6.2 Om de macht

1 / 29
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

This lesson contains 29 slides, with interactive quizzes, text slides and 5 videos.

Items in this lesson

Slide 1 - Slide

Slide 2 - Slide

Leerdoelen
  • Je kunt beschrijven hoe het streven naar particularisme de staatsinrichting van Nederland heeft beinvloed.
  • Je kunt de verschillen van inzicht tussen de staatsgezinden en Oranjegezinden benoemen en verklaren.
  • Je kent de kenmerken van het Franse absolutisme.
  • Je kunt de overeenkomsten en verschillen noemen tussen de staatsinrichting van de Republiek en die van Frankrijk.

Slide 3 - Slide

Kenmerkende Aspecten
  • Het streven van vorsten naar absolute macht.
  • De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek.

Slide 4 - Slide

Slide 5 - Video

Staten- Generaal
  • De Republiek der 7 Verenigde Nederlanden werd bestuurd door regenten. Dit waren mensen uit rijke (handels)families.
  • In de Republiek was de macht verdeeld tussen de Staten- Generaal en de Gewestelijke Staten. 
  • De Staten- Generaal bepaalden het buitenlandbeleid en landsverdediging van de Republiek.
  • De Staten- Generaal bestuurden ook Drenthe en de Generaliteitslanden. Dit waren de gebieden, in het zuiden, die na 1588 waren veroverd op de Spanjaarden

Slide 6 - Slide

Bekijk op blz 111 de kaart welke gebieden horen bij de generaliteitslanden.

Slide 7 - Open question

Gewestelijke Staten
  • In de Staten- Generaal zaten de vertegenwoordigers van de gewesteijke staten.
  • De gewesten hadden zoveel mogelijk autonomie,in elk gewest overheerste het particularisme. Elk gewest bepaalde wat goed was voor het eigen gewest, slechts enkele zaken werden op landelijk niveau geregeld.
  • Alle gewesten waren protestant, maar veel gewesten waren tolerant naar andere godsdiensten.

Slide 8 - Slide

Kijk op blz 81 geef in eigen woorden weer wat particularisme is.

Slide 9 - Open question

Stadhouder
  • Stadhouder was de legerleider van de Republiek.
  • De Republiek had 2 stadhouders, een stadhouder voor de Noordelijke Gewesten en een stadhouder voor de overige gewesten  Een stadhouder was altijd een lid van de familie van Oranje- Nassau.
  • Stadhouders benoemd door de Gewestellijke Staten in de praktijk voerden ze opdrachten van de Staten- Generaal uit. (landsverdediging).
  • In een aantal steden had de stadhouder veel macht, omdat hij stadbestuurders moch benoemen. Zo had de stadhouder ook invloed op de Gewestelijke Staten en de Staten- Generaal.

Slide 10 - Slide

Raadspensionaris
  • De raadspensionaris was de woordvoerder van het gewest Holland in de Staten- Generaal.
  • Holland was veruit het rijkste gewest, dus de raadspensionaris was een hele machtige politcus.
  • De raadspensionaris bereidde de besluiten van de vergadering van de Staten- Generaal voor.
  • Eigenlijk was de raadspensionaris de hoogste politicus van de Republiek.

Slide 11 - Slide

Slide 12 - Slide

Het Twaalfjarig- bestand
  • Binnen de Republiek had je 2 groepen:
  • De Oranjegezinden, olv stadhouder Maurits, zij wilden de oorlog tegen Spanje voortzetten.
  • De Staatsgezinden, olv raadspensionaris  Van Oldenbarnevelt, wilden vrede sluiten met Spanje.
  • Van Oldenbarnevelt kreeg in de Staten-Generaal een meerderheid. Spanje en de Republiek kwamen een wapenstilstand voor 12 jaar overeen, het Twaalfjarig Bestand.

Slide 13 - Slide

Johan van oldenbarnevelt 
Prins Maurits

Slide 14 - Slide

Het Twaalfjarig Bestand 1609-1621
  • In deze periode ontstond er een religieus conflict in de Republiek, in dit conflict had je 2 groepen in dit religieuze conflict.
  • Orthodoxen/strenge Calvinisten waaraan Maurits zich verbond
  • Gematigden waaraan Van Oldenbarnevelt zich verbond.
  • Er dreigde een burgeroorlog in de Republiek. Van Oldenbarnevelt gaf steden toestemming om soldaten in te huren om de rust te bewaren.
  • Maurits was het hier niet mee eens, en zag dit als ondermijning van zijn gezag als legerleider. Maurits liet Van Oldenbarnevelt oppakken.

