Socialisatie

Socialisatie

1 / 37
next
Slide 1: Slide
New lesson editorMaatschappijleerMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 3

This lesson contains 37 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Socialisatie

Open bij het bekende idee van Mowgli of Wilde Peter: wat gebeurt er als iemand bijna zonder menselijke opvoeding opgroeit? Zo landt de centrale spanning tussen aangeboren en aangeleerd direct.

Lesdoel

  • Weten welke discussie er is rondom aangeboren en aangeleerde eigenschappen.

  • Uitleggen hoe mensen zich aanpassen aan de samenleving door middel van het socialisatieproces.

  • Uitleggen welke rol socialiserende instituties hebben in het socialisatieproces.

De gebruiker gaf drie doelen. Volgens de instructie kies ik het ene doel dat het sterkst door de subonderwerpen wordt gedragen; de andere twee komen terug als ondersteunende inhoud.

Welke invloed vormt jou het meest?

Gebruik dit als voorkennisactivatie. Verwachte woorden: ouders, vrienden, school, media, regels, opvoeding, sport, internet. Haak daarna terug naar het idee van socialisatie.

Aangeboren of aangeleerd?

  • Bij opgroeien speelt steeds dezelfde vraag: wat krijg je mee, en wat leer je later?

  • Sommige eigenschappen heb je vanaf je geboorte.

  • Andere eigenschappen ontstaan door opvoeding, omgeving en ervaring.

Gebruik hier Wilde Peter als voorbeeld dat laat zien hoe sterk menselijke ontwikkeling afhangt van contact met anderen.

Aangeboren eigenschappen

  • Eigenschappen die je bij je geboorte meekrijgt

  • Voorbeelden: kunnen denken, zien, horen en kunnen spreken

  • Je spreekt niet direct een taal; die moet je nog leren

  • Ook karaktertrekken zijn grotendeels aangeboren, zoals verlegen, moedig of driftig

Benadruk het verschil tussen het vermogen om te spreken en een concrete taal zoals Nederlands of Arabisch. Dat voorkomt verwarring tussen aanleg en leren.

Aangeleerde eigenschappen

  • Eigenschappen en vaardigheden die je leert

  • Voorbeelden: een taal spreken, groeten, naar de wc gaan, pianospelen of sporten

  • Wat je leert, hangt af van de opvoeding en de omgeving waarin je opgroeit

Verbind dit eventueel aan de voorbeelden Mbappé en Verstappen: talent kan met aanleg samenhangen, maar zonder oefening, training en omgeving ontwikkelt het zich niet.

Aanleg en omgeving samen

Goed worden in iets is meestal geen kwestie van alleen aanleg of alleen opvoeding. Aanleg kan een startpunt zijn, maar zonder oefening, voorbeelden en kansen ontwikkelt een eigenschap zich vaak niet verder. Daarom beïnvloeden aangeboren en aangeleerde eigenschappen elkaar.

Deze slide rondt de discussie af zonder die te ingewikkeld te maken: geen zwart-witkeuze, maar een samenspel.

Wat is een aangeleerde eigenschap?

A

horen

B

verlegen zijn

C

Nederlands spreken

D

kunnen denken

De kern van de eerste subtopic is het verschil tussen een vermogen en de concrete vaardigheid. Je kunt aangeboren het vermogen hebben om te spreken, maar een taal zoals Nederlands leer je.

Aanleg en omgeving

Bij opgroeien speelt de vraag wat je aangeboren meekrijgt en wat je later aanleert. Goed worden in iets hangt vaak samen met aanleg én oefening in je omgeving.

aangeboren
aanleert
aanleg
omgeving
socialisatie
media
normen
school

Controleer of leerlingen zien dat de les geen zwart-witkeuze maakt: eigenschappen ontwikkelen zich vaak door samenspel van aanleg en omgeving.

Wat is socialisatie?

Socialisatie is het leren leven volgens de regels van de samenleving. Je leert waarden, normen en gewoontes van de mensen en groepen om je heen. Zo ontdek je wat fatsoenlijk is en wat geschreven en ongeschreven regels zijn.

This item has no instructions

Aanpassen aan de samenleving

  • Door socialisatie leer je hoe je je hoort te gedragen

  • Je leert bijvoorbeeld beleefd taalgebruik, omgaan met regels en rekening houden met anderen

  • Zo word je stap voor stap deel van de samenleving

Leg uit dat socialisatie niet alleen thuis gebeurt, maar op veel plekken tegelijk.

