WIU GGZ

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Werk in uitvoering 

Deelopdracht GGZ

Doelstellingen

• Je kunt uitleggen hoe de zorg in de geestelijke gezondheidszorg georganiseerd is.
• Je kunt uitleggen met welke zorgvragers je te maken krijgt in de geestelijke gezondheidszorg.
  
• Je kunt beschrijven wat de taken van de verpleegkundige in de geestelijke gezondheidszorg zijn.
  
• Je kunt beschrijven met welke disciplines je samenwerkt in de geestelijke gezondheidszorg.
  
• Je kunt de oorzaken en kenmerkende problemen bij zorgvragers met psychiatrische stoornissen herkennen en in het bieden van zorg en begeleiding aan deze zorgvrager rekening houden met specifieke aandachtspunten voor deze doelgroep.
  
• Je kunt als zorgverlener handelen volgens de Wvggz.

Opdracht: 

'heb jij vooroordelen?'

Schrijf op een blaadje/post-it...

Wat is het eerste dat in je opkomt bij het woord 'psychiatrische patiënt'? Beschrijf dit beeld eerlijk, zonder jezelf te censureren.

Stigma

Stigma= een stempel

• Welke stigma’s heb jij gehoord in het filmpje en welke had jij wellicht onbewust?
  
• Hoe zorg jij dat je onbevangen zorg verleent aan verschillende doelgroepen?

Van vroeger naar het heden...

• Oudheid: psychische aandoeningen werden soms gezien als goddelijke interventie of onbalans in lichaamssappen (bloed, slijm, gal)
• Middeleeuwen (1100-1500): Geestesziekte werd vaak gezien als straf van God of bezetenheid door de duivel. Dit leidde tot stigma, opsluiting in strafhuizen, of in extreme gevallen, verbranding op de brandstapel.

• Jaren 30- 50 Controversiële behandelingen zoals lobotomie en elektroshocktherapie. De psychiatrie ontwikkelt zich tot een medische specialisatie, hersenziekten werden als bron gezien
• Jaren '60-70: Opkomst van de PAAZ (Psychiatrische Afdeling van het Algemeen Ziekenhuis) voor vrijwillige, korte opnames. Handboek DSM krijgt vorm
• Jaren '80-90: Sluiting van grote inrichtingen en de opkomst van ambulante zorg, mede door de invloed van de RIAGG.
  
• Heden: De focus ligt op preventie, genetisch onderzoek en het verminderen van het risico op lichamelijke problemen bij psychiatrische patiënten

Vroeger

Langdurige opsluiting

Behandeling onder dwang

Isolatie 

Kranzinnig 

Schaamte & taboe

Heden 

Ambulante zorg/ kortdurende opnames

Gespecialiseerde therapieën

Nadruk op herstel, zelfregie & participatie 

Stel jij of iemand in jouw omgeving ervaart psychische problemen. Naar welke hulpverlener ga je als eerste toe?

Basis ggz: In de eerste lijn verleent onder meer de huisarts zorg, het maatschappelijk werk en de eerstelijnspsychologen basis ggz. Deze eerstelijnszorg is generalistisch, snel en gemakkelijk toegankelijk. De eerstelijnshulpverleners kunnen advies inwinnen bij gespecialiseerde ggz-instellingen.

Gespecialiseerde ggz: Is meer specialistische behandeling noodzakelijk, dan verwijst de huisarts of een medisch specialist de patiënt door naar de tweede lijn, de gespecialiseerde ggz. Ggz-instellingen bieden die zorg. In het geval van jeugdhulp is er naast de gemeentelijk georganiseerde toegang tot hulp, ook de directe verwijzingsmogelijkheid door de huisarts, medisch specialist en jeugdarts.

Hoogspecialistische zorg: 

Hoogspecialistische zorg is bestemd voor patiënten met complexe ernstige, en/of zeldzame psychische aandoeningen voor wie basis of specialistische diagnostiek en/of behandeling in de ggz onvoldoende resultaat heeft geboden of naar verwachting zal bieden. Vaak is er sprake van complexe comorbiditeit van psychische aandoeningen of een combinatie met een somatische aandoening.

Welke taken heeft een verpleegkundige binnen de GGZ

De verpleegkundige in de GGZ

• Ondersteuning, zorg en begeleiding aan (complexe) zorgvragers met:
  

            - Psychosociale stoornissen

            -  Psychiatrische stoornissen

             - Verslaving

• Stimuleren van de zelfzorg
  
• Preventieve activiteiten uitvoeren
  
• Herkennen crisissituatie
  
• Suïcidaliteit inschatten
  

Wat is het verschil tussen een verpleegkundige in de GGZ en een verpleegkundige in het ziekenhuis?