Slide 15 - Slide

Het Twaalfjarig Bestand
  • In een rechtszaak werd Van Oldenbarnevelt schuldig verklaard aan landverraad.
  • Van Oldenbarnevelt werd onthoofd op het Binnenhof in Den Haag.
  • Na de rechtszaak kregen de gematigde protestanten een ondergeschikte positie en namen de orthodoxe protestanten de macht in handen.
  • Gematigde dominees werden vervangen door orthodoxe dominees.

Slide 16 - Slide

Slide 17 - Video

Aan de slag
 online de opdrachten van 6.2
1, 2, 3,4 
Leren Feniks par 6.2 
maak een samenvatting/of mindmap

Leren kenmerkend aspect 23 en 24 uit je hoofd


Slide 18 - Slide

De Vrede van Münster
  • Aan het einde van het Twaalfjarig Bestand werd de oorlog tussen de Republiek en Spanje hervat. Het lukte Spanje niet om de Nederlanden te veroveren.
  • In 1646 begonnen de vredesbesprekingen en in 1648 werd er eindelijk een vrede gesloten, de Vrede van Münster. Alle Europese landen erkenden de Republiek als een soevereine /zelfstandige staat.
  • Vlak voor de Vrede van Münster overleed de stadhouder, en werd opgevolgd door zijn zoon. Toen deze Willem overleed besloten de Staten- Generaal om geen opvolger te benoemen.

Slide 19 - Slide

Slide 20 - Slide

Slide 21 - Video

Absolutisme in Frankrijk
  • Onder Lodewijk XIV werd Frankrijk een absolute monarchie. Lodewijk had de macht gecentraliseerd. Hij had alle macht naar zich toegtrokken, en bepaalde alle staatszaken zelf.
  • Hij had de allerhoogste macht en hij had de macht zelf van God gekregen: Droit Divin. Lodewijk onderstreepte zijn macht door veel oorlog te voeren en door de bouw van Versailles.

Slide 22 - Slide

Slide 23 - Slide

Absolutisme in Frankrijk
  • De Franse minister van financiën, Colbert, voerde het economische systeem van het mercantilisme in. Volgens Colbert zou dit systeem Frankrijk economische voorspoed opleveren. Het mercantilisme hield in dat de eigen economie werd gestimuleerd en de import werd bemoeilijkt met onder andere importheffingen.
  • Lodewijk XIV vond ook dat zijn macht zich uitstrekte tot over het geloof van zijn onderdanen. Hugenoten (protestanten) kregen de keuze bekeren of vertrekken. Veel Hugenoten vertrokken naar de Nederlanden, waar ze bijdroegen aan de economische bloei van de Republiek. 

Slide 24 - Slide

Het Rampjaar
  • Lodewijk XIV wilde de macht van de Republiek breken. Hiervoor sloot hij een verbond met oa Engeland, en in 1672 verklaarden ze de oorlog aan de Republiek: het Rampjaar.
  • Op zee won de Republiek van zijn tegenstanders maar omdat het landleger was verwaarloosd verliep de oorlog over land desastreus, mede omdat erg geen stadhouder was (en dus geen goed opperbevel).
  • De Fransen bezetten in korte tijd grote delen van de Republiek, hiervan kreeg de raadspensionaris, Johan de Witt, de schuld.

Slide 25 - Slide

Het Rampjaar
  • De Witt had vooral gelet op de handelsbelangen en vond defensie minder belangrijk (en had daar dus flink op bezuinigd).
  • De Oranjegezinden was dat reden om De Witt en zijn broer op brute wijze te vermoorden in Den Haag.
  • Willem III werd alsnog tot stadhouder benoemd, en besloot om de Hollandse waterlinie in werking te zetten. Hierdoor konden de Fransen Holland niet verder veroveren.
  • Willem III bleef ook na het Rampjaar Frankrijk bevechten. Al deze oorlogen kostten veel geld, mede hierdoor eindigde de Gouden Eeuw.

Slide 26 - Slide

Aan de slag
Leren par 6.2/maak een samenvatting
Leren kenmerkend aspect 23 en 24

Maken de opdrachten 2,3,4,5 van par 6.2
Kijk je antwoorden na en verbeter ze met de antwoorden die in SOM staan bij de jaarbijlagen.

Slide 27 - Slide

Slide 28 - Video

Slide 29 - Video