H2 Ontwikkelen MWWE

• Psychologie/sociologie
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 3

1. Ontwikkelingsfactoren p.30

Ontwikkeling = een levenslang proces waarbij je evolueert/verandert

• Gedrag, maar ook lichaam, geest, manier van denken...
• Veranderingen zijn meestal blijvend

Oef.1 p.30

Angst voor spinnen?

Andere fobie?

Wie is er bang van spinnen?

Wie is er van iets anders bang?

bv. app om spinnenfobie tegen te gaan

2 kolommen op B en volgens nature/nurture aanvullen (maar nog geen titels)

1. Ontwikkelingsfactoren p.30

Nature / erfelijkheid:

• alles wat meegegeven wordt via de genen (50/50%)
• is aangeboren: fysieke en psychische kenmerken
• komen tot uiting door groei en rijping (op een hoger niveau kunnen functioneren) ~ voorgeprogrammeerd

1. Ontwikkelingsfactoren p.30

Nurture / milieu:

• invloeden doorheen je leven
• ontwikkeling door leren in/door allerlei omgevingen / omgevingsfactoren

1. Ontwikkelingsfactoren p.30

dddd

nature	nurture
- rol van erfelijkheid - wat je krijgt bij je geboorte, dat is het - pedagogisch negativisme	- rol van ervaring - een mens is een blanco blad - pedagogisch optimisme

Nog niet duidelijk? Kijk naar volgend fragment en probeer dan met je eigen woorden uit te leggen!

1. Ontwikkelingsfactoren p.30

dddd

nature	nurture
Genen/aangeboren Erfelijke component Groei en rijping bepalen ontwikkeling.	Invloed van buitenaf (opvoeding, omgeving...) Leren bepaalt ontwikkeling.

Daarnaast is er ook nog ZELFBEPALING, de mogelijkheid om als mens zelf te kiezen of te bepalen wie of wat je bent.

Nature/nurture: stellingenspel

- Iemand leest een stelling luidop.
- Hij/zij neemt plaats bij 'akkoord', 'niet akkoord' of 'twijfelaar'.
- Daarna gaan ook de anderen op de voor hen juiste plaats staan.  vraag je hem of haar ook meteen om zijn of haar mening.

- Zorg dat je je mening kan beargumenteren.
Als je wil, mag je na de discussie nog wel van
kamp wisselen. 

1. Ontwikkelingsfactoren p.30

Conclusie nature-nurture debat:

ontwikkeling = gevolg van 

• erfelijkheid en omgeving
• van rijping en leren

bv. iets niet leren als het niet gestimuleerd wordt

bv. aangeboren 'honger' om te leren spreken + stimulatie ouders

Casus + oef.2 p.31

1.2.1 Nature/nurture: Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner p.31-32

Bronfenbrenner -> Russisch-Amerikaans psycholoog
bekend van het bio-ecologisch model.

• Verhuisd van Rusland naar de VS toen hij 6 was
• Heeft na zijn Ph.D gewerkt als militair psycholoog
  tijdens de tweede wereldoorlog

-> vandaar zijn interesse in omgevingsinvloeden!

Kijk naar het fragment. Let goed op. Daarna komen er een aantal vragen!

De kern van de ui is de bio van het individu.

1. waar
2. niet waar

Hoe verder van de kern, hoe meer invloed je hebt op de impact van het systeem

1. waar
2. niet waar

Relaties in het microsysteem zijn eenzijdig.

1. waar
2. niet waar

Het mesosyteem = relaties tussen de elementen uit het microsysteem.

1. waar
2. niet waar

Het chronosysteem (niet in boek) staat voor de geschiedenis én de impact van een gebeurtenis.

1. waar
2. niet waar

De relatie tussen je ouders en je vrienden hoort in het macrosysteem.

1. waar
2. niet waar

Het macrosysteem zijn de maatschappelijke en culturele aspecten die een impact hebben (politiek, economie, waarden...)

1. waar
2. niet waar

1.2.1 Nature/nurture: Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner p.31-32

Oef.3 en 4 p.32

1.2.1 Nature/nurture: Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner p.31-32

Nature - 'bio' - individu

Nurture - 'ecologie/omgeving' - alle kringen rond het individu

-> Deze omgevingsinvloeden bepalen mee in hoeverre de aangeboren kenmerken van het kind tot uiting komen.

vb. zangtalent

vb. hoog IQ meisje in Afghanistan

1.2.1 Nature/nurture: Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner p.31-32

Microsysteem - onmiddellijke omgeving (school, gezin, werkplek, vrienden...); wederzijdse beïnvloeding

Mesosysteem - manier waarop microsysteem met elkaar omgaan

Exosysteem - ruimere omgeving (bredere familie, kennissen, woonomgeving, buurtvoorzieningen, (sociale) media)

Macrosysteem - cultuur (gewoontes, wetten, tradities...)

