Rouw en verlies 3 lessen

• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 3,4

Rouw en verlies les 1 

5 februari 2026 

Matthijs Vredeveld

Afspraken

- Respect voor elkaar en elkaars mening/beleving.

                  -  Geef aan als je even de groep/klas wilt verlaten, wat je nodig hebt.

                    - Alles wat besproken wordt blijft binnen deze groep, is vertrouwelijk.

Doelen van vandaag 

Gesprekken aangaan

 

Inzicht krijgen in eigen mening/beleving

Handreikingen geven

Stilstaan bij rouw en verlies in relatie tot jezelf

'Verlies is het niet meer hebben van iets'

Wat doe je met de spullen van je ex?

3% van alle mensen verbrand ze... 

Stelling:

Je hebt geen verdriet als je geen tranen hebt? 

Stelling

Rouwen moet je alleen doen? 

Stelling

Kan stoppen met roken ook rouw en verlies met zich meebrengen? 

Wat heeft dit filmpje met rouw en verlies te maken? 

Bio psychosociaal model

Het Biologisch verlies:

Het gevolg van de lichamelijke gesteldheid

Psychologisch verlies 

Het gevolg van de psychische gesteldheid

Sociaal verlies 

Het gevolg van verlies van sociale contacten

Maak tweetallen

Bedenk bij ieder punt 3 voorbeelden. 

Je huilt om wat je vreugde schonk

- Als je lief hebt, hoort rouw dus onlosmakelijk bij het leven

 - Vroeg af laat zul je afscheid moeten nemen van iets of iemand die je dierbaar is

Rouwen is het verwerken van een (groot) verlies

Bijvoorbeeld het overlijden van iemand van wie je houdt. 

Of het verlies van een baan of het verlies van de hoop op een kind. 

Verlies geeft veel emoties, zoals verdriet, somberheid en boosheid

Zou de rouw hetzelfde zijn bij iemand die plotseling of na een langdurig ziekbed overlijdt?

Orgaandonor 

Ben jij Donor?

 

Waarom wel/niet?

Welke organen wel/niet?

Rouw en verlies les 2

19 februari 2026 

Matthijs Vredeveld

Even kort herhalen! 

Verder veel film kijken vandaag! 

Bio psychosociaal model

Het Biologisch verlies:

Het gevolg van de lichamelijke gesteldheid

Psychologisch verlies 

Het gevolg van de psychische gesteldheid

Sociaal verlies 

Het gevolg van verlies van sociale contacten

Vier rouwtaken bij verlies 

1. De eerste rouwtaak is het verlies onder ogen zien

2. De tweede rouwtaak is omgaan met de pijn van het verlies

3. De derde rouwtaak bestaat erin zich aan te passen aan een leefomgeving

4. De vierde rouwtaak is het bewaren van de herinnering en weer leren genieten van het leven

Taak = je doet iets

Stelling

Rouwen duurt gemiddeld een jaar 

Rouw

“Het is oké om van alles te voelen.

Het is oké om weinig te voelen,

Of gewoon niks.”

Uitvaart wensen? 

Film

Nederland en de dood van Michiel van Erp. 

https://npo.nl/start/afspelen/nederland-en-de-dood 

Rouw en verlies les 3

5-3 februari 2026 

Matthijs Vredeveld

Begraven of door de toilet spoelen? 

Rituelen

Dood & verschillende culturen +religie

Waarom hebben mensen behoefte aan speciale gebruiken en rituelen rondom de dood?

Slimme en domme uitspraken

Iemand ervaring met domme uitspraken en slimme uitspraken nadat iemand overleden is? 

Wat kun je beter niet doen? 

Geef geen mening: zeg niet ‘Ze hadden hem nooit mogen opereren.’

Geef geen (goedbedoelde) adviezen aan iemand die rouwt: zeg niet ‘Als ik jou was, zou ik maar weer snel aan het werk gaan.’

Ruim nooit ongevraagd spullen van de overledene op.

Maak de rouwende niet zielig door overdreven schouderklopjes en opmerkingen als: ‘Oh, wat moet dit ondraaglijk voor je zijn!’

Gebruik geen dooddoeners: ‘Tja, het leven gaat verder.’

Begin niet te veel over jezelf: ‘Toen mijn vrouw op sterven lag…’ (om vervolgens geen ruimte meer te laten voor de ander).

Troost niet met opmerkingen als: ‘Joh, je bent nog zo jong, je vindt wel weer een andere man.’

Wat wel! 

"Het was maar een konijn"

Zo begon de overdracht. 

Willem was helemaal uit zijn dak gegaan. De leiding snapte er niets van. Willem was nooit zo. En nu…. Hij wilde niet meer eten, schreeuwde, sloeg met deuren en rende naar zijn kamer. Willem zelf kon niet uitleggen wat de reden was. Die was alleen maar boos en verdrietig tegelijk. Navraag bij ouders leerde dat Willem, die nog elk weekend thuis kwam, een paar weken wel afscheid had moeten nemen van zijn konijn Billy. Maar Billy was toch maar een konijn…..Tja daar dacht Willem toch even anders over.

Het lichaam werkt niet meer als het dood is. 

Sterven is niet meer voelen, zien, ademen, eten, lopen alles wat leeft gaat dood: planten, bloemen, dieren. 

Je kan lang leven maar ook jong sterven. Zoals sommige bloemen die ook maar 1 dag bloeien.

 

Kinderen en cliënten leren ook dat er op sommige vragen geen antwoord is.

Mensen met een verstandelijke beperking stellen ook vaak concrete vragen, zoals: 

“Wordt opa nu nat onder de grond als het regent en moet hij zand eten?” 

Hoe zou jij hier op reageren als persoonlijk begeleider? 

Termen 

Palliatieve zorg

Terminale zorg

Palliatieve sedatie 

Euthanasie

Termen 

Palliatieve zorg = De zorg waarmee je zowel het lichamelijke als het psychische lijden van iemand wilt verzachten of verlichten als deze persoon niet meer genezen kan. (De persoon zal binnen afzienbare tijd sterven).

Terminale zorg =   Zorg die zich richt op de allerlaatste fase, de stervensfase.

Palliatieve sedatie = Verlagen van het bewustzijn, de cliënt zal de niet-behandelbare symptomen, maar ook de angst niet meer ervaren. Het is een medische handeling, geen euthanasie.

Euthanasie = “Het handelen van een arts dat tot doel heeft het leven van een cliënt op diens verzoek te beëindigen”.

Ben jij op de hoogte van regels/visie/protocollen binnen jouw organisatie?

Denk bijvoorbeeld aan:

- (niet-)reanimatiebeleid

- Wensen van cliënten (beschreven in  begeleidingsovereenkomst?)

Wie vertel je wat en op welk moment? 

Bijvoorbeeld

Een cliënt is ziek en je weet dat hij niet meer zal genezen.

- vertel je dit de cliënt zelf?

- eventuele groepsgenoten?

- eventuele andere disciplines?

Signalen die aangeven dat iemand gaat sterven

Mag je huilen als (persoonlijk) begeleider? 

npo.nl

Einde

Wat vonden jullie van de 3 lessen? 

rocspiegel.nl 

CNF-CNZ-HOI