Ex-OKAN in de klas

• New lesson editor
• NT2
• Kleuteronderwijs
• Secundair onderwijs

Taalontwikkelend lesgeven

Leerlingen met een andere thuistaal in de klas

(ex)-OKAN in de klas

Hoeveel OKAN leerlingen waren er in het secundair Vlaams onderwijs in 2024-2025?

A

+-3000

B

+-7000

C

+-5000

D

+-9000

Slide titel

Bron: Onderwijs Vlaanderen

Statistieken (ex-)OKAN

• Sinds december 2021 tot juni 2025: 48.976 ex-OKAN leerlingen

• Het merendeel OKAN in provincie Antwerpen (3108 van de 8762 in 2025)

• In 2022-2023: enorm grote toename van Oekraïners, hierdoor extra druk op onderwijsnet

Bronnen: Statistiek Vlaanderen

GVA

De Morgen

Migratie in België

• Ongeveer een kwart tot een derde van de leerlingen heeft een andere thuistaal

• Meer dan een derde v.d. Belgen heeft buitenlandse roots

• Migratie in België en Europa blijft jaarlijks toenemen

• In Boom: meest diverse gemeente (buiten Antwerpen) in de provincie

Bronnen: Het Nieuwsblad

Myria, HLN

GO! atheneum Boom

• ex-OKAN atheneum 2026-2027:

  • 17 leerlingen

  • doorstroom en dubbele

  • Jaren 3, 4 en 5

• Vanaf schooljaar 2026-2027: minder ondersteuning voor ex-OKAN (bedankt Zuhal)

  • Aantal VVSC-uren: 4 uur ipv 12

  • Aantal ex-OKAN: 42 leerlingen, verspreid over 11 scholen

Hoe lang duurt het gemiddeld voordat je vloeiend bent in een taal?

A

2-3 jaar

B

7-9 jaar

C

4-6 jaar

D

10-11 jaar

Hoeveel woorden kent een leerling na 1 OKAN jaar gemiddeld?

A

1000-2000

B

3000-4000

C

2000-3000

D

5000-6000

Hoeveel woorden telt een handboek gemiddeld?

Slide titel

Slide tekst

Oefening: Lees de volgende tekst en leg het uit

6 zinnen

Slide tekst

Hulpmiddelen ex-OKAN

• Tijdens de les:

  • Aanbieden van een woordenlijst die aangevuld kan worden tijdens en na de les.

  • Moeilijke lesteksten (door AI) laten samenvatten.

  • Schrijf de 5 sleutelwoorden/begrippen van de les op en leg ze uit.

  • Maak je verbetersleutel beschikbaar.

• Tijdens examens/toetsen:

  • Ken de doelen die de leerling minimaal moeten beheersen en focus hierop voor je leerling.

  • Voorbeeldvragen meegeven of een oefenexamen opstellen.

  • Lange teksten die op toetsen en examens komen op voorhand bezorgen/laten inkijken.

  • De toets overlopen en vragen uitleggen.

  • Toetsen en examens mondeling laten toelichten.

  • Laat leerlingen in kernwoorden en korte eenvoudige zinnen antwoorden.

Extra werk?

Niveau naar beneden halen?

Niet meteen

Absoluut niet

Sterke taal

Professionaliseringstraject taal

Hoeveel procent van onze leerlingen heeft een andere thuistaal?

Op GO! atheneum Boom heeft 22.8% van de leerlingen een andere thuistaal.

Bron: Dataloep

Sinds 2015 is het percentage gestegen van 10,4% naar 22,8%.

Bron: Dataloep

Waarom is dit belangrijk?

Bron: UGent blog

PISA resultaten van 2022 (nieuwe PISA resultaten worden op 8 september 2026 gepubliceerd)

Meer en meer 15-jarige leerlingen, zowel in Vlaanderen als in de meeste OESO-landen, spreken thuis meestal een andere taal dan de instructietaal. Leerlingen met een andere thuistaal scoren in Vlaanderen gemiddeld lager dan leerlingen die thuis meestal Nederlands spreken, vooral de kloof met leerlingen die thuis meestal Turks of Arabisch spreken is groot. 

Waarom is dit belangrijk?