Met welke disciplines werk je als VPK samen in de geestelijke gezondheidszorg

Begeleiding

• Afgestemd op één zorgvrager
  
• Groepen zorgvragers
  
• Mantelzorgers/naasten

• Belang om structuur aan te brengen in de dag
  

In welke categorieën zou de GGZ zijn onderverdeeld?

Categorieën zorgvragers

Psychiatrische zorg kent grofweg vier categorieën:

• Acute psychiatrie, denk o.a. aan crisisopvang en crisisinterventie
• Langdurige psychiatrie denk o.a. zorgvragers met aandoeningen die langer aanwezig zijn dan een of twee jaar, zorgvragers die niet zelfstandig kunnen wonen.
• Ouderenpsychiatrie. onderscheid tussen: (1)ouderenpsychiatrie of gerontopsychiatrie en (2)psychogeriatrie

• Kinder- en jeugdpsychiatrie denk o.a. factoren die rol spelen zoals opvoeding & omgeving. Belang om ondersteuning te bieden in de ontwikkeling

Zie verdere uitleg in Learnbeat!

Acute psychiatrie

Bij acute psychiatrie moet je denken aan crisisopvang en crisisinterventie. De acute psychiatrie biedt bescherming en begeleiding aan mensen in een crisissituatie. Het gaat om zorgvragers met acute psychiatrische problemen, zoals een psychose, een poging tot zelfdoding of een ernstige paniekaanval. Wanneer de crisis is bedwongen, vaak ook met medicatie, wordt samen met de zorgvrager bekeken of verdere behandeling nodig is en welke vorm van therapie geschikt is. Dit kan ambulante of klinische behandeling zijn. De eerste hulpverlener die gebeld moet worden bij een psychiatrische crisis, is altijd de huisarts. Hij zal dan contact opnemen met de juiste instantie.

Voor crisisinterventie kunnen zorgvragers terecht bij de:

crisisdienst van de Specialistische GGZ

crisisopvang op een PAAZ (psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis) of op een MPU (Medisch Psychiatrische Unit, een onderdeel van de PAAZ)

Langdurige psychiatrie

De langdurige psychiatrie houdt zich bezig met zorgvragers die door hun beperkingen niet zelfstandig kunnen wonen in een wijk. Het gaat om zorgvragers met aandoeningen die langer aanwezig zijn dan een of twee jaar. Veel zorgvragers in de langdurige psychiatrie hebben al een lange geschiedenis in de psychiatrie achter de rug. Sommigen zijn helaas zo gehospitaliseerd dat ze niet meer buiten het psychiatrische ziekenhuis kunnen wonen. Belangrijk is om deze groep een prettige leefomgeving te bieden met zo veel mogelijk eigen regie. Het doel van de GGZ is om niet opnieuw groepen zorgvragers te laten hospitaliseren. Vandaar de wens om een klinische opname zo lang als nodig, maar zo kort als mogelijk te laten duren. Zorgvragers met langdurige psychiatrische problemen kom je zowel in de instelling als in de ambulante zorg tegen. Zorgvragers wonen zelfstandig, zelfstandig met enige begeleiding, in een instelling of in een begeleidwonenvorm. Hier wordt geprobeerd om de zorgvrager zo goed mogelijk te laten functioneren met de psychiatrische beperking en hem toe te leiden naar (meer) zelfstandige woonruimte.

Ouderenpsychiatrie

In de ouderenpsychiatrie kom je zowel zorgvragers met acute als met langdurige problematiek tegen. Het specifieke van deze categorie is dat de zorgvragers over het algemeen ouder dan 65 jaar zijn. De ouderenpsychiatrie is een categorie die steeds meer aandacht krijgt. Het is een complexe doelgroep vanwege de combinatie van psychiatrie en somatiek. Deze categorie biedt ondersteuning aan oudere mensen met psychiatrische problemen. Veel psychiatrische ziekenhuizen hebben speciale afdelingen voor ouderen.

In de ouderenpsychiatrie is onderscheid tussen:

ouderenpsychiatrie of gerontopsychiatrie

psychogeriatrie

Kinder- en jeugdpsychiatrie

Ook kinderen en jongeren kunnen psychiatrische problemen ontwikkelen. Vaak spelen factoren in de opvoeding en de omgeving daarbij een rol. Kinderen en jongeren hebben andere zorgbehoeften dan volwassen zorgvragers. Naast het behandelen van de psychiatrische stoornis speelt de ondersteuning van een zo normaal mogelijke ontwikkeling een belangrijke rol.