Waarden, normen en gewoontes

  • Waarden: wat mensen belangrijk vinden

  • Normen: regels over hoe je je hoort te gedragen

  • Gewoontes: gedrag dat in een groep normaal is geworden

  • Socialisatie leert je al deze onderdelen tegelijk

Kort onderscheid maken helpt straks bij referentiekader en instituties.

Thuis begint het

  • In het begin hebben ouders of verzorgers de meeste invloed

  • Je neemt thuis veel gedrag onbewust over

  • Denk aan gewoontes rond eten, televisie of op visite gaan

This item has no instructions

Socialiserende instituties

De mensen en organisaties die invloed hebben op jouw socialisatie noem je socialiserende instituties. Zij helpen je gedrag, regels en verwachtingen van de samenleving aan te leren.

Noem dat 'instituties' niet alleen gebouwen zijn, maar ook sociale verbanden zoals familie en vrienden.

Belangrijke instituties

Onderwijs

  • Je neemt gedrag over van mensen met wie je veel omgaat

  • Voor de puberteit vooral ouders, broers en zussen

  • Daarna krijgen vrienden en klasgenoten vaak meer invloed

Familie en vrienden

  • Op school leer je meer dan alleen leerstof

  • Leraren, regels en routines beïnvloeden je gedrag

  • School helpt je omgaan met samenwerken, afspraken en verantwoordelijkheid

This item has no instructions

Belangrijke instituties

  • De overheid stelt regels vast

  • Politie en andere instanties spreken mensen aan op gedrag

  • Ook via schoolregels en exameneisen oefent de overheid invloed uit

Overheid

Media

  • Media beïnvloeden mening, smaak en uiterlijk

  • Via muziek, televisie en sociale media zie je voortdurend trends

  • Vooral in de puberteit is die invloed groot

Laat zien dat invloed zowel direct als indirect kan zijn: een boete is direct, exameneisen werken via school.

Invloed verandert met je leeftijd

Socialiserende instituties hebben niet altijd evenveel invloed. Als kind is familie vaak het belangrijkst. In de puberteit worden vrienden en media meestal sterker. School en overheid blijven ondertussen ook meespelen.

This item has no instructions

Wat zijn socialiserende instituties?

A

aangeboren talenten

B

waarden en normen

C

mensen en organisaties

D

regels van de overheid

Leerlingen verwarren het begrip vaak met alleen regels of alleen instellingen als gebouwen. Hier gaat het om mensen en organisaties die invloed hebben op socialisatie.

Invloed van instituties

Door socialisatie leer je waarden, normen en gewoontes van je omgeving. Familie heeft vaak eerst veel invloed, terwijl in de puberteit vrienden en media meestal sterker worden. Ook het onderwijs speelt mee in je gedrag.

socialisatie
Familie
vrienden
onderwijs
internalisatie
sanctie
referentiekader
overheid

De posities van de begrippen zijn betekenisvol: eerst het proces, dan de instituties en de verschuiving in invloed met de leeftijd.

Welke institutie heeft volgens jou nu de meeste invloed op jongeren?

1

familie

2

vrienden

3

onderwijs

4

media

5

overheid

This item has no instructions

Het socialisatieproces

Het socialisatieproces is het proces waarin je steeds meer eigenschappen en gedrag aanleert door de invloed van socialiserende instituties. Daardoor ga je vaak denken en handelen op een manier die past bij je omgeving.

Maak hier de overstap van 'wie heeft invloed?' naar 'hoe werkt die invloed stap voor stap?'.

Vier stappen

Aangeboren eigenschappen → Aangeleerde eigenschappen → Sociale controle → Internalisatie

Gebruik de pijlen alleen hier, omdat de volgorde zelf de kern van de slide is.

De eerste twee stappen

2. Aangeleerde eigenschappen

1. Aangeboren eigenschappen

  • Daarna leer je gedrag dat past in de samenleving

  • Voorbeelden: 'u' zeggen, dankjewel zeggen, stoppen voor rood licht en naar school gaan

  • Je begint met eigenschappen die je vanaf je geboorte hebt

  • Je karakter kan socialisatie makkelijker of moeilijker maken

This item has no instructions

De laatste twee stappen

  • Je omgeving corrigeert gedrag dat niet past

  • Ouders kunnen boos worden, school kan ingrijpen, politie kan een boete geven

  • Gedrag wordt vanzelfsprekend

  • Je doet het goede automatisch, zonder dat iemand je steeds hoeft te corrigeren

4. Internalisatie

3. Sociale controle

Benadruk dat internalisatie betekent dat regels 'van buiten' naar 'van binnen' gaan.