Bron:

UGent

Peilingsonderzoek

Niet alleen voor jongeren met een andere thuistaal dan de instructietaal weerspiegelen de resultaten van PISA en PIRLS een dalende trend.

1. Dalende PISA- en PIRLS-scores: Steeds meer 15-jarigen in Vlaanderen halen de minimumdoelen voor leesvaardigheid niet. Moeite met begrijpend lezen zorgt voor problemen bij vakken als wiskunde en chemie.

2. Vlaamse peilingstoetsen: Leerlingen in de eerste graad secundair onderwijs presteren onvoldoende op Nederlands, met name op het vlak van begrijpend lezen en luisteren. De resultaten in de B-stroom zijn kritiek laag.

"Over welke woorden, instructies of formuleringen struikelen leerlingen volgens jou het vaakst op toetsen, taken of opdrachten?"

Instructietaal, schooltaal- en vaktaalwoorden

"Schooltaal is als een drempel van een klaslokaal: als hij te hoog is, raakt de leerling de inhoud van de les niet eens aan."

Vergelijk het met het rijden van een rijexamen in een vreemde taal: je kunt misschien uitstekend autorijden (vakpotentieel), maar je zakt omdat je de instructies van de examinator (instructietaal) niet begrijpt.

In Vlaanderen tonen PISA-resultaten aan dat 1 op de 4 vijftienjarigen functioneel analfabeet dreigt te worden. Het probleem is dus niet dat leerlingen het vak niet begrijpen, maar dat de taal de toegang blokkeert.

Bron: PISA en PIRLS

CTO KUL

Instructietaal, schooltaal- en vaktaalwoorden

Instructietaal

• Wat moet ik doen?

• vb. bereken, vergelijk, verklaar, licht toe

Schooltaalwoorden

• Woorden die in meerdere vakken voorkomen

• vb. oorzaak, gevolg, functie, conclusie

Vaktaalwoorden

• Specifieke woorden van een vak

• vb. fotosynthese, breuk, metamorfose

Leerlingen struikelen vaak niet over vakwoorden, maar over de woorden die uitleggen wat ze met die vakkennis moeten doen.

Waarom is dit belangrijk?

• Leesvaardigheid en schooltaalvaardigheid staan onder druk. (PISA en PIRLS)

• Leerlingen botsen steeds vaker op taal in toetsen, instructies en lesmateriaal. (CTO KUL "schooltaal verschilt van de dagelijkse omgangstaal en dit vormt een barrière voor alle leerlingen, ongeacht de thuistaal).

• Begrijpen van taal is een voorwaarde om vakinhouden te begrijpen.

• Taalbeleid is daarom een opdracht van elke leerkracht.

Kernboodschap: taal als toegangspoort tot vakinhoud.

Sterke taal

Instructietaal, schooltaal- en vaktaalwoorden

Professionaliseringstraject taal

Doel: een kleine groep gemotiveerde leerkrachten versterkt zijn vaardigheden in taalontwikkelend lesgeven, zodat leerlingen de taalvaardigheden ontwikkelen die nodig zijn om succesvol te leren op school en binnen elk vak.

Meerwaarde voor de leerkracht:

• Vrijwillige deelname zorgt voor meer engagement en eigenaarschap.

• Intensieve begeleiding is mogelijk dankzij een beperkte groep deelnemers.

• Focus op duurzame verandering in de klaspraktijk.

• Concrete afspraken zorgen voor zichtbare impact.

Waarom is dit belangrijk?

Sessie 1: Close Reading

• Introductie en voorbeeldles.

• Werken met rijke vakteksten.

Sessie 2: Taalbewust lesgeven

• Instructietaal, schooltaalwoorden en vaktaalwoorden.

• Met een taallens kijken naar het eigen vak.

Begeleiding

• Lesvisitatie met feedback.

• Collegiale visitatie.

Borging

• Delen van voorbeeldlessen, teksten en materialen.

• Opbouw van vaktaallijsten en schooltaalafspraken.

• Mogelijke uitbreiding naar andere collega's en vakgroepen.

Zoek je inspiratie, feedback en concrete handvatten voor je lessen?

Dan zoeken wij jou!

Maximaal 8 plaatsen beschikbaar.

Slide titel

Slide tekst