Kinderen en jongeren met psychiatrische problemen krijgen specialistische ambulante of klinische behandeling vanuit de Specialistische GGZ en/of jeugdzorgorganisaties. De volledige jeugdzorg wordt betaald vanuit de Wmo.

In de kinder- en jeugdpsychiatrie werken vooral verpleegkundigen die veel ervaring in de psychiatrie hebben of die zich hebben gespecialiseerd in deze categorie zorgvragers.

Financiering GGZ

Bron https://cms.denederlandseggz.nl/assets/publications/Factsheet-Financiering-Nederlandse-ggz.pdf

Wetgeving bij zorg en dwang

1. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) De Wvggz geldt voor zorgvragers bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat ernstig nadeel veroorzaakt voor henzelf of voor anderen.
   
2. De Wet zorg en dwang (Wzd) De Wzd is een wet voor zorgvragers met dementie of een verstandelijke beperking.

De Wvggz kent twee procedures om te komen tot verplichte zorg:

• een zorgmachtiging via de rechter
• een crisismaatregel via de burgemeester

Opdracht 1: Stellingen 'vooroordelen en stigma's'

• Subgroepen van 2-3 personen
• Aan de hand van stellingen ga je een mening formuleren over de GGZ
• Klassikaal nabespreken

Opdracht 2: Psychiatrische stoornissen

• Subgroepen (willekeurig ingedeeld)
• Lootjes trekken 

Elke subgroep werkt twee van de volgende DSM-categorieën uit volgens de opdracht in Canvas:

• Schizofreniespectrumstoornis en andere psychotische stoornissen;
  
• Bipolaire en depressieve stemmingsstoornissen;
  
• Angst of obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen;
  
• Trauma- en stressgerelateerde stoornissen;
  
• Voedings- en eetstoornissen;
  
• Middelengerelateerde en verslavingsstoornissen;
  
• Persoonlijkheidsstoornissen.

Presentatie opdracht zie Canvas voor instructie

• Kies een ziektebeeld uit de toegewezen categorie.
• Bereid een korte presentatie voor (± 5 min.) over het ziektebeeld vanuit de beleving van zorgvrager.
• Geef de presentatie met als doel dat de toehoorders zich kunnen inleven in hoe de zorgvrager de stoornis beleeft.
• In de presentatie moet je hiervoor minimaal 2 middelen gebruiken: tekst, plaatjes, video, (Quiz-)vraag, etc.

Opdracht 3: WVGGZ

Werk de opdracht uit in tweetallen. 

•  In de linkerkolom staat een casus beschreven. 
• Onderbouw jullie mening aan de hand van de literatuur
• Lees eerst de inleiding in Canvas & daarna de opdracht

Vragen? Aan het werk!

Maken Canvas (deelopdracht GGZ- Verdieping)

Subgroep

• Opdracht 1: Stellingen 'vooroordelen en stigma's'. Klassikaal volgt er een terugkoppeling per groepje.
• Opdracht 2: voorbereiden en presentatie 
• Opdracht 3. Deze inleveren via Canvas, wordt klassikaal nabesproken.

Individueel lezen & Maken 

• Checking deelopdracht GGZ
• Learnbeat Lezen & maken, zie studieplanner

Huiswerkopdracht

• GGZ checking leerdoelen. Inleveren = laatste lesuur aanwezig

Terugblik doelstellingen

Checking

• Je kunt uitleggen hoe de zorg in de geestelijke gezondheidszorg georganiseerd is.
• Je kunt uitleggen met welke zorgvragers je te maken krijgt in de geestelijke gezondheidszorg.
  
• Je kunt beschrijven wat de taken van de verpleegkundige in de geestelijke gezondheidszorg zijn.
  
• Je kunt beschrijven met welke disciplines je samenwerkt in de geestelijke gezondheidszorg.
  
• Je kunt de oorzaken en kenmerkende problemen bij zorgvragers met psychiatrische stoornissen herkennen en in het bieden van zorg en begeleiding aan deze zorgvrager rekening houden met specifieke aandachtspunten voor deze doelgroep.
  
• Je kunt als zorgverlener handelen volgens de Wvggz.

Bronnen

• https://www.ggztotaal.nl/nw-29166-7-3622283/nieuws/psychiatrie_zoals_het_vroeger_was.html#:~:text=Het%20psychiatrische%20ziekenhuis%20oude%20stijl,honderden%20pati%C3%ABnten%20zijn%20geschiedenis%20geworden.
• https://www.rijksoverheid.nl/contact/contactgids/stichting-113-zelfmoordpreventie
• https://www.denederlandseggz.nl/over-de-sector/zo-werkt-de-ggz
• https://www.ggzstandaarden.nl/
• Learnbeat