1.2.2 Nature/nurture: Opvoedingsstijlen p.33-34

Oef.5+6 p.33

1.2.2 Nature/nurture: Opvoedingsstijlen p.33-39

Je krijgt een extra bundel van je leerkracht. Volg telkens goed de instructies!

Mishandeling en verwaarlozing van kinderen: opdracht p. 34

Onderzoeksopdracht -> instructies Google Classroom
- Tijd: 1 lesuur

kindermishandeling.hetklokhuis.nl

Site Het Klokhuis over verwaarlozing en mishandeling.

Wat is een ontwikkelingsfase?

2. Ontwikkelingsfasen p.40

= fasen die de mens doorloopt van de geboorte tot aan zijn dood.

= beschrijft wat er van baby tot oudere ontwikkeld wordt en hoe dit gebeurt. 

Er zijn verschillende ontwikkelings(deel)gebieden, waaronder:

lichamelijk/motorisch

cognitief

emotioneel

sociaal

seksueel

spel

moreel

2. Ontwikkelingsfasen p.40

Opdracht:

- neem een blad en werk per 2 (of 3)

- deel een mensenleven in met:

• de verschillende levensfasen
• de leeftijden (ongeveer) die daarbij horen

In een fase kan je een gevoelige periode doorlopen?
Wat zou een gevoelige periode kunnen betekenen? 

2. Ontwikkelingsfasen p.40

Gevoelige perioden

= periode dat iemand beter in staat is om iets nieuws te leren

= specifieke tijdsperiodes in de ontwikkeling van een individu waarin het brein bijzonder ontvankelijk is voor bepaalde stimuli of ervaringen. Tijdens deze perioden is de kans groter dat bepaalde vaardigheden zich optimaal ontwikkelen als de juiste stimulatie aanwezig is.

bv. taal, motorische functies of sociale interacties + Oef.11 p.40

2. Ontwikkelingsfasen p.40

Havighurst - ontwikkelingstaken

Slagen in ontwikkelingstaken -> meer kans om gelukkig en aanvaard te worden

Bepaald door veranderingen:

• lichamelijke rijping (biologisch)
• persoonlijke ontwikkeling (psychisch)
• groeiende verwachtingen maatschappij (sociaal)

2. Ontwikkelingsfasen p.40

2. Ontwikkelingsfasen

Opdracht:

- je krijgt in een groepje een levensfase toegewezen
- kijk naar het filmpje en noteer een aantal typische 

belangrijke ontwikkelingen (in steekwoorden)
- denk aan:
lichamelijk/motorisch

cognitief

emotioneel

sociaal

seksueel

spel

moreel

mens-en-gezondheid.nl

Video bij opdracht levensfasen (helemaal onderaan scrollen)

Geef voorbeelden van menselijke ontwikkeling...

Ontwikkelingstaken in elke fase

Baby/kleuter: (geboorte tot 6 jaar)

• lopen
• vast voedsel eten
  
• praten
  
• verschil tussen jongen en meisje begrijpen
  
• gedachten en taal ontwikkelen
  

Ontwikkelingstaken in elke fase

Lagere schoolkind (6 - 12 jaar):

• fysieke behendigheid
• gezonde attitudes
• leren lezen, schrijven en rekenen
• inzicht en kennis verwerven
• zelfstandig leren zijn

Ontwikkelingstaken in elke fase

Adolescentie (12 - 20 jaar):

• acceptatie eigen uiterlijk
• omgaan met verwachtingen
• nieuwe relaties
• sociaal verantwoordelijk gedrag
• ontwikkelen eigen visie

Ontwikkelingstaken in elke fase

Vroege volwassenheid (20 - 30 jaar):

• uitwerken carrière
• persoonlijke ontwikkeling en uitbreiding
• samenleven

Ontwikkelingstaken in elke fase

Middenvolwassenheid (30 - 65 jaar):

• aanvaarding van veroudering
• aandacht voor sociale en burgerlijke verantwoordelijkheid
• aanvaarden van veranderingen in relaties, met de partner
• aanpassen aan ouder worden (ook als ouders)

Ontwikkelingstaken in elke fase

Late volwassenheid (+65 jaar):

• aanvaarding lichamelijke verandering
• behouden flexibiliteit
• verandering in relaties
• aanpassen aan pensioen en verlaagd inkomen
• verwerken van dood levenspartner en/of andere belangrijke personen

2. Ontwikkelingsfasen p.40-41

Opgelet: De fases en ontwikkeling lopen voor de meeste mensen ongeveer gelijk, MAAR niet iedereen doet alles even snel.

Ieder eigen tempo (geen wedstrijd)! 

