Monniken&Ridders > Les 2 > Grond & geloof

• Geschiedenis
• Basisschool
• Groep 6-8

Grond & Geloof

Wat gebeurde er na het Romeinse rijk?

Wat zijn de Middeleeuwen?

Wat is een hofstelsel en wat zijn horigen?

Was de Katholieke kerk machtig?

Monniken & Ridders: les 2

Wat ga je leren?

Wat gebeurde er na het Romeinse rijk?

Wat zijn de Middeleeuwen?

Wat is een hofstelsel en wat zijn horigen?

Was de Katholieke kerk machtig?

Kerndoel 52/53

• verspreiding van het christendom tot in de Lage Landen
  
• verspreiding van christendom onder Germanen; invloed Germaanse tradities (kerst, Pasen, e.d.)
  
• rol van monniken en kloosters
  

Kerndoel 52/53

 hofstelsel en horigheid

gevolgen van verdwijnen van het Romeinse Rijk (Volksverhuizingen)

horigheid (afhankelijkheid van heren)

leenstelsel (leenheren en leenmannen)

Vraag

Wat zie je hier?&nbsp;<div>Wat weet je ervan?</div>

Antwoord

Dit is het <b>Romeinse Rijk.</b> De Romeinen zijn er de <b>baas</b> maar ieder volk kan aansluiten. Er is democratie, men kan stemmen, er is stromend water, badhuizen, riolering, gladiatorenspel in de arena en men kan schrijven. (Na)Denken is populair geworden door filosofen. Het Christendom is verplicht geworden door keizer Constantijn. Er zijn wegen, er is vrede en overal is dezelfde Romeinse munt. De volkeren in het Noorden, de Bataven, Germanen, Friezen en Vandalen zien de Romeinen als bedreiging en verdedigen hun land en grond.<div>Die lijn erboven is de grens: de<b> Romeinse Limes.</b> Dat zijn <b>grenspalen.</b>&nbsp;</div><div>Dat is de grens tussen het wilde Noorden en het beschaafde Romeinse Rijk.&nbsp;</div>

Begin van de Middeleeuwen

Wilde volkeren vallen het Romeinse Rijk aan. Er is geen Romeins leger meer dat de mensen beschermt. <b>Vernielen, plundering, ruzie, oorlog, mislukte oogsten komen steeds vaker voor. </b>Dus trekken de mensen weg om te verhuizen. Dat noemen we een<b> volksverhuizing.&nbsp;</b>

Wat is de volksverhuizing?

De <b>volksverhuizing</b> is een verhuizing van verschillende volken. De Romeinen konden het volk niet meer beschermen. Daarom vochten volken &nbsp;met elkaar en werd ieder volk door elkaar weggejaagd. Zo kwam ieder volk op een andere plek. Iedereen zocht een veiig plekje.&nbsp;

Gevolgen van volksverhuizingen

De mensen trokken weg. Ze namen de belangrijkste dingen mee. Geen luxe gereedschap maar iets om te overleven. Net als de jagers en de boeren. En door alle oorlog, gebrek aan scholen, verwoesting en angst vergaten mensen veel kennis. Niet denken, maar doen! Overleven!&nbsp;

Ieder voor zich

Het Romeinse Rijk was een groot rijk met dezelfde gewoontes, regels en munt. In de Middeleeuwen verandert het grote rijk in allemaal <span style="font-weight: bold">losse koninkrijken.</span> Die ruzie met elkaar hebben, andere gewoontes en regels hebben. <span style="font-weight: bold">Mensen doen weer aan ruilhandel, gaan jagen of worden boer.</span>

Waarom waren er grote volksverhuizingen?

1. Het ene volk verjoeg het andere volk
2. Het Romeinse rijk beschermde niet meer
3. Mensen zochten een veilige woonplaats
4. Alle antwoorden zijn goed

Wat ga je leren?

Wat gebeurde er na het Romeinse rijk? ✔

Wat zijn de Middeleeuwen?

Wat is een hofstelsel en wat zijn horigen?

Was de Katholieke kerk machtig?

Een nieuw 

tijdvak

Vraag

Hoe zou dit tijdvak kunnen heten?

Indeling van deze tijd

De Middeleeuwen: de tijd van de Ridders en de Monniken.&nbsp;<div>We delen de <b>Middeleeuwen </b>in in de <span style="font-weight: bold">Vroege</span> en de <span style="font-weight: bold">Late </span>Middeleeuwen.&nbsp;</div>

Donkere tijden...

<div><div>De Middeleeuwen noemt men ook wel de<span style="font-weight: bold"> donkere Middeleeuwen.</span> Niet omdat het altijd donker was, maar omdat er <b>veel ruzie </b>was.
<div><span style="font-style: italic">Het leek een tijd zonder hoop. </span>De adel en de kerk hadden de macht, er was altijd ruzie tussen kasteelheren en de armen moesten al het werk doen. Het geloof was het enige wat hoop gaf.&nbsp;</div><div><br></div></div></div>

2

Vroeg of Laat

Vòòr de&nbsp;<span style="font-weight: bold">Vroege</span> Middeleeuwen waren de Romeinen de baas.&nbsp;<div>Aan het einde (<span style="font-weight: bold">de Late</span>) Middeleeuwen zijn de ridders (adel) de baas.&nbsp;</div>

1

Waarom noemde ze de Middeleeuwen ook wel de Donkere Middeleeuwen?

1. Er was nog geen elektriciteit dus het was donker
2. De monniken droegen donkere kleren
3. De mensen waren vies door het haardvuur en de toortsen
4. Er was veel kennis vergeten en het was een angstige tijd om in te leven

Belangrijk in deze tijd:

Adel

<span style="font-weight: bold">Adel, </span>rijke&nbsp;mensen die een <span style="font-weight: bold">titel</span> hebben, zoals een <span style="font-weight: bold">graaf of een koning</span> hebben ook <span style="font-weight: bold">geld </span>en <span style="font-weight: bold">macht. </span>Ze konden een goed huis bouwen, zoals een kasteel. Ze konden zo ook andere mensen beschermen.

Ridders

Rijke mannen van adel, konden <span style="font-weight: bold">ridder </span>zijn. Ze leefden erg vroom (volgens godsdienstregels) en konden goed vechten. Een ridder draagt een <span style="font-weight: bold">harnas </span>ter bescherming. Ridders oefenden vechten in <span style="font-weight: bold">toernooien,</span> maar gingen soms ook oorlog voeren in een <span style="font-weight: bold">kruistocht. (Godsdienstoorlog)</span>

Monnik

<span style="font-weight: bold">Monniken</span> zijn gelovige mensen. Ze leven in het klooster. Daar leven ze hun leven lang. Ze kunnen lezen en schrijven. Arme mensen kunnen dit niet.&nbsp;

Godsdienst

<span style="font-weight: bold">De kerk&nbsp;</span>wil vrede en veel volgers van hun godsdienst. Ze sturen <span style="font-weight: bold">missionarissen</span> naar wilde volken om ze te bekeren. Overal worden kerken gebouwd. Monniken schrijven de bijbel over. Een zorgvuldig en precies werkje (soms saai) noemen we een <span style="font-style: italic">monnikenwerkje.</span>&nbsp;<div><span style="font-style: italic">(Wat wilde Romeinse keizer Constantijn ook alweer?)</span></div>

Missionaris

<span style="font-weight: bold">De kerk&nbsp;</span>stuurt gelovige monniken naar de 'wilde volken' als de <span style="font-style: italic">Franken, Germanen en Friezen</span>. De monniken hebben een <span style="font-weight: bold">opdracht</span>, een missie. Ze moeten de mensen <span style="font-weight: bold">bekeren</span> en ze in het <span style="font-weight: bold">Christendom </span>laten geloven. Als een monnik <span style="font-style: italic">die</span> opdracht krijgt heet hij een <span style="font-weight: bold">missionaris.&nbsp;</span>

Wat ga je leren?

Wat gebeurde er na het Romeinse rijk? ✔

Wat zijn de Middeleeuwen? ✔

Wat is een hofstelsel en wat zijn horigen?

Was de Katholieke kerk machtig?

Veilig wonen in de Middeleeuwen (1)

(filmpje 01:15)

Veilig wonen in de Middeleeuwen (2)

(filmpje 01:15)

Veilig wonen in de Middeleeuwen (2)

(filmpje 01:15)

Wat is een hofstelsel?

• Een Koning heeft land en verdeelt het land in stukken
  
• Een leenheer van adel speelt de baas in één stuk land
• De leenheer verdeelt het land in stukken
• De boer mag het land bewerken en krijgt bescherming van de leenheer in ruil voor de oogst

Koning Clovis

Ik ben<span style="font-weight: bold"> koning Clovis, koning van de Franken. </span>Weet je ook weer waar Frankrijk vandaan komt...&nbsp;Ik bezit dit <span style="font-weight: bold">roze</span> koninkrijk. Dit is teveel land om te besturen, <span style="font-weight: bold">dus ik verdeel mijn land in streken.&nbsp;</span>

Landheren

Wij zijn <span style="font-weight: bold">landheren. </span>We 'lenen' een stuk land van koning Clovis. Wij worden ook <span style="font-weight: bold">leenheren</span> genoemd. Wij zijn van <span style="font-weight: bold">adel,</span> zijn soms een graaf of een hertog en soms een ridder. Wij wonen in<span style="font-weight: bold"> kastelen.</span>

Horigen

Ik ben een <span style="font-weight: bold">boer.</span>&nbsp;Ik wordt een <span style="font-weight: bold">horige</span> genoemd.<span style="font-weight: bold">&nbsp;</span>Ik&nbsp;'leen' een stuk land om te verbouwen maar veel oogst geef ik aan mijn leenheer. In <span style="font-weight: bold">ruil </span>daarvoor mag ik hier wonen en werken en kan ik in het kasteel vluchten als het moet. (<span style="font-style: italic">Wat vind je hiervan?)</span>

Leg uit wat een hofstelsel is

De leenheer

De boer

 Wat zijn horigen?

<span style="font-weight: bold">Horigen </span>waren in de Middeleeuwen de armste mensen. Ze waren het laagste in de maatschappij.

1

<span style="font-weight: bold">Horigen</span> waren <span style="font-weight: bold">arme boeren</span> en werklui die een stukje land van een rijke adellijke kasteelheer pachten (huurden.) Dat gebied mochten zij bewonen, in ruil voor <span style="font-weight: bold">een deel van hun oogst</span> dat zij aan hun landheer afstonden ieder jaar.

2

<span style="font-weight: bold">Een horige </span>was weinig meer dan een<span style="font-weight: bold"> slaaf. </span>Hij moest veel van wat hij bezat afstaan aan zijn heer, en eigenlijk was hij maar <span style="font-weight: bold">eigendom.&nbsp;</span>

3

<span style="font-weight: bold">Horigen </span>werden vaak slecht behandeld. Als hun kasteelheer in strijd had met een ander moesten zij voor hem vechten. Ook bepaalde de kasteelheer met wie ze <span style="font-weight: bold">trouwden,</span> wat ze geloofden en wat ze deden.

4

Wat ga je leren?

Wat gebeurde er na het Romeinse rijk? ✔

Wat zijn de Middeleeuwen? ✔

Wat is een hofstelsel en wat zijn horigen? ✔

Was de Katholieke kerk machtig?

Was de Rooms-Katholieke kerk machtig?

Rome

<b>Rome</b>, de hoofdstad van het ooit machtige <b>Romeinse Rijk </b>was niet leeg en verlaten. Zeker niet! De Paus en de kerk waren machtig en rijk. Binnen Rome zou er later zelfs een eigen landje ontstaan: <a href="https://www.google.nl/maps/place/00120+Vatican+City,+Vaticaanstad/@41.9021276,12.4461171,15z/data=!4m5!3m4!1s0x1325890a57d42d3d:0x94f9ab23a7eb0!8m2!3d41.902916!4d12.453389">Vaticaanstad.&nbsp;</a>

Geloven in de Middeleeuwen

Het gele gebied is Christelijk. Het is wel van verschillende koningen.&nbsp;

Was de Rooms-Katholieke kerk machtig?

Hoewel het <span style="font-weight: bold">Romeinse rijk</span> niet meer bestond, was er wel iets van overgebleven. <span style="font-weight: bold">Het Christelijke geloof!</span> De kerk bracht <span style="font-weight: bold">hoop</span> aan de mensen, en de kerken waren <span style="font-weight: bold">rijk</span> door de <span style="font-weight: bold">collectes, offers en oogsten</span> van alle gelovigen. De <span style="font-weight: bold">Paus </span>was de baas van het Christelijke geloof.&nbsp;

Concurrentie!

De <span style="font-weight: bold">Rooms-Katholieke </span>kerk en de <span style="font-weight: bold">Paus </span>in <span style="font-weight: bold">Rome</span> waren <span style="font-weight: bold">machtig en rijk. </span>Ongerust keken ze naar het Oosten: er was een nieuwe godsdienst die populair werd... de Islam.&nbsp;<span style="font-style: italic">(Wat denk jij dat er gaat gebeuren?)</span>

Zoek een foto van de Paus en upload deze. Zet je naam erbij.

Wat ga je leren?

Wat gebeurde er na het Romeinse rijk? ✔

Wat zijn de Middeleeuwen? ✔

Wat is een hofstelsel en wat zijn horigen?

Was de Katholieke kerk machtig? ✔

Bedankt voor je inzet.

• Schuif je stoel aan
  
• Ruim je spullen op
  
• Verlaat het lokaal rustig