HAVO: 2.2 - Grondwet
Maatschappijleer
Les 5: grondrechten
Lesson duration is: 50 minItems in this lesson
Maatschappijleer
Les 5: grondrechten
Vandaag
Korte herhaling
De grondwet
Portfolio?
Individuele reflectie (in portfolio)
1. Wat heb je door het bouwen beter begrepen over dit kenmerk?
2. Wat vond je lastig aan het omzetten van een abstract begrip naar een LEGO-bouwwerk?
3. Wat had je nog meer willen toevoegen aan het bouwwerk als je meer tijd had gehad, of meer middelen?
4. Maak de zin af:
"Een rechtsstaat is belangrijk omdat..."
Beginselen van de rechtsstaat
Grondrechten zijn vastgelegd in de grondwet
Er is een verdeling van macht
Er geldt het legaliteitsbeginsel
Klassieke en sociale grondrechten
Klassieke grondrechten:
Vrijheid van meningsuiting
Vrijheid van godsdienst of levensovertuiging
Vrijheid van vereniging en vergadering
Recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
Recht om leden van vertegenwoordigende organen te kiezen
Verbod op de doodstraf
Sociale grondrechten: rechten in de Nederlandse Grondwet die de overheid verplichten om actief beleid te voeren en voorzieningen te treffen voor het maatschappelijk welzijn van burgers, zoals het recht op werk, huisvesting, onderwijs en sociale zekerheid
Verschil: klassieke moeten worden gegarandeerd. Zijn af te dwingen bij de rechter. Sociale kunnen niet afgedwongen worden.
Opdracht 2: lees bron 4 (pagina 39) in je boek. Leg uit wat deze bron te maken heeft met het geweldsmonopolie en grondrechten.
5
minute
00
second
Opdracht 3: de knuppel is niet toegestaan.
DEN HAAG – De politie mag waterkanonnen blijven inzetten bij klimaatdemonstraties op de A12. Dat heeft de rechter beslist. Actiegroep Extinction Rebellion (XR) probeerde via de rechter een verbod af te dwingen. De klimaatgroep vindt dat de inzet van de zogenoemde ‘waterwerpers’ bij eerdere klimaatdemonstraties vooral gericht was op “mishandeling en vernedering”. De advocaat van XR zei dat de inzet “geen enkel legitiem doel” dient. Maar de gemeente Den Haag zegt dat er wel degelijk een duidelijk doel is. Het natspuiten van de demonstranten is “het lichtste middel” om ze weg te krijgen van een plek waar ze niet mogen demonstreren. Een politiewoordvoerder verklaart: “Het waterkanon is één van de weinige middelen die we mogen gebruiken. We vragen mensen altijd eerst weg te gaan. Pas als dat niet gebeurt, worden waterwerpers ingezet en mensen aangehouden. Het moet ook in verhouding staan tot het geweld dat de ander gebruikt. De knuppel is in deze gevallen niet toegestaan.”
Opdracht 3: de knuppel is niet toegestaan.
DEN HAAG – De politie mag waterkanonnen blijven inzetten bij klimaatdemonstraties op de A12. Dat heeft de rechter beslist. Actiegroep Extinction Rebellion (XR) probeerde via de rechter een verbod af te dwingen. De klimaatgroep vindt dat de inzet van de zogenoemde ‘waterwerpers’ bij eerdere klimaatdemonstraties vooral gericht was op “mishandeling en vernedering”. De advocaat van XR zei dat de inzet “geen enkel legitiem doel” dient. Maar de gemeente Den Haag zegt dat er wel degelijk een duidelijk doel is. Het natspuiten van de demonstranten is “het lichtste middel” om ze weg te krijgen van een plek waar ze niet mogen demonstreren. Een politiewoordvoerder verklaart: “Het waterkanon is één van de weinige middelen die we mogen gebruiken. We vragen mensen altijd eerst weg te gaan. Pas als dat niet gebeurt, worden waterwerpers ingezet en mensen aangehouden. Het moet ook in verhouding staan tot het geweld dat de ander gebruikt. De knuppel is in deze gevallen niet toegestaan.”
Deze bron gaat over twee grondrechten. Leg uit op welke manier Artikel 11 en 9 van de Grondwet centraal staan in deze bron.
Werk in 2 of 3 tallen en gebruik de geprinte grondwet.
5
minute
00
second
Opdracht 3: de knuppel is niet toegestaan.
Antwoord:
Artikel 11 regelt dat iedereen recht heeft op onaantastbaarheid van het lichaam. Door de inzet van het waterkanon maakt de overheid hier inbreuk op. Dit is volgens de rechter in deze zaak geoorloofd.
Opdracht 3: de knuppel is niet toegestaan.
Het recht om te demonstreren staat in artikel 9 (recht tot betoging). Daarin staat ook dat de wet regels kan stellen, onder andere in het belang van het verkeer en ter voorkoming van wanordelijkheden. Volgens het legaliteitsbeginsel kan de overheid de vrijheid van burgers alleen beperken als deze beperking in wetten staat vastgelegd. Omdat er in artikel 9 staat dat de wet regels kan stellen in het belang van het verkeer mag de gemeente Den Haag de actievoerders verbieden om de A12 te bezetten.
Zelfstandig werken: botsende grondrechten
Lees het artikel:
'Hoe religie en democratische waarden mogen botsen op Nederlandse scholen'
Bespreken:
Leg uit welk dilemma uit dit voorbeeld naar voren komt.
Op welke manier sta jij in deze discussie? Leg uit.
Kun je een ander voorbeeld van botsende grondrechten bedenken?