NIET: 'harde' grenzen tussen ontwikkelingsfases

WEL: gemiddelde leeftijden

Oef.12 p41: Vb'en? 

3. Ontwikkelingsdomeinen p.41

= de ontwikkeling die je doorloopt bevindt zich op verschillende vlakken

Onderscheid tussen 3 grote ontwikkelingsgebieden met elk nog deelgebieden:

1. fysieke ontwikkeling (lichaam en beweging)
2. cognitieve ontwikkeling (denken/brein)
3. socio-emotionele ontwikkeling (voelen en omgaan met anderen)

Deze drie gebieden worden verder onderverdeeld in een aantal deelgebieden!

3. Ontwikkelingsdomeinen p.41: opdracht

• Zet je per 3.
• Je krijgt een aantal kaartjes van de leerkracht. Je gaat proberen deze schematisch bij elkaar te plaatsen volgens de 3 hoofdontwikkelingsgebieden:
  1. Fysieke ontwikkeling
  2. Cognitieve ontwikkeling
  3. Socio-emotionele ontwikkeling
•  Plaats nu de deelgebieden - en hun eventuele onderverdeling - erbij.
  Kijk goed naar eventuele kleuren en lees de voorbeelden.
  
• Je krijgt hier ongeveer 10 minuten voor. 

2. Ontwikkelingsgebieden

1. fysieke ontwikkeling
   1.1 ontwikkeling van de lichaamsbouw
   1.2 sensomotorische ontwikkeling
2. cognitieve ontwikkeling
   2.1 geheugen
   2.2 taal
   2.3 waarneming
   2.4 denken
3. socio-emotionele ontwikkeling
   3.1 sociale ontwikkeling
   3.2 affectieve (emotionele) ontwikkeling
   3.3 morele ontwikkeling
   
   

3.1 De fysieke en motorische ontwikkeling

3.1.1 Lichamelijke groei en ontwikkeling:

• kind - groter en sterker worden
• latere leeftijd - veroudering 

-> gevolgen voor ons gedrag (vb'en Oef.13 p.41)

3.1 De fysieke en motorische ontwikkeling

3.1.2 Ontwikkeling van de motoriek i.c.m. onze zintuigen (sensomotorische ontwikkeling)

• Sensoriek - werking van de zintuigen
• Grove motoriek - bewegingen grote lichaamsdelen
• Fijne motoriek - bewegingen hand en vingers

-> oog-handcoördinatie (zicht en handen)

3.2 De cognitieve ontwikkeling

= ontwikkeling van ons brein en de informatie verwerkende functie hiervan

Dit is de ontwikkeling van het geheugen, taal, waarneming en denken.

3.2 De cognitieve ontwikkeling

Geheugen (informatie-opslag):

• KTG - info korte tijd onthouden
• LTG - info lange tijd onthouden

Taal:

• Passieve taal - begrip
• Actieve taal - gebruiken

3.2 De cognitieve ontwikkeling

Waarneming: betekenis geven aan zintuiglijke informatie

Denken: problemen oplossen, begrip van de omgeving, nieuwe ideeën... 

3.3 Sociaal emotionele ontwikkeling

= alles wat we als mens leren om onze gevoelens te herkennen, benoemen... en om om te kunnen gaan met anderen en in de maatschappij

Hieronder valt:

• Sociale ontwikkeling
• Affectieve of emotionele ontwikkeling
• Morele ontwikkeling

3.3 Sociaal emotionele ontwikkeling

• Sociale ontwikkeling: hoe we met elkaar omgaan
• Affectieve of emotionele ontwikkeling: gevoelens ervaren, kennen en herkennen (Oef.14 p.43)

• Morele ontwikkeling: gewetensvorming -> leren kennen wat goed/kwaad is

Oef.15 p.43-44

3.4 Wisselwerking

Ontwikkeling verloopt op verschillende gebieden tegelijkertijd!

De ontwikkelingsgebieden hebben invloed op elkaar.

Vb'en?

Oef.16 p.44

Ontwikkelingsdomeinen + deelgebieden

Schematiseer voorgaande stuk rond de ontwikkelingsdomeinen met hun bijhorende deelgebieden (mindmap, samenvatting...)

Deze komen dit jaar nog zeer veel terug!!

Tips:

• Studeer dit bij elke toets van een ontwikkelingsfase en bij elk examen
• Wees specifiek in jouw antwoorden

Ontwikkeling van seksueel gedrag, lichaams- en lustbeleving, waardering voor eigen lichaam

H2: onderzoeksopdracht ontwikkelings(deel)gebieden

Je gaat werken in groepjes van 2 of 3.

Luister goed naar de instructies van je leerkracht en open de filmpjes die je moet kijken via het document in Google Classroom.