H3 - Romantiek

• New lesson editor
• Beeldende vorming
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Kunst algemeen

26-27 Havo 5

Huiswerk

Open je werkboek/schrift op je gemaakte huiswerk!

Maak een samenvatting voor H2: onderdelen beeldende kunst, muziek, dans en drama 

H3: Romantiek

lesdoel: Je begrijpt hoe de stroming Romantiek een reactie is op de maatschappelijke verandering van de industriële revolutie

De keerzijde van vooruitgang

• Groeiende bevolking = meer vraag naar goederen

  • Ambachtslieden zijn niet snel genoeg = vraag naar industrie

  • Engeland = 18e eeuw

  • Rest van Europa = 19e eeuw

• Bourgeoisie investeert in fabrieken

  • -> groep verwerft macht

• De werkelijkheid is minder mooi dan dat rationalisme en verlichting voor ogen had.

  • Armoede, onderdrukking voor de massa

  • Veel kritiek

• Socialisten komen op voor rechten

  • Karl Marx

Adolph von Menzel, De ijzerwalserij (1872-1875)

Karl Marx

• Duitse filosoof en econoom

• Grondlegger van arbeidersbeweging en het socialisme

• Das Kapital (1867)

  • Economische theorieën

Kritische blik

• Charles Baudelaire (1821 - 1867)

  • schrijver

  • Reflecteert op veranderingen in de wereld

• Kritiek op de industrialisatie en gevolgen op de maatschappij

  • Minder persoonlijke vrijheid en onafhankelijkheid

• Baudelaire gelooft in de waarde van het individu

  • Kunst en kunstenaars krijgen een nieuwe rol

  • Kunst = een middel om te ontsnappen aan realiteit

Charles Baudelaire

Romantiek

• Romantiek ≠ liefde, kaarslicht, relaties

• Romantiek = grote gevoelens, dramatisch, symbolische, tragische: trouw, verraad, tragiek.

• Gevoelens: melancholisch, kwaadaardig, griezelig, onheilspellend

• Natuur

  • Onweer, stormen, onheilspellend

  • Vredig, schoonheid

• Symbolen voor goed en kwaad

• Escapisme: Ontsnappen van de werkelijkheid

Escapisme

• Escapisme = vluchten

• In de romantiek -> ontsnappen of vluchten uit de werkelijkheid

• Fantasiewereld

  • Hier wordt je niet gehinderd door het verstand/ratio

  • De echte wereld heeft gefaald

Inspiratie uit verleden

• Nationalistische gevoelens

• Schrijvers en kunstenaars

  • Doel = versterken band van inwoners

• Volksverhalen, sagen en sprookjes

• Duitsland -> gebroeders Grimm

  • Bijv. Assepoester

Bouwkunst

Nostalgie en Nationalisme

• Architectuur wordt gedomineerd door nationalisme en nostalgie

  • Klassieke oudheid (neoclassicisme) en middeleeuwen

  • = Neogotiek

• Neogotiek = soort gothic revival

  • Verwijzing naar gotiek uit late middeleeuwen

  • Engeland populair

  • Veel decoratie, spitse torens, spitsvensters, bogen, etc.

• In laat romantiek worden meer stijlen vermengd

  • Ook wel eclecticisme!

Invloeden van ver

• er ontstaat belangstelling naar andere culturen

  • dit leidt tot bijzondere gebouwen

  • Koloniën

  • Exotisme

    • Eclectisme

• Goed voorbeeld: Royal paviljoen in Brighton

  • Moorse, Indiase, chinese, classicistische en gotische elementen

• Ook exotische materialen worden toegepast

Royal pavilion - Brighton UK

Huiswerk

• Lambo H3: romantiek

• Blok 1: Frankenstein

• Blok 2: Romantische architectuur

• Blok 3: Odalisk

Beeldende kunst

Beeldende kunst

• aantal gemeenschappelijke kenmerken

• Wijzen regels af

• Eigen gevoelens/ervaringen

• Academie organiseert een tentoonstelling in het louvre

  • De Salon

  • Reputatie = gebroken of gemaakt

• Kunstcritici

• Werk van romantische kunstenaars valt minder in de smaak

Alexandre Brun - Zicht vanuit de Salon

Schilderkunst

• De natuur

  • Onbedorven, liefelijk maar barbaars en wreed

  • Grote emoties

  • Inspiratiebron

  • Onderliggende symboliek: het goede overwint het kwade OF nietigheid van de mens