Drie manieren van leren

  • Imitatie: gedrag nadoen van anderen

  • Identificatie: lijken op iemand die je bewondert

  • Sanctie: leren door belonen en straffen

Deze drie manieren horen bij hoe socialisatie in de praktijk plaatsvindt.

Imitatie en identificatie

  • Bij imitatie neem je gedrag over dat je ziet

  • Bij identificatie wil je lijken op een voorbeeldfiguur

  • Zo leren kinderen gedrag, kledingstijl en omgangsvormen

Voorbeeld dat goed werkt: thuis leren eten met mes en vork door afkijken; kleding of gedrag overnemen van een artiest of oudere leerling.

Sancties sturen gedrag

  • Goed gedrag kan worden beloond

  • Fout gedrag kan worden bestraft

  • Zo leert iemand welk gedrag gewenst is en welk gedrag niet

Maak onderscheid tussen positieve en negatieve reacties zonder in detail te gaan over soorten sancties buiten de gegeven stof.

Referentiekader

Je referentiekader is de manier waarop jij naar de samenleving kijkt. Het bestaat uit je waarden, normen, kennis en ervaringen. Dat referentiekader ontstaat door je socialisatie, je ervaringen en de cultuur waarin je opgroeit.

This item has no instructions

Een gekleurde bril

  • Een referentiekader kun je zien als een 'gekleurde bril'

  • Iedereen kijkt daardoor net anders naar dezelfde situatie

  • Omdat iedereen anders opgroeit, is elk referentiekader uniek

Dit is de landingsslide van de les: socialisatie verklaart waarom mensen zich aanpassen én waarom mensen toch verschillend naar de wereld kijken.

Welke stap komt direct na sociale controle?

A

identificatie

B

internalisatie

C

imitatie

D

referentiekader

Test of leerlingen de volgorde van het socialisatieproces snappen en niet verwarren met de drie manieren van leren.

Van buiten naar binnen

In het socialisatieproces kan je omgeving je gedrag bijsturen met sociale controle. Als je regels daarna vanzelf volgt, noem je dat internalisatie. Gedrag leer je onder andere via imitatie, identificatie en sanctie.

sociale controle
internalisatie
imitatie
sanctie
onderwijs
gewoontes
overheid
referentiekader

Deze oefening verbindt de vier stappen met de drie manieren van leren en maakt het onderscheid tussen processtappen en leermechanismen zichtbaar.

Waarom heeft iedereen een ander referentiekader?

Verwachte elementen: referentiekader = eigen kijk op de samenleving; gevormd door waarden, normen, kennis, ervaringen, socialisatie en cultuur. Laat leerlingen benoemen dat twee mensen dezelfde situatie anders kunnen zien.

Wat is één inzicht uit deze les dat je onthoudt?

Reflectievraag zonder goede of foute antwoorden. Laat leerlingen een concreet begrip of inzicht noemen, zoals socialisatie, instituties, internalisatie of referentiekader.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Gebruik antwoorden om te zien welke didactische vorm werkte: voorbeelden, schema met stappen, vergelijking aangeboren/aangeleerd of klassengesprek.

Wat vond je het lastigste deel van deze les?

Metacognitieve afsluiting. Mogelijke antwoorden: onderscheid aangeboren/aangeleerd, verschil tussen instituties, volgorde van het socialisatieproces of referentiekader.

Begrippen

Aangeboren eigenschappen - eigenschappen die je vanaf je geboorte hebt

Aangeleerde eigenschappen - eigenschappen en vaardigheden die je in je omgeving leert

Socialisatie - het leren leven volgens de regels, normen en gewoontes van de samenleving

Socialiserende instituties - mensen en organisaties die invloed hebben op je socialisatie

Waarden - ideeën over wat belangrijk en wenselijk is

Normen - regels over hoe je je hoort te gedragen

Gewoontes - gedrag dat binnen een groep als normaal wordt gezien

This item has no instructions

Begrippen

Socialisatieproces - het proces waarin je onder invloed van anderen gedrag en opvattingen aanleert

Sociale controle - reacties van je omgeving om gedrag bij te sturen

Internalisatie - het vanzelf zijn gaan volgen van regels en gewenst gedrag

Imitatie - gedrag van anderen nadoen

Identificatie - willen lijken op iemand die je als voorbeeld ziet

Sanctie - beloning of straf waarmee gedrag wordt beïnvloed

Referentiekader - je eigen manier om naar de samenleving te kijken, gevormd door waarden, normen, kennis en ervaringen

This item has no instructions