit dat extramuraal niet hetzelfde is als 'vrij zonder toezicht'. Voorwaarden en opvolging blijven essentieel.
Vormen van extramurale uitvoering
Begeleid wonen of beschermd verblijf
Ambulante behandeling
Opvolging met opgelegde voorwaarden
Samenwerking tussen justitie, GGZ en sociale ondersteuning
Benadruk dat extramuraal functioneren sterk afhangt van netwerk, therapietrouw en stabiele opvolging.
Opdracht
Lees de casus op pagina 38 en 39
Beantwoord de reflectievragen op pagina 40 uit de cursus
Je dient deze opdracht in op woensdag 11/11/2026
This item has no instructions