William Turner

Schilderkunst

• Caspar David Friedrich (1774-1840)

  • Schilder

  • verwerkt meerdere romantische thema's

• Het bovennatuurlijke en goddelijke is zichtbaar en voelbaar in natuur

• Eenzaamheid, verlatenheid

• Symbolisch/diepere betekenis

• schoonheid tegenover nietigheid

  • Sublieme

Caspar David Friedrich, Wandelaar boven de zee van mist (1818)

Schilderkunst

• Oriëntalisme

  • Ook in schilderkunst interesse in andere landen

  • Vluchten uit heden

  • Midden-Oosten -> Oriënt

  • Veel kunstenaars zijn er nooit geweest

  • Eugène Delacroix (1798-1863) wel!

    • Reist naar Marokko

    • Schildert stiekem een harem in Algerije

Eugène Delacroix, Vrouwen van Algiers in hun appartement (1834)

Schilderkunst

• Het bovennatuurlijke en religieuze blijven thema's in de romantiek

• Het bovennatuurlijke = geesten, visioenen en verschijningen

• Goed vs kwaad

• William Blake (1757-1827) loopt vooruit

  • laat tradities en regels los

  • keert tegen de kerk/ieder georganiseerde vorm van godsdienst

• Mystiek en occultisme

William Blake

De nachtmerrie

Schilderkunst

• Volkssprookjes, grote gebeurtenissen, rampen, oorlogen + andere dramatische gebeurtenissen

  • = deel van nationale bewustzijn

• Politiek geladen schilderijen

• Théodore Géricault (1791 - 1824)

  • Vlot van Medusa (1819)

    • Waargebeurd verhaal

Opdracht

Zoek een romantisch werk:

• Natuur

• Oriëntalisme

• Bovennatuurlijke

Schrijf hier over de algemene informatie (wie, jaartal, materiaal), en hoe dit werk het thema reflecteert. Beschrijf daarom waarom het stamt uit de Romantische periode aan de hand van voorstelling en vormgevingselementen.

15

minute

00

second

+30 s

nakijken lambo

Opdracht

Zoek een romantisch werk:

• Natuur

• Oriëntalisme

• Bovennatuurlijke

Schrijf hier over de algemene informatie (wie, jaartal, materiaal), en hoe dit werk het thema reflecteert. Beschrijf daarom waarom het stamt uit de Romantische periode aan de hand van voorstelling en vormgevingselementen.

Maak een poster op A4 met deze informatie

Dans

Dans

• Romantisch ballet

  • Romantische inspiratiebronnen:

    • Goed en kwaad

    • Folklore en sprookjes

    • Onbereikbare liefde en trouw

    • Decor -> natuur

  • Hoofdrollen: feeën, geesten, nimfen, heksen en tovenaars

    • Zwevend of vliegend

  • Eerst lange tutu's

    • Later steeds korter

Dans

• De Sylfide (1832)

  • 1e! romantisch ballet

  • Marie Taglioni (1804-1884) -> titelrol

    • Pointes

  • Ballet blanc

    • alleen danseressen in WITTE tutu's

Dans

Dans

• Pas de deux

  • Dans van twee

• Pas de quatre

  • Dans van vier

Dans

• Gezelschapsdans

  • vanaf ca. 1830 nieuwe dansvorm: wals

  • Wals = intiemere dans, fysieke aanraking

• Polka

  • Snellere dans

  • verspreid over heel Europa

Drama

Drama

• Literatuur en toneel

  • Ook hier zijn romantische verhalen met natuur, het bovennatuurlijke, volksverhalen, sprookjes populair

  • Schrijver: Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832)

  • Die Leiden des jungen Werthers (het lijden van de jonge Werther) (1772)

    • Briefroman

    • Melancholie en pijn beschreven aan vriend Wilhelm over Charlotte

    • Charlotte is onbereikbaar, en Werther kiest voor zelfmoord