Schaarste en ruil
2025
Schaarste en ruil
2025
Hoofdstuk 1 | Kopen is Kiezen
1.1 Is er genoeg voor iedereen?
1.2 Hoe besteed jij je geld?
1.3 Produceren
Primaire behoeften
Behoeften die gericht zijn op het overleven, zoals voedsel, kleding en onderdak.
1.1 Is er genoeg voor iedereen?
Secundaire behoeften
Alle andere behoeften als aan de primaire behoeften is voldaan.
Statusgoederen
Producten waarmee je kunt voorzien in de behoefte aan erkenning, waardering en het je onderscheiden van anderen.
1.1 Is er genoeg voor iedereen?
Je kunt op twee manieren in je behoeften voorzien:
Consumeren
Een ander produceert de goederen of diensten voor jou.
Zelfvoorziening
Je produceert zelf de goederen of diensten.
Consumeren
Het kopen van producten of diensten waarmee je in je eigen behoeften voorziet.
Zelfvoorziening
Je produceert zelf producten of diensten die je nodig hebt.
Productie
Het maken van producten of leveren van diensten voor anderen met het doel winst te maken.
Schaarste ontstaat doordat middelen < behoeften.
Schaarste
Je hebt niet genoeg middelen om in al je behoeften te voorzien.
1.1 Is er genoeg voor iedereen?
Middelen
Tijd en geld.
Hierdoor moet je keuzes maken: hoe besteed je je geld en tijd?
Overschot op de begroting
Budget
Hoeveelheid geld waarover je in een bepaalde periode kunt beschikken.
1.2 Hoe besteed jij je geld?
Begroting
Overzicht van verwachte inkomsten en uitgaven in een bepaalde periode.
Om zicht te krijgen op de mogelijkheden om je geld te besteden, maak je een begroting.
1.2 Hoe besteed jij je geld?
Je uitgaven kun je onderverdelen in drie categorieën:
Vaste lasten
Uitgaven voor een vast bedrag die elke periode terugkomen (bijvoorbeeld: huur, gas en elektra, abonnementen, verzekeringen).
Dagelijkse uitgaven
Regelmatige uitgaven die te maken hebben met de kosten voor levensonderhoud. Het bedrag kan per keer verschillen (bijvoorbeeld: eten en drinken, huishoudelijke artikelen en persoonlijke verzorging).
Incidentele uitgaven
Uitgaven die af en toe voorkomen, vaak is het een groter bedrag (bijvoorbeeld: aanschaf van kleding, huishoudelijke apparaten en vakanties).
1.2 Hoe besteed jij je geld?
De homo economicus bestaat niet.
>> Er is sprake van begrensde rationaliteit. Mensen
hebben beperkte informatie, tijd en denkkracht.
>> Om toch keuzes te maken gebruiken mensen
heuristieken (vuistregels).
>> Heuristieken zijn vaak nuttig, maar ze kunnen ook
leiden tot verkeerde keuzes.
Begrensde rationaliteit
Doordat mensen te weinig informatie, denkkracht en tijd hebben kunnen ze nooit een volledig rationele beslissing nemen.
Heuristiek
Vuistregels waarmee mensen beslissingen nemen.
1.2 Besteding van je budget
Hoe wordt gedrag van consumenten gestuurd?
Nudge
Een duwtje in de gewenste richting.
Framing
Het bewust gebruiken van woorden die positieve of negatieve associaties oproepen.
1.2 Hoe besteed jij je geld?
Je bestedingsbedrag wordt beïnvloed door de hoogte van je inkomen.
In Nederland leeft meer dan 5% van de bevolking onder de armoedegrens.
Inkomensverschillen
Verschillen in hoeveel mensen verdienen.
Vermogensverschillen
Verschillen in hoeveel mensen bezitten.
Armoedegrens
Inkomen waaronder je in Nederland als zelfstandig huishouden in armoede leeft.
Slide titel
Productiefactoren
De middelen natuur, kapitaal, arbeid en ondernemerschap, die ingezet worden voor de productie van goederen.
Om te kunnen produceren, heb je productiemiddelen nodig. Dit noem je productiefactoren.
Bij elke productiefactor hoort een beloning.
Investeren
De aanschaf van kapitaalgoederen met als doel hier geld mee te verdienen.
De omvang van de productie per arbeider per tijdseenheid in stuks of in euro’s.
Mensen die zich specialiseren, kunnen beter of sneller produceren dan anderen. Zij hebben een hogere arbeidsproductiviteit.
Dit kun je berekenen met de volgende formule:
1.3 Produceren
Kapitaalintensieve productie
Bij het productieproces wordt relatief veel kapitaal en weinig arbeid gebruikt.
Door de juiste verdeling van productiefactoren (zoals kapitaal en arbeid) kun je de arbeidsproductiviteit verhogen.
Arbeidsintensieve productie
Bij het productieproces wordt relatief veel arbeid en weinig kapitaal gebruikt.
1.3 Produceren
De economie is op te delen in vier sectoren: